Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulmanlar
Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulmanlar
Pres ve kalıp makineleri; yüksek kuvvet, tekrarlı hareket, ani yük değişimleri ve yoğun çalışma koşulları altında görev yapan endüstriyel ekipmanlardır. Hidrolik presler, mekanik presler, eksantrik presler, enjeksiyon makineleri ve kalıp kapama sistemlerinde hareketin güvenli şekilde aktarılabilmesi için bağlantı noktalarının doğru yataklanması gerekir.
Dana gözü rulmanlar, diğer adıyla mafsallı rulmanlar veya spherical plain bearing, pres ve kalıp makinelerindeki bağlantı noktalarında oluşan açısal hareketleri, küçük eksen kaçıklıklarını ve ağır yükleri karşılamak için kullanılan önemli makine elemanlarıdır.
Küresel kayma yüzeyine sahip bu rulmanlar; hidrolik silindir bağlantılarında, kol mekanizmalarında, kalıp kapama sistemlerinde ve ağır yük aktaran pimli bağlantılarda kullanılabilir. Doğru seçilen bir dana gözü rulman, pres mekanizmasındaki yan yükleri azaltabilir, bağlantı pimlerinin daha dengeli yüklenmesini sağlayabilir ve sistemin servis ömrünü uzatabilir.
Dana Gözü Rulman Nedir?
Dana gözü rulman, küresel dış yüzeye sahip bir iç bilezik ile bu bileziği çevreleyen dış bilezikten oluşur. Küresel yüzey yapısı, iç bileziğin dış bilezik içerisinde belirli bir açı aralığında salınım yapmasına izin verir.
Bu rulmanlar yüksek devirli sürekli dönme hareketlerinden çok;
- düşük hızlı salınım,
- açısal hareket,
- yüksek statik yük,
- küçük hizasızlıkların karşılanması
için kullanılır.
Dana gözü rulmanların yapısı ve çalışma prensibi hakkında ayrıntılı bilgi için Dana Gözü Rulman Nedir? başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulman Neden Kullanılır?
Pres makineleri yüksek hassasiyetle üretilse bile çalışma sırasında gövde esnemesi, kalıp yükü, bağlantı toleransları ve hidrolik silindir hareketi nedeniyle küçük hizasızlıklar oluşabilir.
Bağlantı noktasında yalnızca düz bir burç kullanıldığında bu hizasızlıklar kenar yüküne ve tek taraflı aşınmaya neden olabilir. Dana gözü rulmanlar ise küresel hareket kabiliyeti sayesinde bağlantının belirli ölçüde açı değiştirmesine izin verir.
Pres ve kalıp makinelerinde mafsallı rulman kullanılmasının başlıca avantajları şunlardır:
- Küçük eksen kaçıklıklarını tolere eder.
- Bağlantı noktalarında açısal harekete izin verir.
- Hidrolik silindir milindeki yan yükü azaltır.
- Pim üzerindeki tek taraflı yüklenmeyi sınırlar.
- Bağlantı kulağındaki kenar basıncını azaltabilir.
- Darbe ve şok yüklerinin daha dengeli aktarılmasına yardımcı olur.
- Mekanizmanın sıkışmadan çalışmasını destekler.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulman Nerelerde Kullanılır?
Hidrolik Pres Silindir Bağlantıları
Hidrolik preslerde yüksek kuvvet üreten silindirlerin gövde ve piston kolu bağlantıları önemli yükler altında çalışır.
Dana gözü rulmanlar şu noktalarda kullanılabilir:
- Hidrolik silindir gövde kulağında
- Piston kolu uç bağlantısında
- Pres tablası hareket mekanizmasında
- Kalıp sıkıştırma silindirlerinde
- Yardımcı kaldırma ve konumlandırma silindirlerinde
Mafsallı yapı, silindir ile hareket ettirilen parçanın çalışma sırasında tam eksende kalmadığı sistemlerde piston koluna gelen yan yükü azaltabilir.
Bu kullanım alanı hakkında daha ayrıntılı bilgi için Hidrolik Silindirlerde Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
Mekanik ve Eksantrik Pres Bağlantıları
Mekanik ve eksantrik preslerde hareket; krank, biyel, kol ve mafsal mekanizmaları üzerinden pres koçuna aktarılır. Bu bağlantılar yüksek tekrarlı yükler ve ani yön değişimleri altında çalışabilir.
Mafsallı rulmanlar uygun tasarıma sahip sistemlerde;
- kol bağlantılarında,
- denge mekanizmalarında,
- yardımcı bağlantı kollarında,
- ayar mekanizmalarında
kullanılabilir.
Ancak ana krank ve biyel yataklarında çoğunlukla uygulamaya özel kaymalı yataklar, makaralı rulmanlar veya bronz burçlar tercih edilir. Dana gözü rulman kullanımı makinenin üretici tasarımına göre belirlenmelidir.
Kalıp Kapama ve Kilitleme Sistemleri
Plastik enjeksiyon, metal döküm ve benzeri kalıp makinelerinde kalıbın açılması, kapanması ve yüksek kuvvetle kilitlenmesi gerekir.
Dana gözü rulmanlar;
- kalıp kapama silindirlerinde,
- mafsallı kilitleme kollarında,
- toggle mekanizmalarında,
- kalıp merkezleme bağlantılarında,
- yardımcı hareket kollarında
kullanılabilir.
Bu noktalarda rulmanın yük kapasitesi kadar boşluk ve tekrarlanabilirlik özellikleri de önemlidir.
Kalıp Değiştirme Sistemleri
Otomatik kalıp değiştirme sistemlerinde kalıpların taşınması, kaldırılması ve konumlandırılması için hidrolik veya elektrikli aktüatörler kullanılabilir.
Dana gözü rulmanlar, aktüatör bağlantılarındaki küçük açı değişimlerini karşılayarak sistemin daha rahat çalışmasına yardımcı olabilir.
Pres Koçu ve Tabla Ayar Mekanizmaları
Pres koçunun veya hareketli tablanın ayarlanmasında kullanılan yardımcı bağlantı kollarında düşük hızlı salınım hareketleri oluşabilir. Uygun bir mafsallı rulman, bu bağlantılardaki eksen kaçıklığını karşılayabilir.
Kalıp Sıkıştırma ve Bağlama Üniteleri
Kalıp bağlama sistemlerinde kullanılan hidrolik sıkıştırıcılar, kollar ve kilitleme mekanizmaları yüksek kuvvet altında çalışır. Açısal hareket bulunan pimli bağlantılarda dana gözü rulmanlardan yararlanılabilir.
Hangi Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulman Kullanılır?
- Hidrolik presler
- Eksantrik presler
- Mekanik presler
- Derin çekme presleri
- Sıcak ve soğuk dövme presleri
- Abkant presler
- Plastik enjeksiyon makineleri
- Kauçuk presleri
- Metal enjeksiyon ve döküm makineleri
- Toz metal presleri
- Ahşap ve laminasyon presleri
- Kompozit kalıplama presleri
- Kalıp değiştirme sistemleri
- Otomatik sıkıştırma ve bağlama sistemleri
Kullanılacak rulman tipi, makinenin tasarımına ve bağlantı geometrisine göre değişir.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Hangi Dana Gözü Rulman Serileri Kullanılır?
GE Serisi Dana Gözü Rulmanlar
GE serisi, standart ölçüleri ve geniş çap seçenekleri nedeniyle pres makinelerindeki mafsallı bağlantılarda yaygın olarak değerlendirilen rulman serilerinden biridir.
GE serisi ürünler farklı kayma yüzeylerine sahip olabilir:
- Çelik-çelik
- Çelik-bronz
- PTFE kaplamalı
- Kompozit kayma yüzeyli
Serinin özellikleri hakkında daha fazla bilgi için GE Serisi Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
GEG Serisi Dana Gözü Rulmanlar
GEG serisi, standart GE serisine göre daha geniş iç bilezik veya farklı dış ölçülere sahip olabilir. Daha geniş temas yüzeyinin gerektiği ağır yük bağlantılarında değerlendirilebilir.
Aynı iç çapa sahip GE ve GEG rulmanların dış çapları ve genişlikleri farklı olabileceğinden doğrudan birbirlerinin yerine kullanılmamalıdır.
Detaylı bilgi için GEG Serisi Dana Gözü Rulmanlar içeriğimizi okuyabilirsiniz.
GEEW Serisi Dana Gözü Rulmanlar
GEEW serisi, iki taraftan uzatılmış iç bilezik yapısına sahiptir. Bağlantı pimi çevresinde ek yataklama yüzeyi veya mesafe gereken pres mekanizmalarında değerlendirilebilir.
Bu yapı;
- ara burç ihtiyacını azaltabilir,
- pim yükünü daha geniş yüzeye dağıtabilir,
- bağlantı geometrisini sadeleştirebilir.
Seri hakkında ayrıntılı bilgi için GEEW Serisi Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
GEH Serisi Ağır Hizmet Dana Gözü Rulmanlar
GEH serisi, daha güçlü kesit yapısına sahip ağır hizmet tipi mafsallı rulman seçenekleri arasında yer alır.
Yüksek pres kuvveti, ağır kalıp ve darbe etkisinin bulunduğu bağlantılarda değerlendirilebilir. Ancak dış çap ve genişlik ölçüleri daha büyük olabileceği için yuva tasarımı teknik katalog üzerinden kontrol edilmelidir.
GAC Serisi Açısal Temaslı Mafsallı Rulmanlar
GAC serisi, radyal yükle birlikte belirgin eksenel yük bulunan bağlantılarda kullanılan açısal temaslı mafsallı rulman gruplarındandır.
Pres mekanizmasında yük yönü standart radyal GE serisinin kapasitesini aşan eksenel bir bileşene sahipse, uygulamaya uygun bir GAC serisi değerlendirilebilir.
Seri hakkında daha fazla bilgi için GAC Serisi Dana Gözü Rulmanlar rehberimizi inceleyebilirsiniz.
GE…ES ve GE…UK Serileri Pres Makinelerinde Nasıl Seçilir?
GE…ES Çelik-Çelik Dana Gözü Rulmanlar
GE…ES tipi ürünler çoğunlukla çelik-çelik kayma yüzeyine sahip ve düzenli yağlama gerektiren mafsallı rulmanlardır.
Pres makinelerindeki başlıca avantajları:
- Yüksek statik yük kapasitesi
- Darbe ve şok yüklerine dayanıklı yapı
- Düzenli yağlamayla uzun servis ömrü
- Ağır hizmet bağlantılarına uygunluk
Hidrolik pres silindirleri, dövme presleri ve yüksek kuvvetli kalıp kapama sistemlerinde yağlanabilir çelik-çelik ürünler avantaj sağlayabilir.
GE…UK Bakım Gerektirmeyen Dana Gözü Rulmanlar
GE…UK tipi rulmanlar çoğunlukla PTFE veya kompozit kayma yüzeyine sahip bakım gerektirmeyen ürünlerdir.
Başlıca avantajları:
- Periyodik gresleme gerektirmez.
- Düşük sürtünmeyle çalışabilir.
- Temiz üretim alanlarına uygundur.
- Bakım erişimi zor noktalarda kullanılabilir.
- Gresin kalıp veya iş parçasına bulaşma riskini azaltabilir.
Bununla birlikte çok ağır şok yüklerinin bulunduğu pres uygulamalarında bakım gerektirmeyen ürünlerin izin verilen yük, sıcaklık ve hareket değerleri teknik katalogdan dikkatle kontrol edilmelidir.
İki seri arasındaki ayrıntılı farklar için GE…ES ve GE…UK Serileri Arasındaki Farklar yazımızı inceleyebilirsiniz.
Pres ve Kalıp Makineleri İçin Dana Gözü Rulman Nasıl Seçilir?
1. Presin Maksimum Kuvveti Belirlenmelidir
Rulmanın maruz kalacağı yük belirlenirken presin toplam tonajı doğrudan rulman yükü olarak kabul edilmemelidir. Bağlantı geometrisi, kol oranı, silindir kuvveti ve rulmanın mekanizma içindeki konumu birlikte değerlendirilmelidir.
Yük hesabında şu faktörler dikkate alınmalıdır:
- Presin nominal kapasitesi
- Hidrolik silindirin maksimum kuvveti
- Mekanizmanın kaldıraç oranı
- Yükün bağlantı noktalarına dağılımı
- Kalıp kapanma ve açılma kuvvetleri
- Darbe ve ani duruş yükleri
- Emniyet katsayısı
2. Statik ve Dinamik Yük Kapasiteleri Ayrı Kontrol Edilmelidir
Pres makinelerinde yük çoğu zaman yüksek, hareket ise düşük hızlıdır. Bu nedenle statik yük kapasitesi önemli bir seçim kriteridir.
Bağlantı sürekli salınım yapıyorsa;
- dinamik yük kapasitesi,
- salınım açısı,
- çevrim sayısı,
- kayma hızı,
- çalışma sıcaklığı
da değerlendirilmelidir.
3. Darbe ve Şok Yükleri Hesaba Katılmalıdır
Dövme, kesme, delme ve şekillendirme preslerinde yük çok kısa sürede oluşabilir. Nominal çalışma yükü uygun görünse bile tekrarlı şoklar rulmanda yüzey yorulmasına ve boşluğa neden olabilir.
Bu nedenle ağır darbeli uygulamalarda yüksek emniyet katsayısı, uygun kayma yüzeyi ve üretici katalog değerleri esas alınmalıdır.
4. Pim ve Rulman İç Çapı Uyumlu Olmalıdır
Rulmanın iç çapı bağlantı pimine uygun seçilmelidir. Fazla boşluk;
- vuruntuya,
- konum hatasına,
- pim yüzeyinin ezilmesine,
- rulmanın hızlı aşınmasına
neden olabilir.
Pimde şu özellikler kontrol edilmelidir:
- Çap ölçüsü
- Yüzey sertliği
- Yüzey pürüzlülüğü
- Aşınma ve ovalleşme
- Eğilme durumu
- Sabitleme yöntemi
5. Yuva Ölçüsü ve Geçme Toleransı Kontrol Edilmelidir
Rulmanın dış çapı ve genişliği makine gövdesindeki yuvayla uyumlu olmalıdır. Aşırı gevşek yuva, rulmanın dış bileziğinin gövde içinde dönmesine; aşırı sıkı geçme ise dış bileziğin deformasyonuna ve iç boşluğun azalmasına neden olabilir.
Yuva toleransı, üretici katalog önerilerine ve çalışma yükünün yönüne göre belirlenmelidir.
6. Salınım Açısı Belirlenmelidir
Bağlantının çalışma sırasında yaptığı maksimum açı, rulmanın izin verilen salınım açısının içinde kalmalıdır.
Yetersiz açı kapasitesi;
- iç bileziğin dış bileziğe dayanmasına,
- kenar yüküne,
- pim ve bağlantı kulağında aşınmaya,
- hidrolik silindir milinde yan yüke,
- mekanizmanın sıkışmasına
neden olabilir.
7. Çevrim Sayısı ve Hareket Hızı Değerlendirilmelidir
Pres makineleri vardiya boyunca binlerce çevrim gerçekleştirebilir. Dana gözü rulmanlar düşük hızlı salınım hareketlerinde çalışsa da yüksek çevrim sayısı kayma yüzeyinde aşınma ve sıcaklık artışı oluşturabilir.
Seçim sırasında;
- dakikadaki pres çevrimi,
- günlük çalışma süresi,
- salınım açısı,
- yük altında hareket süresi,
- dur-kalk sıklığı
dikkate alınmalıdır.
8. Boşluk ve Konum Hassasiyeti Dikkate Alınmalıdır
Kalıp kapama ve merkezleme sistemlerinde bağlantı boşluğu, kalıp hizasını ve ürün kalitesini etkileyebilir.
Rulmandaki küçük bir boşluk, uzun kol mekanizmalarının uç noktasında daha büyük hareket sapmasına dönüşebilir. Bu nedenle hassas uygulamalarda radyal boşluk, pim geçmesi ve yuva toleransı birlikte değerlendirilmelidir.
9. Yağlama İmkânı Kontrol Edilmelidir
Düzenli bakım yapılabilen ağır hizmet bağlantılarında çelik-çelik rulmanlar kullanılabilir. Yağlama deliği ve gres kanalı erişilebilir olmalıdır.
Bakımın zor olduğu, temiz çalışmanın istendiği veya gresin kalıba ulaşmasının istenmediği bağlantılarda bakım gerektirmeyen ürünler değerlendirilebilir.
10. Çalışma Sıcaklığı ve Ortam Koşulları Belirlenmelidir
Pres ve kalıp makineleri sıcak kalıplar, metal talaşı, yağ, nem ve kimyasal maddelerin bulunduğu ortamlarda çalışabilir.
Seçim sırasında şu etkiler değerlendirilmelidir:
- Kalıptan yayılan sıcaklık
- Hidrolik yağ sıcaklığı
- Metal talaşı ve çapaklar
- Soğutma sıvıları
- Korozyon riski
- Toz ve kirlenme
Dana Gözü Rulman mı, Düz Burç mu Kullanılmalıdır?
| Özellik | Dana gözü rulman | Düz burç |
|---|---|---|
| Açısal hareket | Belirli bir açı içinde karşılar | Sınırlıdır |
| Eksen kaçıklığı | Küçük kaçıklıkları tolere eder | Kenar yükü oluşabilir |
| Yük yapısı | Seriye göre yüksek yük taşıyabilir | Malzeme ve yüzey alanına bağlıdır |
| Hizalama kabiliyeti | Yüksektir | Düşüktür |
| Montaj alanı | Uygun küresel rulman yuvası ister | Daha basit bir yuva yeterli olabilir |
| Darbeli çalışma | Uygun seride avantajlı olabilir | Ağır hizmet tasarımında avantaj sağlayabilir |
Açısal hareket bulunmayan ve üretici tarafından düz burç için tasarlanmış pres bağlantıları teknik inceleme yapılmadan dana gözü rulmana dönüştürülmemelidir.
Dana Gözü Rulman mı, Rot Başı mı Kullanılmalıdır?
| Özellik | Dana gözü rulman | Rot başı |
|---|---|---|
| Yapı | Bağımsız halka biçimindedir | Erkek veya dişi dişli gövdeye sahiptir |
| Montaj | Makine gövdesindeki yuvaya takılır | Bağlantı koluna veya silindire vidalanır |
| Ayar imkânı | Sınırlıdır | Dişli gövde sayesinde ayarlanabilir |
| Yük kapasitesi | Rulman ve yuva ölçüsüne bağlıdır | Dişli gövde kapasitesi sınırlayıcı olabilir |
Makine gövdesinde preslenmiş bir mafsal gerekiyorsa dana gözü rulman; ayarlanabilir dişli bir bağlantı gerekiyorsa rot başı kullanılabilir.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulman Montajı
Yanlış montaj, rulmanın kısa sürede boşluk yapmasına, sıkışmasına veya kayma yüzeyinin zarar görmesine neden olabilir.
Montaj sırasında şu kurallara dikkat edilmelidir:
- Rulman ve yuva ölçüleri kontrol edilmelidir.
- Montaj kuvveti dış bilezik üzerinden uygulanmalıdır.
- Rulmana doğrudan çekiçle vurulmamalıdır.
- Rulman yuvaya eğik yerleştirilmemelidir.
- İç bilezik üzerinden dış bileziğe montaj yükü aktarılmamalıdır.
- Yağlama deliği varsa gövdedeki kanal ile hizalanmalıdır.
- Pim temizlenmeli ve yüzey hasarı kontrol edilmelidir.
- Montajdan sonra iç bileziğin salınımı kontrol edilmelidir.
- Kaynak ısısı ve çapaklar rulmandan uzak tutulmalıdır.
- Bağlantı elemanları uygun sıkma torkuyla monte edilmelidir.
Ayrıntılı montaj bilgileri için Dana Gözü Rulman Montajı Nasıl Yapılır? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Dana Gözü Rulman Yağlaması
Çelik-çelik kayma yüzeyine sahip dana gözü rulmanlarda düzenli yağlama, yüksek temas basıncı altında sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır.
Yağlama aralığı şu faktörlere göre belirlenmelidir:
- Pres çevrim sayısı
- Çalışma yükü
- Darbe miktarı
- Salınım açısı
- Çalışma sıcaklığı
- Ortam kirliliği
- Kullanılan gresin basınç dayanımı
Ağır yüklü pres bağlantılarında yüksek basınç katkılı, uygulamaya uygun gresler gerekebilir. Gres seçimi yapılırken rulman ve makine üreticisinin önerileri esas alınmalıdır.
PTFE veya kompozit kayma yüzeyine sahip bakım gerektirmeyen rulmanlara üretici tarafından açıkça izin verilmedikçe gres uygulanmamalıdır.
Pres Makinesi Dana Gözü Rulmanı Neden Boşluk Yapar?
- Rulmanın yük kapasitesinin yetersiz olması
- Tekrarlı darbe ve şok yükleri
- Yüksek çevrim sayısı
- Yetersiz veya yanlış yağlama
- Aşınmış veya ovalleşmiş pim
- Yanlış yuva toleransı
- Rulmanın yuva içerisinde dönmesi
- Aşırı salınım açısı
- Hidrolik silindir veya mekanizma hizasızlığı
- Yüksek çalışma sıcaklığı
- Kayma yüzeyinin servis ömrünü tamamlaması
Bağlantıda boşluk görüldüğünde yalnızca rulman değil; pim, yuva, bağlantı kulağı ve mekanizma hizası birlikte kontrol edilmelidir.
Aşınma nedenleri hakkında ayrıntılı bilgi için Dana Gözü Rulman Arızaları ve Aşınma Belirtileri yazımızı inceleyebilirsiniz.
Dana Gözü Rulmanın Değişmesi Gerektiğini Gösteren Belirtiler
- Bağlantı noktasında tıkırtı veya vuruntu
- Pres hareket yönü değiştiğinde boşluk hissi
- Pim ile rulman arasında belirgin oynama
- Hidrolik silindir hareketinde takılma
- Kalıp hizasında bozulma
- Tekrarlanabilirlik kaybı
- İç bileziğin sert hareket etmesi
- Rulmanın yuva içerisinde dönmesi
- Gres içinde metal parçacıkları görülmesi
- PTFE veya kompozit yüzeyin parçalanması
- Bağlantı kulağında ovalleşme
Aşınmış rulmanın kullanılmaya devam edilmesi; pim, silindir, bağlantı kulağı ve kalıp hizalama sistemlerinde daha büyük hasarlara neden olabilir.
Pres ve Kalıp Makinelerinde Sık Yapılan Dana Gözü Rulman Hataları
- Presin toplam tonajını doğrudan rulman yükü kabul etmek
- Darbe ve şok yüklerini hesaba katmamak
- Yalnızca iç çapa göre rulman seçmek
- GE, GEG ve GEH serilerini eşdeğer kabul etmek
- Çevrim sayısını dikkate almamak
- Salınım açısını kontrol etmemek
- Aşınmış pime yeni rulman takmak
- Yanlış yuva toleransı kullanmak
- Yağlama deliğini gövde kanalıyla hizalamamak
- Bakım yapılamayan yere greslenebilir rulman takmak
- PTFE kaplamalı rulmanı gereksiz yere yağlamak
- Rulman boşluğunun kalıp hassasiyetine etkisini göz ardı etmek
Pres ve Kalıp Makinesi Dana Gözü Rulman Seçim Kontrol Listesi
- Presin veya kalıp makinesinin tipi
- Rulmanın kullanılacağı bağlantı noktası
- Presin nominal kapasitesi
- Bağlantıya gelen gerçek çalışma yükü
- Darbe ve şok yükleri
- Dakikadaki çevrim sayısı
- Rulman iç çapı
- Rulman dış çapı
- İç ve dış bilezik genişliği
- Pim çapı ve yüzey sertliği
- Yuva ölçüsü ve toleransı
- Maksimum salınım açısı
- İzin verilen bağlantı boşluğu
- Yağlama ve bakım imkânı
- Çalışma sıcaklığı
- Metal talaşı, yağ ve kimyasal etkiler
- Üretici seri kodu ve teknik katalog değerleri
Sonuç
Pres ve kalıp makinelerinde dana gözü rulmanlar; hidrolik silindir bağlantıları, kalıp kapama mekanizmaları, yardımcı kollar, sıkıştırma sistemleri ve açısal hareket bulunan pimli bağlantılarda önemli görevler üstlenir.
Küresel kayma yüzeyleri sayesinde küçük eksen kaçıklıklarını karşılayan bu rulmanlar, hidrolik silindir millerindeki yan yükü, pimlerdeki tek taraflı aşınmayı ve bağlantı noktalarındaki kenar basıncını azaltabilir.
Doğru rulman seçimi yapılırken yalnızca iç çap değil; gerçek bağlantı yükü, darbe kuvvetleri, çevrim sayısı, salınım açısı, yuva toleransı, çalışma sıcaklığı, boşluk ihtiyacı ve yağlama imkânı birlikte değerlendirilmelidir.
Ağır, darbeli ve düzenli bakım yapılabilen pres bağlantılarında çelik-çelik GE…ES tipi rulmanlar avantaj sağlayabilir. Temiz çalışma ve bakım gerektirmeyen yapı istenen sistemlerde ise uygun yük ve sıcaklık sınırları içinde PTFE veya kompozit yüzeyli ürünler tercih edilebilir.
Rulman değişimi sırasında pim, yuva, bağlantı kulağı ve mekanizma hizası mutlaka kontrol edilmelidir. Aşınmış bir pim veya ovalleşmiş yuva, yeni rulmanın kısa sürede yeniden boşluk yapmasına ve kalıp hizasının bozulmasına neden olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Pres makinelerinde dana gözü rulman ne işe yarar?
Bağlantı noktalarındaki açısal hareketleri ve küçük eksen kaçıklıklarını karşılar. Pim, yuva ve hidrolik silindir mili üzerindeki düzensiz yüklerin azalmasına yardımcı olur.
Hidrolik preslerde dana gözü rulman nerelerde kullanılır?
Hidrolik silindirin gövde ve piston kolu bağlantılarında, pres tablası hareket sistemlerinde, kalıp sıkıştırma mekanizmalarında ve yardımcı aktüatör bağlantılarında kullanılabilir.
Eksantrik preslerde dana gözü rulman kullanılır mı?
Yardımcı kol, dengeleme ve ayar mekanizmalarında kullanılabilir. Ana krank ve biyel yataklarında ise makine tasarımına göre farklı rulman veya kaymalı yatak çözümleri tercih edilir.
Pres makinelerinde GE…ES mi, GE…UK mi kullanılmalıdır?
Ağır, darbeli ve düzenli yağlama yapılabilen bağlantılarda GE…ES tipi çelik-çelik ürünler tercih edilebilir. Temiz çalışma ve bakım gerektirmeyen yapı istenen sistemlerde GE…UK tipi ürünler değerlendirilebilir.
Dana gözü rulman pres tonajına göre mi seçilir?
Yalnızca presin toplam tonajına göre seçim yapılmaz. Rulmanın bağlantı mekanizmasındaki konumu, kol oranı, yük dağılımı, darbe ve emniyet katsayısı birlikte hesaplanmalıdır.
Pres makinesi dana gözü rulmanı neden boşluk yapar?
Aşırı yük, tekrarlı darbe, yüksek çevrim sayısı, yetersiz yağlama, aşınmış pim, yanlış yuva toleransı veya mekanizma hizasızlığı nedeniyle boşluk oluşabilir.
Dana gözü rulman kalıp hassasiyetini etkiler mi?
Evet. Rulman, pim veya yuva boşluğu kol mekanizmasının uç noktasında daha büyük bir konum sapmasına dönüşebilir ve kalıp hizasını olumsuz etkileyebilir.
Bakım gerektirmeyen dana gözü rulman pres makinelerinde kullanılır mı?
Uygun yük, sıcaklık ve hareket şartlarında kullanılabilir. Ancak ağır şok yüklerinin bulunduğu uygulamalarda üretici katalog değerleri dikkatle kontrol edilmelidir.
Rulman değişiminde pim de kontrol edilmeli midir?
Evet. Aşınmış, çizilmiş, eğilmiş veya ovalleşmiş bir pim yeni rulmanın kısa sürede boşluk yapmasına neden olabilir.
