Alın rulmanları ve pulları; mil ekseni doğrultusunda
oluşan eksenel yükleri dar bir montaj alanı içerisinde taşımak amacıyla
kullanılan iğne makaralı rulman ve sertleştirilmiş çalışma pulu
gruplarıdır.
Eksenel iğne makara-kafes grupları düşük kesit yüksekliği içerisinde
çok sayıda iğne makara barındırır. Bu yapı, kompakt makine tasarımına
yardımcı olurken yüksek eksenel yük kapasitesi sağlayabilir.
AX, AXK ve üreticiye özel farklı kodlarla sunulan alın rulmanları;
AS, GS, WS ve CP gibi sertleştirilmiş alın pullarıyla birlikte
kullanılabilir. Şanzımanlar, redüktörler, otomotiv sistemleri,
takım tezgâhları, pompalar ve farklı endüstriyel makinelerde
tercih edilebilirler.
Alın Rulmanı ve Pul Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?
- Rulmanın iç çapı, dış çapı ve toplam yüksekliği
- AX, AXK veya üreticiye özel rulman serisi
- AS, GS, WS veya uygun alın pulu ölçüsü
- Taşınacak eksenel yük miktarı
- Eksenel yükün tek veya çift yönlü olması
- Makinenin normal ve maksimum çalışma devri
- Montaj yüzeylerinin sertliği ve yüzey kalitesi
- Mil ve gövde yüzeylerinin dikliği
- Rulman ile pulun ölçü uyumu
- Yağlama yöntemi ve çalışma sıcaklığı
- Makine üreticisinin önerdiği tam ürün kodu
Alın rulmanı seçiminde yalnızca iç ve dış çapın aynı olması yeterli
değildir. Makara-kafes yüksekliği, pul kalınlığı, çalışma yüzeyinin
sertliği, yük kapasitesi ve montaj geometrisi birlikte değerlendirilmelidir.
Aradığınız alın rulmanının veya pulun tam kodunu, iç çap, dış çap
ve kalınlık ölçülerini bize ileterek uygun ürün seçenekleri hakkında
teknik destek alabilirsiniz.
Alın rulmanları, mil ekseni doğrultusunda oluşan kuvvetleri taşımak
amacıyla kullanılan eksenel rulmanlardır. İğneli rulman grubundaki
alın rulmanları çoğunlukla ince iğne makaralar ve bu makaraları
yönlendiren düz bir kafesten oluşur.
İğne makaralar mil eksenine dik bir düzlem üzerinde radyal biçimde
yerleştirilir. Böylece eksenel kuvvet, makaralar üzerinden sabit
gövde yüzeyine aktarılır.
Düşük kesit yüksekliği sayesinde standart bilyalı veya makaralı
eksenel rulmanların kullanılamadığı dar alanlarda tercih edilebilir.
İğneli rulmanların genel yapısı ve kullanım alanları hakkında bilgi için
İğneli Rulmanlar Nedir?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Eksenel makaralı rulmanların genel çalışma prensibi için
Eksenel Makaralı Rulmanlar Nedir?
içeriğimizden yararlanabilirsiniz.
Alın Rulmanı Nasıl Çalışır?
Mil ekseni doğrultusunda kuvvet oluştuğunda, dönen yüzey eksenel
iğne makara-kafes grubuna baskı uygular. İğne makaralar iki çalışma
yüzeyi arasında yuvarlanarak yükü sabit gövdeye aktarır.
Makaraların uzun ve ince yapısı yükün geniş çizgisel temas alanına
dağıtılmasına yardımcı olur. Çok sayıda makaranın aynı anda çalışması
düşük eksenel kesit içerisinde yüksek yük kapasitesi sağlayabilir.
Rulmanın iki tarafındaki yüzeyler rulman yolu kalitesinde değilse,
makara-kafes grubuyla birlikte uygun sertleştirilmiş alın pulları
kullanılmalıdır.
Alın Pulları Ne İşe Yarar?
Alın pulları, eksenel iğne makaraların üzerinde çalışabileceği
sertleştirilmiş ve hassas işlenmiş yuvarlanma yolları sağlar.
Mil omzu veya yatak gövdesi yüzeyinin doğrudan rulman yolu olarak
kullanılamadığı uygulamalarda pul kullanılması rulmanın güvenilir
çalışmasına yardımcı olur.
Pullar yalnızca standart rondela değildir. Yüzey sertlikleri,
kalınlıkları, paralellikleri ve yüzey pürüzlülükleri yuvarlanmalı
rulman çalışmasına uygun biçimde hazırlanır.
Alın Rulmanları ve Pullarının Avantajları
- Çok düşük eksenel kesit yüksekliği sağlar.
- Dar montaj alanlarında kullanılabilir.
- Kesit ölçüsüne göre yüksek eksenel yük taşıyabilir.
- Kompakt ve hafif makine tasarımına yardımcı olur.
- Makara-kafes grubu ve pullar ayrı ayrı seçilebilir.
- Farklı iç çap ve dış çap ölçülerinde üretilebilir.
- Sertleştirilmiş makine yüzeylerinde pulsuz kullanılabilir.
- Düşük sürtünmeyle çalışabilir.
- Seri üretim uygulamalarında ekonomik çözüm sunabilir.
- Farklı yağlama sistemleriyle kullanılabilir.
Alın Rulmanları ve Pulları Nerelerde Kullanılır?
- Otomotiv şanzımanları
- Otomatik vites sistemleri
- Tork konvertörleri
- Diferansiyel ve aktarma mekanizmaları
- Redüktörler
- Debriyaj ve baskı sistemleri
- Takım tezgâhları
- Pompa ve kompresörler
- Elektrikli el aletleri
- Tarım makineleri
- Robotik ve otomasyon sistemleri
- Hidrolik ve pnömatik ekipmanlar
- Tekstil makineleri
- Özel transmisyon ve dişli kutuları
Redüktör uygulamalarında kullanılan rulmanlar hakkında bilgi için
Redüktör Rulmanları
başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Pompa sistemlerindeki yataklama koşulları için
Pompa Rulmanları
yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Alın Rulmanı ve Pul Çeşitleri
Ürün tipi
Genel yapı
Temel görevi
Genel kullanım
AXK serisi
Eksenel iğne makara-kafes grubu
Tek yöndeki eksenel yükü taşımak
Şanzıman ve kompakt mekanizmalar
AX serisi
Üreticiye özel eksenel iğneli rulman
Dar alanda eksenel yataklama
Otomotiv ve endüstriyel sistemler
AS serisi pul
İnce sertleştirilmiş pul
Makara için çalışma yüzeyi oluşturmak
Dar montaj alanları
GS serisi pul
Gövde tarafı için işlenmiş pul
Gövde yuvarlanma yolu oluşturmak
Hassas yataklamalar
WS serisi pul
Mil tarafı için işlenmiş pul
Mil yuvarlanma yolu oluşturmak
Mil omzu yataklamaları
CP serisi pul
Üreticiye özel eksenel pul
Rulmana uygun sert çalışma yüzeyi
Özel ölçülü mekanizmalar
AXK Serisi Alın Rulmanları
AXK serisi, eksenel iğne makara ve kafes gruplarının en yaygın
seri tanımlarından biridir.
Rulman içerisinde iğne makaralar düz bir kafes üzerinde radyal
biçimde sıralanır. Bu yapı düşük toplam yüksekliğe rağmen yüksek
eksenel yük kapasitesi sağlayabilir.
AXK grubu uygun sertlikte ve yüzey kalitesinde makine yüzeyleri
arasında doğrudan kullanılabilir. Makine yüzeyleri uygun değilse
AS, GS veya WS tipi pullarla birlikte monte edilmelidir.
AX Serisi Alın Rulmanları
AX serisi kodlar bazı üreticiler tarafından eksenel iğneli rulman
veya makara-kafes gruplarını tanımlamak için kullanılabilir.
AX ve AXK ürünleri benzer çalışma prensibine sahip olsa da dış çap,
iç çap, toplam yükseklik, makara sayısı ve yük kapasitesi farklı olabilir.
AX yerine AXK veya farklı marka ürün kullanılmadan önce bütün ölçüler
ve katalog değerleri karşılaştırılmalıdır.
AS Serisi Alın Pulları
AS serisi alın pulları, ince kesitli ve sertleştirilmiş eksenel
rulman pullarıdır.
Dar montaj alanlarında AXK tipi makara-kafes grubuna çalışma yüzeyi
sağlamak amacıyla kullanılabilirler.
İnce yapıları nedeniyle montaj yüzeyinin düzlüğünden ve desteğinden
etkilenebilirler. Pulun altındaki gövde yüzeyi düzgün ve yeterince
rijit olmalıdır.
GS ve WS Serisi Pullar
GS ve WS serisi pullar, daha hassas işlenmiş ve belirli montaj
yüzeylerine göre tasarlanmış eksenel rulman bilezikleridir.
Pul tipi
Montaj yeri
Temel özellik
GS
Gövde veya yatak tarafı
Gövde bileziği olarak kullanılır
WS
Mil tarafı
Mil bileziği olarak kullanılır
GS ve WS bilezikleri doğru tarafta kullanılmalıdır. İç ve dış
çapları benzer görünse bile omuz yerleşimleri ve geçme toleransları
farklı olabilir.
AS, GS ve WS Pulları Arasındaki Fark
Özellik
AS serisi
GS serisi
WS serisi
Genel yapı
İnce pul
İşlenmiş gövde bileziği
İşlenmiş mil bileziği
Montaj yeri
Her iki tarafta kullanılabilir
Gövde tarafı
Mil tarafı
Kalınlık
Daha ince
Daha kalın olabilir
Daha kalın olabilir
Destek ihtiyacı
Yüksektir
Kendi bilezik yapısı daha rijittir
Kendi bilezik yapısı daha rijittir
Genel tercih nedeni
Minimum montaj yüksekliği
Hassas gövde yataklaması
Hassas mil yataklaması
Pulsuz Alın Rulmanı Kullanılabilir mi?
Mil ve gövde yüzeyleri rulman yolu olarak kullanılabilecek sertlik,
yüzey pürüzlülüğü, paralellik ve geometrik hassasiyete sahipse
eksenel iğne makara-kafes grubu pulsuz kullanılabilir.
Bu yöntem toplam montaj yüksekliğini en düşük seviyeye indirebilir.
Ancak makine yüzeyleri rulmanın doğrudan çalışan parçaları haline gelir.
Yüzey sertliği veya işleme kalitesi yeterli değilse rulman kısa
sürede yüzeyde iz, aşınma veya sıvanma oluşturabilir. Bu durumda
uygun alın pulları kullanılmalıdır.
Alın Rulmanları Hangi Yükleri Taşır?
Standart AX ve AXK serisi alın rulmanlarının temel görevi mil
doğrultusunda oluşan tek yönlü eksenel yükleri taşımaktır.
Bu rulmanlar önemli radyal yükleri taşımak için tasarlanmamıştır.
Uygulamada radyal kuvvet bulunuyorsa ayrıca uygun bir radyal rulman
kullanılmalıdır.
Eksenel yükün her iki yönden gelmesi durumunda karşılıklı iki alın
rulmanı kullanılabilir. Her rulman yalnızca kendi yönündeki eksenel
yükü taşır.
Mil doğrultusunda oluşan kuvvetler hakkında bilgi için
Eksenel Aksiyel Yük Nedir?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Mile dik yöndeki kuvvetler için
Radyal Yük Nedir?
yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Eksenel İğneli Rulman ile Bilyalı Alın Rulmanı Arasındaki Fark
Özellik
Eksenel iğneli rulman
Bilyalı alın rulmanı
Yuvarlanma elemanı
İğne makara
Bilya
Temas yapısı
Çizgisel temas
Noktasal temas
Eksenel kesit
Çok düşük
Daha yüksek
Yük kapasitesi
Kesitine göre yüksek
Düşük ve orta seviyede
Devir kapasitesi
Tip ve yağlamaya bağlıdır
Genellikle daha yüksek olabilir
Genel kullanım
Dar ve kompakt sistemler
Genel makine ve motorlar
Bilyalı alın rulmanlarının yapısı hakkında bilgi için
Eksenel Bilyalı Rulmanlar Nedir?
başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanı ile Masuralı Alın Rulmanı Arasındaki Fark
Özellik
İğneli alın rulmanı
Masuralı alın rulmanı
Makara yapısı
İnce iğne makara
Daha kalın silindirik veya konik makara
Toplam yükseklik
Çok düşüktür
Daha yüksektir
Yük kapasitesi
Kesitine göre yüksek
Genellikle daha yüksek
Rijitlik
Yüksek olabilir
Genellikle daha yüksektir
Montaj alanı
Daha az
Daha fazla
Genel kullanım
Kompakt şanzıman ve mekanizmalar
Ağır sanayi ve yüksek eksenel yük
Montaj Yüzeyleri Nasıl Olmalıdır?
Pul kullanılmadan yapılan montajlarda mil ve gövde yüzeyleri
doğrudan yuvarlanma yolu olarak çalışır.
- Yüzeyler yeterli sertliğe sahip olmalıdır.
- Hassas biçimde taşlanmış olmalıdır.
- Yüzeyler mil eksenine dik olmalıdır.
- Karşılıklı yüzeyler birbirine paralel olmalıdır.
- Yüzeyde çizik, pas veya darbe izi bulunmamalıdır.
- Yağlama deliklerinde keskin kenar bırakılmamalıdır.
- Temas alanı bütün makaraları desteklemelidir.
Yüzeylerin bu şartları karşılamadığı durumlarda uygun sertleştirilmiş
alın pulları kullanılmalıdır.
Alın Pullarında Düzlük ve Paralellik Neden Önemlidir?
Pul yüzeylerinin düz ve birbirine paralel olması yükün bütün
makaralara dengeli dağıtılmasını sağlar.
Eğik veya dalgalı pul yüzeyi belirli makaraların daha fazla yük
taşımasına neden olabilir. Bu durum sıcaklık, aşınma ve erken
yuvarlanma yolu hasarı oluşturabilir.
İnce AS pulları montaj yüzeyindeki şekil bozukluğunu takip
edebileceği için alt yüzeyin hassas hazırlanması özellikle önemlidir.
Alın Rulmanlarında Asgari Yük
Eksenel iğneli rulmanların düzgün çalışabilmesi için belirli bir
asgari eksenel yüke ihtiyaç duyulabilir.
Yük çok düşük olduğunda makaralar yuvarlanmak yerine çalışma
yüzeylerinde kayabilir. Bu durum sıvanma, aşınma ve sıcaklık
artışına neden olabilir.
Asgari yük değeri rulmanın ölçüsüne, devrine, yağlayıcı viskozitesine
ve üretici tasarımına göre değişir. Kesin değer üretici kataloğundan
kontrol edilmelidir.
Alın Rulmanı Kodları Nasıl Okunur?
Kodun başındaki AX veya AXK harfleri eksenel iğne makara-kafes
grubunu ifade edebilir. AS, GS, WS ve CP kodları ise rulmanla
birlikte kullanılan farklı alın pulu gruplarını belirtir.
Kod başlangıcı
Genel anlamı
AXK
Eksenel iğne makara ve kafes grubu
AX
Üreticiye özel eksenel iğneli rulman serisi
AS
İnce sertleştirilmiş alın pulu
GS
Gövde tarafı işlenmiş alın bileziği
WS
Mil tarafı işlenmiş alın bileziği
CP
Üreticiye özel eksenel çalışma pulu
Sayı grupları çoğunlukla iç çap ve dış çap ölçüleriyle ilişkilidir.
Ancak kesin ölçüler ve toplam yükseklik üretici kataloğundan kontrol
edilmelidir.
Genel rulman kodlama sistemi hakkında bilgi için
Rulman Kodları Nasıl Okunur?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanı ve Pul Ölçüsü Nasıl Belirlenir?
- Rulmanın iç çapını ölçün.
- Rulmanın dış çapını belirleyin.
- Makara-kafes grubunun yüksekliğini ölçün.
- Kullanılacak pulların iç çapını kontrol edin.
- Pulların dış çapını ve kalınlığını ölçün.
- AX, AXK, AS, GS, WS veya CP kodlarını kaydedin.
- Tek veya çift yönlü yataklama düzenini belirleyin.
- Ölçüleri üretici kataloğuyla karşılaştırın.
İğneli rulman ölçülerinin okunması hakkında bilgi için
İğneli Rulman Ölçüleri Nasıl Okunur?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Genel ölçüm yöntemleri için
Rulman Ölçüleri Nasıl Okunur?
içeriğimizden yararlanabilirsiniz.
Önemli: Aynı iç ve dış çapa sahip makara-kafes
gruplarının yüksekliği, makara çapı ve yük kapasitesi farklı olabilir.
Pulların kalınlığı da toplam montaj yüksekliğini değiştirir.
Alın Rulmanı ve Pul Nasıl Seçilir?
- Maksimum ve sürekli eksenel yükleri belirleyin.
- Eksenel yükün tek veya çift yönlü olduğunu değerlendirin.
- Normal ve maksimum çalışma devrini hesaplayın.
- Montaj için kullanılabilecek eksenel alanı ölçün.
- Uygun AX veya AXK makara-kafes grubunu seçin.
- Makine yüzeylerinin rulman yolu olmaya uygunluğunu kontrol edin.
- Gerekirse AS, GS, WS veya CP pullarını belirleyin.
- Asgari yük şartını değerlendirin.
- Yağlama ve çalışma sıcaklığını kontrol edin.
- Üretici kataloglarındaki yük ve devir değerlerini karşılaştırın.
Genel rulman seçim kriterleri hakkında bilgi için
Rulman Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanlarının Montajı
- Mil, gövde, rulman ve pul yüzeyleri temizlenmelidir.
- Makara-kafes grubunun yönü kontrol edilmelidir.
- GS ve WS bilezikleri doğru taraflara yerleştirilmelidir.
- Pullar yuvalarına tam ve düz biçimde oturmalıdır.
- Montaj yüzeylerinde çapak bulunmamalıdır.
- Makara-kafes grubuna doğrudan darbe uygulanmamalıdır.
- Pulların çalışma yüzeyleri çizilmemelidir.
- Rulman montaj öncesinde uygun biçimde yağlanmalıdır.
- Mil ve gövde yüzeylerinin paralelliği kontrol edilmelidir.
- İlk çalıştırmada sıcaklık, ses ve eksenel hareket takip edilmelidir.
Genel rulman montaj yöntemleri hakkında bilgi için
Rulman Montajı Nasıl Yapılır?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Pulları Ters Takılabilir mi?
AS tipi ince pulların iki çalışma yüzeyi benzer olabilir. Ancak
GS ve WS tipi işlenmiş bilezikler mil ve gövde tarafına göre farklı
geçme ve omuz yapılarına sahip olabilir.
Bileziklerin yanlış tarafa takılması montaj boşluğunu, merkezlemeyi
ve yük dağılımını bozabilir.
Montaj öncesinde rulman ve pul kodları üretici kataloğundaki
montaj şemasıyla karşılaştırılmalıdır.
Alın Rulmanlarında Yağlama
Alın rulmanları uygulamaya göre gres veya yağ ile yağlanabilir.
Yağlayıcı seçimi yük, devir, sıcaklık ve bakım aralığına göre yapılmalıdır.
Şanzıman ve redüktörlerde rulman çoğunlukla sistem yağıyla yağlanır.
Kapalı ve düşük-orta devirli mekanizmalarda uygun rulman gresi
kullanılabilir.
Yağlayıcının bütün makara yüzeylerine ulaşması gerekir. Yetersiz
yağlama makaralarda kayma, sıvanma ve yüzey yorulmasına neden olabilir.
Fazla veya çok kıvamlı gres hareket direncini ve çalışma sıcaklığını
artırabilir.
Uygun yağlayıcı seçimi hakkında bilgi için
Rulman Gresi Nasıl Seçilir?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanı Neden Isınır?
- Rulmanın kapasitesinin üzerinde yüklenmesi
- Asgari eksenel yük şartının sağlanmaması
- Mil ve gövde yüzeylerinin paralel olmaması
- Pulların eğik veya dalgalı yüzeye monte edilmesi
- GS ve WS bileziklerinin yanlış yerleştirilmesi
- Çalışma devrinin sınır değerini aşması
- Fazla veya yetersiz yağlama
- Uygun olmayan yağlayıcı viskozitesi
- Makara-kafes grubunun hasar görmesi
- Pul veya çalışma yüzeyinde aşınma bulunması
Rulman sıcaklık artışının diğer nedenleri için
Rulman Neden Isınır?
başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanı Neden Ses Yapar?
- Pulların çalışma yüzeyinde çizik bulunması
- İğne makaraların aşınması
- Kafesin kırılması veya şekil değiştirmesi
- Yetersiz asgari yük nedeniyle makara kayması
- Kirlenmiş veya özelliğini kaybetmiş yağlayıcı
- Montaj yüzeylerinin hizasız olması
- Pulların yuvalarına tam oturmaması
- Aşırı eksenel yük veya darbe
- Yanlış ölçüde pul kullanılması
- Rulmanın kullanım ömrünü tamamlaması
Rulman arızalarının belirtileri hakkında bilgi için
Rulman Arızası Nasıl Anlaşılır?
başlıklı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Alın Rulmanı ve Pul Seçiminde Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca iç ve dış çapa göre ürün seçilmesi
- AX ve AXK serilerinin kontrol edilmeden eşdeğer sayılması
- AS, GS ve WS pullarının aynı kabul edilmesi
- Standart rondelanın rulman pulu olarak kullanılması
- Pulsuz montajda yüzey sertliğinin kontrol edilmemesi
- Rulmanın radyal yük taşıyacağının düşünülmesi
- GS ve WS bileziklerinin ters monte edilmesi
- Asgari eksenel yük ihtiyacının göz ardı edilmesi
- Montaj yüzeylerinin paralelliğinin kontrol edilmemesi
- Yağlama şartlarının ihmal edilmesi
Makparsan Alın Rulmanı ve Pul Çözümleri
Makparsan olarak otomotiv, şanzıman, redüktör, pompa, kompresör,
takım tezgâhı ve farklı endüstriyel uygulamalar için alın rulmanı
ve rulman pulu çözümleri sunuyoruz.
Elinizdeki rulmanın veya pulun tam kodunu, iç çap, dış çap ve
kalınlık ölçülerini paylaşarak ihtiyacınıza uygun ürün seçenekleri
hakkında teknik destek alabilirsiniz.
Doğru Alın Rulmanını ve Pulunu Birlikte Belirleyelim
Ürün kodunu veya ölçülerini bize gönderin; AX, AXK, AS, GS, WS,
CP ve üreticiye özel eksenel iğneli rulman-pul seçeneklerini
uygulamanızın yük, devir, montaj yüzeyi ve çalışma şartlarına göre
birlikte değerlendirelim.