Bilyalı Yatak Rulmanları

    Bilyalı yatak rulmanları, farklı tipteki yatak gövdelerinin içerisine monte edilerek mili destekleyen ve dönme hareketinin düşük sürtünmeyle gerçekleşmesini sağlayan rulmanlardır. Dış bileziklerindeki küresel yüzey sayesinde yatak gövdesi içerisinde kendini hizalayabilir ve küçük montaj kaçıklıklarını tolere edebilir.
 

    Genellikle UC, UK, SA, SB ve HC serileri ile tanımlanan bilyalı yatak rulmanları; konveyörler, tarım makineleri, fanlar, tekstil makineleri, paketleme hatları ve genel endüstriyel ekipmanlarda yaygın olarak kullanılır.
 

    Makparsan bilyalı yatak rulmanları kategorisinde farklı mil çaplarına, kilitleme sistemlerine ve çalışma koşullarına uygun ürünleri inceleyebilir; mevcut yatak gövdeniz veya uygulamanız için doğru rulmanı belirleyebilirsiniz.
 

    Hazır gövdeli rulman ünitelerini incelemek için
    yataklı rulmanlar,
    ayaklı yataklı rulmanlar,
    flanşlı yataklı rulmanlar
    ve
    kızaklı yataklı rulmanlar
    kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı Nedir?

    Bilyalı yatak rulmanı; dış yüzeyi küresel biçimde tasarlanan, farklı yatak gövdelerinin içerisine yerleştirilerek kullanılan özel bir bilyalı rulman çeşididir. İngilizcede insert bearing olarak adlandırılan bu rulmanlar, tek başına kullanılabildiği gibi ayaklı, flanşlı veya kızaklı gövdelerle birleştirilerek komple yataklı rulman ünitesi oluşturur.
 

    Standart sabit bilyalı rulmanlardan farklı olarak bilyalı yatak rulmanlarının dış bileziği çoğunlukla küresel bir yüzeye sahiptir. Bu yapı, rulmanın uygun yatak gövdesi içerisinde küçük açısal kaçıklıklara uyum sağlamasına yardımcı olur.
 

    Bilyalı yatak rulmanlarında iç bilezik genellikle standart rulmanlara göre daha geniştir. Geniş iç bilezik, rulmanın mil üzerine daha güvenli biçimde sabitlenmesine ve farklı kilitleme sistemlerinin kullanılmasına imkân verir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanının Yapısı

    Bir bilyalı yatak rulmanı temel olarak aşağıdaki parçalardan meydana gelir:
 

   
• Genişletilmiş iç bilezik

   
• Küresel dış yüzeye sahip dış bilezik

   
• Çelik bilyalar

   
• Bilyaları düzenli aralıklarla taşıyan kafes

   
• Toz ve kir girişini azaltan keçeler

   
• Gres ve yağlayıcı

   
• Setskur, eksantrik bilezik veya manşonlu kilitleme sistemi

 

    Rulmanın dış yüzeyi, yatak gövdesinin içindeki küresel yuvaya oturur. Böylece rulman, gövde içerisinde belirli ölçüde yönlenebilir ve küçük hizalama hatalarının etkisini azaltabilir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanları ile Yataklı Rulman Arasındaki Fark

    Bilyalı yatak rulmanı ve yataklı rulman ifadeleri çoğu zaman birbiriyle karıştırılır. Bilyalı yatak rulmanı, yatak gövdesinin içine yerleştirilen rulmanın kendisidir. Yataklı rulman ise rulman ve gövdenin birleşmesiyle oluşan komple ünitedir.
 

   
• 
        Bilyalı yatak rulmanı:
        UC, UK, SA veya SB gibi seri kodlarıyla tanımlanan rulman parçasıdır.
     

   
• 
        Yatak gövdesi:
        Rulmanın içine yerleştirildiği döküm, çelik veya farklı malzemeden üretilen taşıyıcı parçadır.
     

   
• 
        Yataklı rulman ünitesi:
        Bilyalı yatak rulmanı ile uygun yatak gövdesinin birleştirilmiş halidir.
     

 

    Örneğin UC205 rulmanı P205 tipi ayaklı gövdeye yerleştirildiğinde UCP205 yataklı rulman ünitesi oluşabilir. Aynı rulman uygun F205 flanşlı gövdeyle birleştirildiğinde ise UCF205 tipi bir ünite meydana gelebilir.
 

UC Serisi Bilyalı Yatak Rulmanları

    UC serisi, endüstride en yaygın kullanılan bilyalı yatak rulmanı gruplarından biridir. İç bilezik üzerinde bulunan iki setskur yardımıyla mile sabitlenir.
 

    Setskur vidaları mile karşılıklı olarak sıkılarak rulmanın mil üzerinde kayması ve dönmesi önlenir. Montajının kolay olması nedeniyle konveyörler, tarım makineleri, fanlar ve genel üretim ekipmanlarında yaygın olarak tercih edilir.
 

    UC serisi rulmanlar;
    UCP ayaklı,
    UCF kare flanşlı,
    UCFL oval flanşlı,
    UCFC yuvarlak flanşlı
    ve
    UCT kızaklı
    gövdelerde kullanılabilir.
 

UK Serisi Konik Delikli Yatak Rulmanları

    UK serisi bilyalı yatak rulmanları, konik iç deliğe sahiptir ve çoğunlukla sıkma manşonu yardımıyla düz millere monte edilir. Manşonlu bağlantı, rulmanın mil çevresinde dengeli biçimde sıkılmasını sağlar.
 

    UK serisi ürünlerde rulman, uygun sıkma manşonu ve tespit somunuyla birlikte kullanılmalıdır. Manşonun gereğinden fazla sıkılması rulmanın iç boşluğunu azaltabilir; yetersiz sıkılması ise rulmanın mil üzerinde hareket etmesine neden olabilir.
 

    Bu nedenle UK serisi rulman montajında üretici tarafından belirtilen sıkma yöntemi ve tork değerleri dikkate alınmalıdır.
 

SA ve SB Serisi Yatak Rulmanları

SA serisi

    SA serisi bilyalı yatak rulmanlarında genellikle eksantrik kilitleme bileziği kullanılır. Bilezik, milin dönüş yönünde çevrilerek iç bileziğe kilitlenir ve üzerindeki setskurla sabitlenir.
 

    Eksantrik bilezikli rulmanlar çoğunlukla sabit dönüş yönüne sahip hafif ve orta yükteki makinelerde kullanılır.
 

SB serisi

    SB serisi bilyalı yatak rulmanları daha kompakt bir iç bilezik yapısına sahip olabilir. Ürün tasarımına bağlı olarak setskurla sabitlenir ve dar montaj alanlarının bulunduğu makinelerde tercih edilebilir.
 

    SA ve SB serileri seçilirken dış çap, iç çap, toplam genişlik ve kilitleme yapısının mevcut yatak gövdesiyle uyumlu olması gerekir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı Kodları Nasıl Okunur?

    Bilyalı yatak rulmanlarında seri harfleri rulmanın temel yapısını ve kilitleme yöntemini, rakamlar ise ölçü serisini ve iç çap grubunu belirtir.
 

   
• UC: Setskurlu, geniş iç bilezikli yatak rulmanı

   
• UK: Konik delikli ve sıkma manşonlu yatak rulmanı

   
• SA: Eksantrik kilitleme bilezikli yatak rulmanı

   
• SB: Kompakt yapılı, setskurlu yatak rulmanı

   
• HC: Ürün serisine göre eksantrik kilitleme sistemine sahip yatak rulmanı

 

    Kodun son iki hanesi çoğu metrik rulmanda iç çap grubunun belirlenmesinde kullanılabilir. Ancak küçük ölçülerde, inç ölçülü ürünlerde ve üreticiye özel serilerde farklı kodlama yöntemleri bulunabilir.
 

    Bu nedenle ürün seçiminde yalnızca kod benzerliğine göre karar verilmemeli; iç çap, dış çap, genişlik, keçe yapısı ve kilitleme sistemi kontrol edilmelidir.
 

    Kodların genel yapısı hakkında daha fazla bilgi için
    rulman seri numaraları rehberimizi
    inceleyebilirsiniz.
 

Bilyalı Yatak Rulmanları Nerelerde Kullanılır?

    Bilyalı yatak rulmanları, kolay montaj ve bakım gerektiren çok sayıda endüstriyel makinede kullanılabilir.
 

   
• Konveyör ve taşıma bantları

   
• Tarım ve hasat makineleri

   
• Yem ve gıda işleme makineleri

   
• Paketleme ve dolum hatları

   
• Endüstriyel fanlar ve aspiratörler

   
• Tekstil makineleri

   
• Ahşap işleme makineleri

   
• Havalandırma sistemleri

   
• Matbaa makineleri

   
• Seramik üretim makineleri

   
• Hafif ve orta hizmet tipi redüktör sistemleri

   
• Genel üretim ve otomasyon hatları

 

    Konveyör sistemlerinde bilyalı yatak rulmanları; tambur, makara ve tahrik millerinin desteklenmesinde kullanılabilir. Konveyör uygulamaları hakkında daha fazla bilgi için
    konveyör rulmanları
    rehberimizi inceleyebilirsiniz.
 

Bilyalı Yatak Rulmanlarının Avantajları

   
• Farklı yatak gövdelerine kolayca monte edilebilir.

   
• Geniş iç bilezik sayesinde mil üzerinde güvenli bağlantı sağlar.

   
• Küresel dış yüzeyi küçük hizalama hatalarını tolere edebilir.

   
• Setskur, eksantrik bilezik ve manşon gibi farklı kilitleme seçenekleri sunar.

   
• Çoğu model fabrikada greslenmiş ve keçeli olarak sunulur.

   
• Yeniden yağlanabilir modeller düzenli bakıma imkân verir.

   
• Rulman aşındığında gövde değiştirilmeden yalnızca rulman yenilenebilir.

   
• Farklı mil çapları için geniş ürün seçeneği bulunur.

   
• Montaj ve sökme işlemleri standart rulmanlara göre daha kolay olabilir.

 

Bilyalı Yatak Rulmanı Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

    Doğru rulman seçimi için yalnızca iç çap veya eski rulmanın kodu yeterli olmayabilir. Rulmanın kullanılacağı gövde ve çalışma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
 

Mil çapı

    Rulmanın iç çapı mil çapıyla uyumlu olmalıdır. İnç ve metrik ölçülü rulmanların kodları birbirine benzeyebileceği için iç çap mutlaka ölçülmelidir.
 

Dış çap ve gövde uyumu

    Bilyalı yatak rulmanının dış çapı, genişliği ve küresel dış yüzeyi kullanılacağı gövdeyle uyumlu olmalıdır. Aynı iç çapa sahip iki rulman farklı dış çap veya genişliğe sahip olabilir.
 

Kilitleme sistemi

    Setskurlu, eksantrik bilezikli veya manşonlu bağlantı yöntemlerinden uygulamaya en uygun olanı seçilmelidir. Dönüş yönünün değiştiği makinelerde kilitleme sisteminin uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
 

Taşınacak yük

    Bilyalı yatak rulmanları genellikle hafif ve orta seviyedeki radyal yükler için uygundur. Ağır, darbeli veya yüksek eksenel yüklerin bulunduğu uygulamalarda farklı rulman ve gövde çözümleri gerekebilir.
 

Çalışma devri

    Rulmanın izin verilen devir sınırı, makinenin çalışma hızına uygun olmalıdır. Keçenin sürtünmesi, yağlama yapısı ve mil sabitleme yöntemi ulaşılabilecek devri etkileyebilir.
 

Ortam koşulları

    Tozlu, nemli, sıcak veya kirli çalışma ortamlarında uygun keçe ve yağlayıcı özelliklerine sahip ürünler tercih edilmelidir. Gıda ve kimya sektörlerinde ortamla uyumlu özel malzeme veya yağlama seçenekleri gerekebilir.
 

    Genel rulman seçim kriterleri için
    hangi rulmanı seçmeliyim?
    rehberimizi inceleyebilirsiniz.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı Nasıl Değiştirilir?

    Yatak gövdesi sağlam durumdaysa, aşınan bilyalı yatak rulmanı gövdeden çıkarılarak yenisiyle değiştirilebilir. Ancak yeni rulmanın dış ölçüleri ve küresel dış yüzeyi mevcut gövdeyle tam uyumlu olmalıdır.
 

   
1. Makineyi durdurun ve enerji bağlantısını güvenli biçimde kesin.

   
2. Mil üzerindeki yük ve gerginliği kaldırın.

   
3. Setskur, eksantrik bilezik veya manşon bağlantısını gevşetin.

   
4. Yatak gövdesini makine şasesinden sökün.

   
5. Eski rulmanı gövde içerisinde uygun açıya çevirin.

   
6. Rulmanı gövde açıklığından kontrollü biçimde çıkarın.

   
7. Gövdenin iç yüzeyini temizleyin ve hasar açısından kontrol edin.

   
8. Yeni rulmanı gövdeye çapraz açıyla yerleştirin.

   
9. Rulmanı gövde içerisinde çalışma konumuna çevirin.

   
10. Üniteyi mile ve makine şasesine yeniden monte edin.

   
11. Mil kilitleme elemanlarını uygun torkta sıkın.

   
12. İlk çalıştırmada ses, titreşim ve sıcaklığı kontrol edin.

 

    Rulman gövdeye yerleştirilirken çekiçle doğrudan vurulmamalı ve keçelere zarar verilmemelidir. Uygun pres, mandrel veya montaj ekipmanı kullanılması rulmanın zarar görme riskini azaltır.
 

    Ayrıntılı uygulama bilgisi için
    rulman montajı nasıl yapılır?
    rehberimizi inceleyebilirsiniz.
 

Setskurlu Bilyalı Yatak Rulmanı Montajı

    Setskurlu rulmanlarda mil yüzeyi temiz, düzgün ve çapaksız olmalıdır. Rulman mile geçirildikten sonra gövde doğru hizaya getirilir ve taban veya flanş bağlantıları sabitlenir.
 

    Setskur vidaları üreticinin önerdiği tork değerine göre sıkılmalıdır. Vidaların yetersiz sıkılması rulmanın mil üzerinde kaymasına, aşırı sıkılması ise vida veya iç bilezikte hasar oluşmasına neden olabilir.
 

    İki yatakla desteklenen millerde rulmanlar aynı doğrultuda bulunmalı ve mil sıkışmadan dönebilmelidir. Gövde bağlantıları tamamen sıkılmadan önce mil birkaç tur çevrilerek hizalama kontrol edilmelidir.
 

Eksantrik Bilezikli Rulman Montajı

    Eksantrik bilezikli rulmanlarda kilitleme bileziği, milin normal dönüş yönünde çevrilerek iç bilezik üzerindeki eksantrik yüzeye oturtulur. Ardından bilezik üzerindeki setskur sıkılarak bağlantı güvence altına alınır.
 

    Bileziğin yanlış yönde kilitlenmesi veya yeterince oturtulmaması rulmanın mil üzerinde gevşemesine neden olabilir. Dönüş yönünün sık sık değiştiği uygulamalarda ürünün uygunluğu üretici verilerine göre kontrol edilmelidir.
 

Manşonlu Yatak Rulmanı Montajı

    UK serisi konik delikli rulmanlarda sıkma manşonu mil üzerine yerleştirilir. Rulman manşon üzerine geçirilir ve tespit somunu sıkılarak iç bileziğin konik yüzey üzerinde ilerlemesi sağlanır.
 

    Somun sıkıldıkça rulman iç boşluğu azalır. Aşırı sıkma, rulmanın yüksek sıcaklıkta çalışmasına ve erken hasar görmesine yol açabilir. Bu nedenle somun sıkma açısı veya iç boşluk azalması üreticinin talimatlarına göre kontrol edilmelidir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanlarında Yağlama

    Bilyalı yatak rulmanlarının büyük bölümü üretim sırasında greslenir ve keçelerle kapatılır. Yeniden yağlanabilir modellerde dış bilezik üzerinde yağlama deliği veya kanalı bulunabilir.
 

    Yatak gövdesindeki gresörlükten verilen gres, gövde ve rulmandaki yağlama kanalları üzerinden rulman içerisine ulaşır. Rulman ile gövdenin yağlama deliklerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
 

   
• Rulmanın çalışma sıcaklığına uygun gres kullanın.

   
• Uyumsuz gres türlerini birbirine karıştırmayın.

   
• Gresörlük çevresini yağlama öncesinde temizleyin.

   
• Rulmana bir anda aşırı miktarda gres basmayın.

   
• Yağlama sırasında eski gresin dışarı çıkmasına izin verin.

   
• Yağlama aralığını devir, sıcaklık ve ortam kirliliğine göre belirleyin.

 

    Fazla gres, rulman içerisindeki sürtünmeyi ve sıcaklığı artırabilir. Yetersiz yağlama ise ses, aşınma ve erken yorulmaya neden olabilir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı Arızaları

Mil üzerinde dönme

    Setskur veya kilitleme bileziğinin yetersiz sıkılması, mil çapının küçük olması ya da mil yüzeyinin aşınması rulmanın mil üzerinde kaymasına neden olabilir.
 

Aşırı ısınma

    Fazla gres, yanlış hizalama, aşırı yük, çok sıkı manşon montajı veya keçe sürtünmesi rulman sıcaklığının yükselmesine yol açabilir.
 

Gürültü ve titreşim

    Yuvarlanma yollarındaki hasar, kirlenmiş gres, gevşek gövde bağlantısı veya mil eğriliği olağan dışı ses ve titreşim oluşturabilir.
 

Keçe hasarı

    Yüksek devir, yanlış montaj, mil yüzeyindeki hasar veya kirli ortam keçelerin aşınmasına neden olabilir. Keçe bozulduğunda rulman içerisine su, toz ve yabancı madde girebilir.
 

Gövde içinde gevşeme

    Rulmanın dış çapı gövdeyle uyumlu değilse veya gövdenin küresel yuvası aşınmışsa rulman gövde içerisinde gereğinden fazla hareket edebilir. Bu durumda yalnızca rulmanın değil, gövdenin de değiştirilmesi gerekebilir.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı ile Sabit Bilyalı Rulman Arasındaki Fark

    Her iki rulman tipi de bilyalı yapıya sahip olsa da montaj şekilleri ve kullanım alanları farklıdır.
 

   
• 
        Bilyalı yatak rulmanları:
        Küresel dış yüzeye ve geniş iç bileziğe sahiptir. Yatak gövdeleri içerisinde kullanılır.
     

   
• 
        Sabit bilyalı rulmanlar:
        Silindirik dış yüzeye sahiptir ve doğrudan makine gövdesindeki işlenmiş rulman yuvasına monte edilir.
     

   
• 
        Bilyalı yatak rulmanları:
        Setskur, eksantrik bilezik veya manşonla mile sabitlenebilir.
     

   
• 
        Sabit bilyalı rulmanlar:
        Mile ve yuvaya geçme toleranslarıyla monte edilir.
     

 

    Makine gövdesinde hassas işlenmiş bir rulman yuvası bulunuyorsa
    tek sıralı sabit bilyalı rulmanlar
    tercih edilebilir. Hazır ve kolay monte edilen bir yataklama ünitesi gerekiyorsa bilyalı yatak rulmanları uygun gövdelerle birlikte kullanılabilir.
 

Hangi Yatak Gövdesi Kullanılmalıdır?

    Bilyalı yatak rulmanının kullanılacağı gövde, makinedeki montaj yüzeyine ve çalışma amacına göre seçilir.
 

   
• 
        Ayaklı gövdeler:
        Yatay makine şaselerine ve düz yüzeylere montaj için kullanılır.
     

   
• 
        Kare flanşlı gövdeler:
        Dikey yüzeylere dört bağlantı deliğiyle sabitlenir.
     

   
• 
        Oval flanşlı gövdeler:
        Dar montaj alanlarında iki bağlantı deliğiyle kullanılır.
     

   
• 
        Yuvarlak flanşlı gövdeler:
        Merkezleme gerektiren dairesel montaj yüzeylerinde tercih edilir.
     

   
• 
        Kızaklı gövdeler:
        Kayış, zincir veya bant gerginliğinin ayarlanması gereken sistemlerde kullanılır.
     

 

    Yatay montaj uygulamaları için
    ayaklı yataklı rulmanları,
    dikey yüzey montajları için
    flanşlı yataklı rulmanları,
    gerginlik ayarı gereken makineler için ise
    kızaklı yataklı rulmanları
    inceleyebilirsiniz.
 

Bilyalı Yatak Rulmanı Fiyatları

    Bilyalı yatak rulmanı fiyatları; ürün serisine, mil çapına, iç ve dış ölçülere, kilitleme sistemine, keçe yapısına ve markaya göre değişebilir.
 

    Ürün seçerken yalnızca fiyat karşılaştırması yapılmamalıdır. Rulmanın mevcut yatak gövdesine uyumu, yük kapasitesi, çalışma devri ve çevresel koşullara uygunluğu da değerlendirilmelidir.
 

    Makparsan’da farklı ölçülerdeki UC, UK, SA, SB ve diğer bilyalı yatak rulmanı çeşitlerini inceleyebilir; stok, ölçü eşleştirmesi ve teknik uygunluk konusunda destek alabilirsiniz.
 

Sık Sorulan Sorular

Bilyalı yatak rulmanı ne işe yarar?

    Yatak gövdesinin içerisine yerleştirilerek dönen mili destekler, sürtünmeyi azaltır ve makinedeki radyal yüklerin gövdeye aktarılmasını sağlar.
 

UC rulman nedir?

    UC, geniş iç bileziğe ve küresel dış yüzeye sahip, genellikle iki setskur yardımıyla mile sabitlenen bilyalı yatak rulmanı serisidir.
 

UC rulman tek başına kullanılabilir mi?

    UC rulman uygun bir yatak gövdesiyle birlikte kullanılmak üzere tasarlanır. UCP, UCF, UCFL, UCFC veya UCT gibi üniteler oluşturmak için uygun gövdeye yerleştirilebilir.
 

UC205 ile UCP205 arasındaki fark nedir?

    UC205 yalnızca bilyalı yatak rulmanını ifade eder. UCP205 ise UC205 rulman ile P205 tipi ayaklı yatak gövdesinin birleşmesinden oluşan komple ünitedir.
 

Bilyalı yatak rulmanı gövdeden çıkarılabilir mi?

    Uygun yapıdaki gövdelerde rulman belirli bir açıya çevrilerek çıkarılabilir ve yenisiyle değiştirilebilir. Gövde yuvası aşınmış veya hasarlıysa gövdenin de değiştirilmesi gerekir.
 

UC ve UK rulman arasındaki fark nedir?

    UC rulmanlar genellikle setskurla doğrudan mile sabitlenir. UK rulmanlar ise konik iç deliğe sahiptir ve sıkma manşonu yardımıyla mile monte edilir.
 

Bilyalı yatak rulmanı nasıl seçilir?

    Mil çapı, rulmanın dış ölçüleri, kullanılacak yatak gövdesi, kilitleme yöntemi, yük, devir, keçe yapısı ve çalışma ortamı birlikte değerlendirilmelidir.
 

Eski gövdeye farklı marka rulman takılabilir mi?

    İç çap, dış çap, genişlik, küresel dış yüzey ve yağlama kanalları tamamen uyumluysa farklı marka bir rulman kullanılabilir. Yalnızca seri kodunun benzer olması yeterli değildir.
 

Bilyalı yatak rulmanları yeniden yağlanır mı?

    Yeniden yağlanabilir modellerde dış bilezik üzerinde yağlama deliği bulunabilir. Rulman ve gövdenin yağlama kanallarının birbirine uygun olması gerekir.
 

    Mevcut gövdenize uygun bilyalı yatak rulmanını belirlemek için eski rulmanın kodunu, mil çapını ve gövde kodunu Makparsan teknik ekibiyle paylaşarak destek alabilirsiniz.