Dana gözü rulmanlar (Spherical Plain Bearings), ağır yükler altında güvenilir şekilde çalışabilmeleri için doğru yöntemlerle monte edilmelidir. Yanlış montaj yalnızca rulmanın ömrünü kısaltmakla kalmaz; mil, gövde ve bağlı makine parçalarında da ciddi hasarlara yol açabilir.
Özellikle hidrolik silindirler, iş makineleri, tarım ekipmanları ve otomasyon sistemlerinde kullanılan dana gözü rulmanların montajı sırasında üretici kataloglarına ve teknik toleranslara uygun hareket edilmesi büyük önem taşır.
Bu rehberde dana gözü rulman montajında izlenmesi gereken temel adımları ve en sık yapılan hataları inceleyeceğiz.
Montaja başlamadan önce aşağıdaki kontroller yapılmalıdır.
Kirli veya hasarlı yüzeylere yapılan montaj, daha ilk çalıştırmada aşınmaya neden olabilir.
Dana gözü rulman yalnızca doğru toleranslara sahip mil ve gövdelere monte edilmelidir.
Kontrol edilmesi gerekenler:
Yüzey kusurları rulmanın tam oturmasını engelleyebilir.
Montaj sırasında uygun ekipman kullanılması büyük önem taşır.
Önerilen ekipmanlar:
Doğrudan çekiç darbeleri uygulanmamalıdır.
Dana gözü rulman gövdeye yerleştirilirken kuvvet yalnızca dış bileziğe uygulanmalıdır.
Mil üzerine monte edilirken ise kuvvet yalnızca iç bileziğe verilmelidir.
Yanlış bileziğe uygulanan pres kuvveti, küresel kayma yüzeyine zarar verebilir ve rulmanın daha montaj aşamasında hasar görmesine neden olabilir.
Dana gözü rulmanlar belirli açılarda çalışmak üzere tasarlanmıştır.
Ancak montaj sırasında;
yapılmamalıdır.
Rulman doğal konumunda ve zorlanmadan yerleşmelidir.
Bakım gerektiren GE, GEG ve benzeri serilerde montaj sonrasında üreticinin önerdiği gres kullanılmalıdır.
Bakım gerektirmeyen PTFE astarlı serilerde ise ilave gres uygulanması çoğu zaman önerilmez.
Yanlış yağ seçimi veya aşırı gresleme, rulmanın çalışma karakteristiğini olumsuz etkileyebilir.
PHS, POS, SI ve SA gibi rot başlarında rulmanın yanı sıra dişli bağlantının doğru şekilde sıkılması da önemlidir.
Montaj sırasında:
Yanlış sıkma torku bağlantının gevşemesine veya dişlerin hasar görmesine neden olabilir.
Montaj tamamlandıktan sonra aşağıdaki kontroller yapılmalıdır:
İlk çalışma sırasında sistem düşük yük altında test edilmelidir.
Sökme işlemi sırasında da montaj kadar dikkatli olunmalıdır.
Önerilen yöntemler:
Rulmana doğrudan sert darbeler uygulanmamalıdır.
Hasarlı rulman yeniden kullanılmamalıdır.
Dana gözü rulmanlarda en sık karşılaşılan montaj hataları şunlardır:
Bu hatalar rulmanın ömrünü önemli ölçüde azaltabilir.
Yanlış montaj yapılmış bir dana gözü rulmanda kısa süre içinde şu belirtiler görülebilir:
Bu belirtiler fark edildiğinde sistem durdurulmalı ve montaj tekrar kontrol edilmelidir.
Dana gözü rulmanların uzun ömürlü çalışabilmesi için şu önerilere dikkat edilmelidir:
Dana gözü rulmanların güvenilir ve uzun ömürlü çalışması, doğru montaj uygulamalarına bağlıdır. Uygun ekipman kullanılması, doğru bileziğe kuvvet uygulanması, temiz montaj yüzeyleri ve üretici tavsiyelerine uyulması; erken aşınma, boşluk oluşumu ve arıza riskini önemli ölçüde azaltır.
Makparsan'da bulunan GE, GEG, GEEW, GAC, GACZ, PHS ve POS serisi dana gözü rulmanlar için teknik destek alabilir, uygulamanıza en uygun montaj yöntemi hakkında bilgi edinebilirsiniz.
Hayır. Doğrudan çekiç darbeleri, bileziklerde deformasyona ve kayma yüzeylerinin zarar görmesine neden olabilir. Montaj için pres veya uygun montaj aparatları kullanılmalıdır.
Rulman gövdeye monte edilirken kuvvet dış bileziğe, mile monte edilirken ise yalnızca iç bileziğe uygulanmalıdır.
Genellikle hayır. Bakım gerektirmeyen PTFE astarlı rulmanlarda üretici tavsiyesi dışında ilave gres kullanılmamalıdır.
Sökme sırasında hasar görmemiş ve aşınma belirtisi göstermeyen rulmanlar bazı uygulamalarda yeniden kullanılabilir. Ancak ağır yük altında çalışan sistemlerde üretici tavsiyeleri dikkate alınmalı ve rulman dikkatlice kontrol edilmelidir.
Yanlış presleme, hizalama hatası, kirli montaj yüzeyleri veya hatalı toleranslar rulmanın normalden daha sert çalışmasına neden olabilir. Bu durumda montajın yeniden kontrol edilmesi önerilir.
