V-kayışı kasnağı ölçüleri, kasnağın hangi V-kayışı profiliyle çalışacağını, makineye nasıl bağlanacağını ve güç aktarım sisteminde hangi devir oranını sağlayacağını belirleyen temel teknik değerlerdir.
Bir V-kayışı kasnağını tanımlamak için yalnızca dış çap ölçüsü yeterli değildir. Kasnağın profil tipi, kanal sayısı, çalışma çapı, toplam genişliği, mil deliği, göbek ölçüsü ve bağlantı detayları da birlikte değerlendirilmelidir.
Kasnak ölçülerinin fiziksel olarak nasıl belirleneceğini incelemek için V-Kayışı Kasnak Ölçüleri Nasıl Belirlenir? içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
V-kayışı kasnaklarında yaygın olarak karşılaşılan temel ölçüler şunlardır:
Kasnağın tipine göre bu ölçülerin bazıları katalog üzerinde doğrudan verilirken bazıları kullanılan bağlantı elemanına göre ayrıca seçilebilir.
Kasnak profili doğrudan tek bir milimetre değeri değildir ancak kasnak ölçülerinin tamamını etkileyen temel sınıflandırmadır.
Örneğin:
profillerinin kanal geometrileri birbirinden farklıdır.
Bu nedenle “200 mm V-kasnak” ifadesi tek başına yeterli bir ürün tanımı değildir. Kasnağın hangi V-kayışı profiline uygun olduğu da bilinmelidir.
Kasnak dış çapı, kasnağın en dış çevresinin çapıdır. Kasnağın bir dış kenarından merkez üzerinden karşı kenarına kadar ölçülür.
Dış çap kasnağın fiziksel büyüklüğünü belirlemek açısından önemlidir ancak güç aktarım hesaplarında her zaman doğrudan kullanılan çap değildir.
Bu nedenle dış çap ile hatve veya referans çapı birbirine karıştırılmamalıdır.
Hatve çapı, kayışın kasnak üzerindeki teorik çalışma hattıyla ilişkili referans çaplardan biridir.
Kasnakların devir oranı ve kayış hızının hesaplanmasında ilgili standartta tanımlanan çalışma veya referans çapı dikkate alınabilir.
Hatve çapı kasnağın dış yüzeyinde ayrı bir fiziksel çizgi olarak görülmez. Profil geometrisine bağlı olarak tanımlanan teorik bir çalışma çapıdır.
Hayır. Dış çap kasnağın fiziksel dış sınırını ifade ederken referans veya çalışma çapı V-kayışının kasnak içerisindeki çalışma geometrisiyle ilişkilidir.
Bu nedenle katalogda belirtilen kasnak çapının hangi çap türünü ifade ettiği kontrol edilmelidir.
Kanal sayısı, kasnak üzerinde aynı anda kaç adet V-kayışının paralel çalışabileceğini gösterir.
Örneğin:
ile çalışabilir.
Kanal sayısı arttıkça kasnağın toplam genişliği de genel olarak artar.
Aktarılacak güç yükseldikçe birden fazla V-kayışı paralel kullanılabilir. Bu durumda kasnağın da aynı sayıda uygun kanala sahip olması gerekir.
Ancak gerekli kanal sayısı yalnızca motor gücüne bakılarak seçilmemelidir. Kayış profili, çalışma devri, kasnak çapı ve servis faktörü de dikkate alınmalıdır.
Kasnak kanal genişliği, V biçimli oluğun üst bölümündeki geometrik ölçülerden biridir.
Ancak kanal genişliği tek başına kasnak profilini tanımlamak için yeterli değildir. Kanalın:
de profil geometrisinin parçasıdır.
Kanal derinliği, V-kayışının kasnak içerisindeki çalışma konumunu etkileyen ölçülerden biridir.
Kayışın kanal dibine oturarak buradan güç aktarması beklenmez. Temel güç aktarımı kayışın yan yüzeyleri üzerinden gerçekleşir.
Kayış kanalın dibine temas ediyorsa kasnak aşınmış veya yanlış profil kullanılmış olabilir.
Çok kanallı V-kasnaklarda yan yana bulunan kanalların belirli bir merkez veya referans mesafesi bulunur.
Bu mesafe kullanılan kayış profilinin standart geometrisine göre belirlenir.
Kanalların yanlış aralıkta işlenmesi paralel çalışan kayışların doğru şekilde yerleşmesini engelleyebilir.
Toplam kasnak genişliği, kasnağın eksen doğrultusundaki bir dış yüzeyinden diğer dış yüzeyine kadar olan toplam ölçüdür.
Bu değer özellikle:
montaj açısından önemlidir.
Kasnak toplam genişliği yalnızca kanal sayısına bağlı değildir.
Ayrıca:
toplam genişliği etkileyebilir.
Mil deliği çapı, kasnağın merkezinde bulunan ve kasnağın monte edildiği mile veya bağlantı sistemine ait iç çap ölçüsüdür.
Kasnaklar:
olarak üretilebilir.
Bu nedenle katalogdaki merkez deliğinin her zaman doğrudan kullanılacak nihai mil çapını ifade etmediği durumlar olabilir.
Ön delikli kasnaklarda merkez deliği nihai mil çapına göre tamamlanmamıştır.
Kasnak daha sonra kullanılacağı mile uygun şekilde işlenebilir.
Ön delik çapı kasnağın işlenebilirlik sınırları açısından önemlidir ancak nihai mil çapıyla karıştırılmamalıdır.
Bazı kasnak kataloglarında kasnağın güvenli şekilde işlenebileceği maksimum mil deliği çapı belirtilir.
Göbek et kalınlığının yetersiz kalmaması için bu değerin üzerine çıkılmamalıdır.
Bu nedenle büyük mil çapı gereken sistemlerde kasnağın göbek yapısı da seçim sırasında kontrol edilmelidir.
Göbek dış çapı, kasnağın merkezindeki kalınlaştırılmış bağlantı bölümünün dış çapıdır.
Bu ölçü:
etkileyebilir.
Göbek uzunluğu, kasnak göbeğinin mil ekseni doğrultusundaki uzunluğudur.
Göbek kasnağın bir veya iki tarafından taşabilir.
Mevcut makinede kasnak değiştirilecekse göbek uzunluğu:
göre kontrol edilmelidir.
Kasnak mile kama ile bağlanıyorsa kasnak üzerinde uygun bir kama kanalı bulunur.
Kama kanalı ölçüsünde özellikle:
önemlidir.
Bu ölçüler genellikle mil çapı ve ilgili bağlantı standartlarına göre belirlenir.
Sökülebilir burçlu V-kasnaklarda kasnağın merkez yapısı belirli bir burç tipiyle uyumludur.
Bu tip sistemlerde ölçü tanımında:
birlikte değerlendirilir.
Evet. Her V-kayışı profilinin belirli bükülme özellikleri vardır.
Çok küçük çaplı bir kasnak kullanılması kayışın aşırı bükülmesine neden olabilir.
Bu nedenle A, B, SPZ, SPA, SPB veya SPC gibi her profil için üreticinin önerdiği minimum kasnak çapları dikkate alınmalıdır.
A profilli kasnaklarda temel ölçüler:
Aynı A profilinde farklı çap ve kanal sayısına sahip çok sayıda kasnak üretilebilir.
B profilli kasnaklar A profiline göre daha büyük kanal geometrisine sahiptir.
B profilli bir kasnağın yalnızca çapının A profilli kasnakla aynı olması, iki kasnağın birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez.
SPZ kasnaklarda kanal geometrisi ince kesitli SPZ kayış profilinə uygundur.
Kasnak tanımlamasında:
birlikte değerlendirilir.
SPA profil kasnaklarda kanallar SPA V-kayışı geometrisine göre tasarlanır.
Örneğin aynı çapta:
kasnaklar farklı toplam genişliklere sahip olabilir.
SPB profili SPA'ya göre daha büyük kesite sahip olduğu için SPB kasnakların kanal ve toplam genişlik ölçüleri de buna göre değişir.
SPA ve SPB kasnakların sadece dış çaplarına bakılarak eşdeğer olduğu düşünülmemelidir.
SPC profilli kasnaklar büyük ince kesitli V-kayışı profilleri için tasarlanır.
Daha yüksek güç aktarımı gereken sistemlerde büyük çaplı ve çok kanallı SPC kasnaklarla karşılaşılabilir.
AX, BX, XPZ, XPA, XPB ve XPC gibi tırtırlı V-kayışlarında iç yüzeydeki tırtırlar ayrı bir kasnak dişi oluşturmaz.
Kasnak ölçüsü belirlenirken kayışın temel V profil geometrisi esas alınır.
Örneğin uygun şartlarda XPA kayış SPA profil kasnaklarla, XPB kayış ise SPB profil kasnaklarla kullanılabilir.
Tahrik eden ve tahrik edilen kasnakların çalışma çapları sistemin yaklaşık devir oranını belirler.
Kayma ihmal edildiğinde:
n₁ × d₁ ≈ n₂ × d₂
ilişkisi kullanılabilir.
Büyük tahrik edilen kasnak daha düşük çıkış devri, küçük tahrik edilen kasnak ise daha yüksek çıkış devri oluşturur.
Evet. Kasnak çapları ve iki kasnak arasındaki merkez mesafesi kullanılacak V-kayışının gerekli uzunluğunu doğrudan etkiler.
Yeni bir sistem tasarlanırken:
birlikte hesaplanmalıdır.
Üretici kataloglarında kasnaklar genellikle profil, çap ve kanal sayısına göre listelenir. Ayrıca modele göre:
gibi bilgiler verilebilir.
Katalog başlığında kullanılan çap sembolünün hangi çap türünü ifade ettiği mutlaka kontrol edilmelidir.
Eski kasnağın yenisi seçilecekse mümkünse şu bilgiler birlikte alınmalıdır:
Kasnak aşınmışsa kanal geometrisinden alınan ölçülerin orijinal ölçülerden farklı olabileceği unutulmamalıdır.
| Ölçü | Ne İfade Eder? | Neden Önemlidir? |
|---|---|---|
| Profil | Kayış-kasnak kanal geometrisi | Kayışın doğru oturmasını sağlar. |
| Dış çap | Kasnağın fiziksel dış çapı | Boyut ve montaj alanını etkiler. |
| Hatve / referans çapı | Kayışın teorik çalışma çapı | Devir ve güç hesabında önemlidir. |
| Kanal sayısı | Paralel kayış adedi | Güç aktarım kapasitesini etkiler. |
| Toplam genişlik | Kasnağın eksenel genişliği | Makineye fiziksel uyumu belirler. |
| Mil deliği | Kasnağın mile bağlandığı çap | Montaj uyumunu belirler. |
| Göbek çapı | Merkez bağlantı bölümünün çapı | Dayanım ve maksimum delik kapasitesini etkiler. |
| Göbek uzunluğu | Göbeğin eksenel boyu | Montaj alanı ve bağlantıyı etkiler. |
| Kama kanalı | Mil-kasnak kama bağlantısı | Tork aktarımında önemlidir. |
| Burç tipi | Sökülebilir bağlantı sistemi | Mil çapı ve montaj tipini belirler. |
Bu ölçüler kullanılarak doğru kasnağın nasıl seçileceğini öğrenmek için V-Kayışı Kasnağı Nasıl Seçilir? yazımızı inceleyebilirsiniz.
V-kayışı kasnağı ölçüleri yalnızca kasnağın çapından ibaret değildir. Doğru bir kasnağı tanımlamak için profil, dış çap, çalışma veya referans çapı, kanal sayısı, toplam genişlik, mil deliği, göbek ve bağlantı ölçülerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle mevcut bir kasnak değiştirilecekse yalnızca dış çap veya mil deliği üzerinden ürün seçmek hatalı sonuç verebilir. Aynı çapa sahip kasnaklar farklı V-kayışı profillerine, farklı kanal sayılarına veya farklı göbek yapılarına sahip olabilir.
Kasnak ölçülerinin doğru belirlenmesi; V-kayışının kanala uygun şekilde oturmasına, doğru devir oranının elde edilmesine ve güç aktarım sisteminin güvenilir biçimde çalışmasına yardımcı olur.
Başlıca ölçüler; profil, dış çap, referans veya çalışma çapı, kanal sayısı, toplam genişlik, mil deliği, göbek ölçüleri ve kama veya burç bağlantısıdır.
Kasnağın bir dış kenarından merkez üzerinden karşı dış kenarına kadar ölçülür.
Hayır. Dış çap kasnağın fiziksel dış çapıdır; hatve veya referans çapı kayışın çalışma geometrisiyle ilgili teorik bir değerdir.
Kasnak üzerinde paralel olarak kaç V-kayışının çalışabileceğini gösterir.
Kasnağın makine içerisindeki eksenel montaj alanına uygun olup olmadığını belirler.
Her zaman değil. Ön delik daha sonra nihai mil çapına göre işlenmek üzere bırakılmış başlangıç deliği olabilir.
Kasnak göbeğinin mekanik yapısı korunarak güvenli şekilde işlenebileceği en büyük merkez deliği çapını ifade eder.
Kasnağın mil üzerindeki konumunu ve çevredeki yatak, motor gövdesi veya muhafazalarla fiziksel uyumunu etkiler.
Hayır. Dış çap aynı olsa bile kanal profilleri farklı olduğundan farklı V-kayışlarıyla çalışırlar.
Evet. Özellikle kasnak kanalları aşınmışsa eski kayış kodu kasnağın orijinal profilini belirlemede önemli bir referans olabilir.
