Dana gözü rulman ve rot başı satın alırken ürünün üzerinde veya katalog tablosunda GE 20 ES, GEG 30 ES-2RS, GAC 25 S, GACZ 19 S, PHS 12 ya da POS 16 gibi kodlarla karşılaşılabilir.
Bu kodlar rastgele oluşturulmuş ürün isimleri değildir. Kodun her bölümü rulmanın temel yapısı, ölçüsü, diş tipi, kayma yüzeyi, conta durumu veya bakım özelliği hakkında bilgi verebilir.
Ancak önemli bir noktaya dikkat edilmelidir: Mafsallı rulman kodlarında kullanılan bütün harfler her üreticide tamamen aynı anlama gelmeyebilir. Özellikle ES, UK, SX, SW, T, F, N, 2RS ve benzeri son ekler marka standardına göre farklılaşabilir.
Üreticiye göre değişebilir. Bu nedenle ürün kodu ön seçim yapmak için kullanılmalı, kesin teknik özellikler ilgili markanın güncel kataloğundan doğrulanmalıdır.
Bu rehberde aşağıdaki temel ürün kodlarını ayrı ayrı inceleyeceğiz:
Bir mafsallı rulman kodu çoğunlukla dört temel bölümden oluşur:
Seri kodu + ölçü numarası + yapı veya kayma yüzeyi eki + ilave özellik eki
Örnek:
GE 20 ES-2RS
Benzer şekilde:
POS 12 L
Rot başı ve dana gözü rulmanların temel yapıları hakkında bilgi için Dana Gözü Rulman Nedir? ve Rot Başı Nedir? içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.
Kodun başındaki harf grubu ürünün temel ailesini ve geometrisini tanımlar.
| Seri kodu | Temel ürün tipi | Ayırt edici özellik |
|---|---|---|
| GE | Radyal mafsallı rulman | Standart radyal yapı |
| GEG | Radyal mafsallı rulman | Daha geniş veya uzatılmış iç bilezikli yapı |
| GAC | Açısal temaslı mafsallı rulman | Radyal ve tek yönde eksenel birleşik yük |
| GACZ | Açısal temaslı mafsallı rulman | Genellikle inç ölçü sistemindeki seri |
| PHS | Rot başı | Dişi dişli gövde |
| POS | Rot başı | Erkek dişli sap |
GE, en yaygın radyal dana gözü rulman serilerinden biridir. Rulman; küresel dış yüzeye sahip bir iç bilezik ile buna uyumlu küresel iç yüzeye sahip dış bilezikten oluşur.
GE serisi esas olarak radyal yükleri taşımak için tasarlanır. Ürünün yapısına ve üretici sınırlarına bağlı olarak belirli miktarda çift yönlü eksenel yükü de karşılayabilir.
GE 20 ES kodunu şu şekilde ayırabiliriz:
Ancak ES ekinin ayrıntılı tanımı üreticiye göre değişebilir. Bazı markalarda yağlama deliği, yağlama kanalı, dış bilezik yapısı veya yüzey kombinasyonu hakkında ilave anlamlar içerebilir.
Metrik GE serilerinde sayı çoğunlukla rulmanın mil veya pim deliğini milimetre cinsinden ifade eder.
Örnekler:
| Ürün kodu | Genel ölçü yorumu |
|---|---|
| GE 10 | Yaklaşık 10 mm iç çap |
| GE 20 | Yaklaşık 20 mm iç çap |
| GE 30 | Yaklaşık 30 mm iç çap |
| GE 50 | Yaklaşık 50 mm iç çap |
İnç ölçülü veya üreticiye özel serilerde sayı doğrudan milimetre karşılığı olmayabilir. Bu nedenle dış çap ve genişlik ölçüleri mutlaka ürün tablosundan kontrol edilmelidir.
GE serisi hakkında ayrıntılı bilgi için GE Serisi Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
GEG serisi de radyal mafsallı rulman ailesindedir. GE serisinden temel farkı, çoğunlukla daha geniş veya iki yana uzatılmış iç bileziğe sahip olmasıdır.
Uzatılmış iç bilezik;
Örnek ürün kodu:
GEG 30 ES-2RS
| Özellik | GE | GEG |
|---|---|---|
| Rulman tipi | Radyal mafsallı rulman | Radyal mafsallı rulman |
| İç bilezik | Standart genişlik | Genellikle daha geniş veya uzatılmış |
| Montaj genişliği | Daha kompakt olabilir | Daha geniş bağlantı alanı gerektirebilir |
| Ara bilezik ihtiyacı | Uygulamaya göre gerekebilir | Bazı bağlantılarda azalabilir |
| Birbirinin yerine kullanım | Ölçü ve bağlantı genişliği kontrol edilmeden yapılmamalıdır | |
Aynı iç çapa sahip GE ve GEG rulmanların dış çapları, genişlikleri ve yük kapasiteleri aynı olmayabilir.
Daha ayrıntılı bilgi için GEG Serisi Dana Gözü Rulmanlar içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
GAC, açısal temaslı mafsallı rulman serisini ifade eder. Bu rulmanların küresel kayma yüzeyi rulman eksenine belirli bir temas açısıyla yerleştirilmiştir.
Bu yapı sayesinde GAC serisi;
karşılayabilir.
Tek bir GAC rulman çoğunlukla eksenel yükü yalnızca bir yönde taşır. İki yönlü eksenel yük bulunan uygulamalarda rulmanların karşılıklı eşleştirilmesi gerekebilir.
Bazı üreticilerde GAC 25 F, GAC 25 T veya GAC 25 N gibi farklı son ekler görülebilir. Bu ekler PTFE kumaş, kompozit kayma yüzeyi, bakım özelliği veya üreticiye özgü tasarım anlamına gelebilir.
Üreticiye göre değişebilir.
| Özellik | GE | GAC |
|---|---|---|
| Temel yapı | Radyal mafsallı rulman | Açısal temaslı mafsallı rulman |
| Ana yük yönü | Radyal | Radyal ve tek yönde eksenel birleşik yük |
| Temas açısı | Radyal yapıya uygun | Eksenel yük taşıyacak şekilde açılı |
| Karşılıklı eşleştirme | Genellikle gerekmez | İki yönlü eksenel yükte gerekebilir |
| Doğrudan değişim | Ölçü ve yük yönü kontrol edilmeden birbirinin yerine kullanılmamalıdır | |
GAC serisi hakkında daha fazla bilgi için GAC Serisi Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
GACZ kodu, birçok üreticide inç ölçü sistemindeki açısal temaslı mafsallı rulmanları ifade eder.
Koddaki harfler genel olarak şu şekilde yorumlanabilir:
GACZ serisindeki ölçü numarası her zaman tam milimetre iç çap anlamına gelmeyebilir.
Örneğin:
GACZ 19 S
Benzer örnekler:
| Kod | Yaygın inç karşılığı | Yaklaşık milimetre karşılığı |
|---|---|---|
| GACZ 12 | 1/2 inç | 12,70 mm |
| GACZ 15 | 5/8 inç | 15,875 mm |
| GACZ 19 | 3/4 inç | 19,05 mm |
| GACZ 22 | 7/8 inç | 22,225 mm |
| GACZ 25 | 1 inç | 25,40 mm |
Kod numarası bazı kataloglarda yuvarlatılmış milimetre karşılığıyla yazılabilir. Bu nedenle pim ölçüsü kumpasla ölçülmeli ve katalogdaki gerçek d ölçüsü kontrol edilmelidir.
| Özellik | GAC | GACZ |
|---|---|---|
| Rulman tipi | Açısal temaslı mafsallı rulman | Açısal temaslı mafsallı rulman |
| Ölçü sistemi | Genellikle metrik | Genellikle inç |
| Koddaki sayı | Çoğunlukla tam mm iç çap | İnç ölçünün yaklaşık mm gösterimi olabilir |
| Birbirinin yerine kullanım | İç çap, dış çap, genişlik ve omuz ölçüleri karşılaştırılmalıdır | |
GACZ serisi hakkında ayrıntılı bilgi için GACZ Serisi Dana Gözü Rulmanlar yazımızı inceleyebilirsiniz.
PHS, gövdesinde iç diş bulunan rot başı serisidir. Türkiye’de genellikle dişi rot başı veya dişi dişli rot başı olarak adlandırılır.
PHS rot başının göz kısmında mafsallı bir iç bilezik bulunur. Gövdenin alt kısmındaki dişi vida sayesinde bağlantı çubuğunun erkek dişine vidalanır.
Ancak gövde içindeki vida ölçüsü her zaman yalnızca ürün numarasına bakılarak varsayılmamalıdır. Bazı serilerde rulman deliği ile vida çapı aynı olabilirken bazı üretici veya özel modellerde farklılık görülebilir.
Katalogda şu ölçüler ayrı ayrı kontrol edilmelidir:
Birçok üreticide:
olarak kullanılabilir.
Ancak sol diş işareti L, LH veya farklı bir ekle gösterilebilir. Üreticiye göre değişebilir.
PHS serisi hakkında ayrıntılı bilgi için PHS Serisi Rot Başları yazımızı inceleyebilirsiniz.
POS, gövdesinden dışarı uzanan erkek dişli sap bulunan rot başı serisidir. Türkiye’de erkek rot başı veya erkek dişli rot başı olarak adlandırılır.
POS serisi bağlantı çubuğundaki dişi dişe, somuna veya uygun bir bağlantı gövdesine vidalanır.
Erkek sapın diş çapı ve diş adımı üretici tablosundan ayrıca doğrulanmalıdır.
Birçok ürün ailesinde:
anlamına gelebilir.
Sağ ve sol dişli iki rot başının aynı bağlantı çubuğunda kullanılması, çubuk döndürüldüğünde bağlantı uzunluğunun sökülmeden ayarlanmasını sağlar.
POS serisi hakkında daha ayrıntılı bilgi için POS Serisi Rot Başları içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
| Özellik | PHS | POS |
|---|---|---|
| Ürün tipi | Rot başı | Rot başı |
| Diş yapısı | Dişi diş | Erkek diş |
| Bağlantı şekli | Erkek dişli çubuk içine vidalanır | Dişi dişli gövdeye vidalanır |
| Göz yapısı | Mafsallı iç bilezik | Mafsallı iç bilezik |
| Ayarlanabilir bağlantı | Uygundur | Uygundur |
| Birbirinin yerine kullanım | Bağlantı çubuğunun diş yapısı değiştirilmeden kullanılamaz | |
Detaylı karşılaştırma için Erkek Dişli ve Dişi Dişli Rot Başları Arasındaki Fark yazımızı inceleyebilirsiniz.
| Örnek kod | Temel anlamı |
|---|---|
| GE 20 ES | 20 mm sınıfında, standart radyal, çoğunlukla bakım gerektiren mafsallı rulman |
| GE 30 UK | 30 mm sınıfında, üreticiye bağlı olarak bakım gerektirmeyen radyal mafsallı rulman |
| GEG 40 ES | 40 mm sınıfında, uzatılmış iç bilezikli radyal mafsallı rulman |
| GAC 25 S | 25 mm sınıfında metrik açısal temaslı mafsallı rulman |
| GACZ 19 S | Yaklaşık 3/4 inç iç çaplı açısal temaslı mafsallı rulman |
| PHS 12 | 12 mm iç bilezik delikli dişi dişli rot başı |
| PHS 12 L | 12 mm sınıfında sol dişli dişi rot başı |
| POS 16 | 16 mm iç bilezik delikli erkek dişli rot başı |
| POS 16 L | 16 mm sınıfında sol dişli erkek rot başı |
ES, mafsallı rulman kodlarında en sık karşılaşılan son eklerden biridir.
Birçok üreticide ES;
ifade edebilir.
Ancak ES kodunun ayrıntılı yapısı ve yağlama kanalı sayısı üreticiye göre değişebilir.
Örneğin GE 20 ES ile farklı bir markanın GE 20 ES ürünü aynı ana ölçülere sahip olsa bile;
açısından farklı olabilir.
UK bazı üreticilerde bakım gerektirmeyen, PTFE veya kompozit kayma tabakasına sahip mafsallı rulmanlarda kullanılabilir.
Ancak UK kodu bütün markalarda aynı kayma yüzeyini veya aynı astar malzemesini garanti etmez.
Üreticiye göre değişebilir.
GE…ES ve GE…UK serileri hakkında ayrıntılı bilgi için GE…ES ve GE…UK Serileri Arasındaki Farklar yazımızı inceleyebilirsiniz.
2RS birçok rulman kodunda ürünün iki tarafında elastomer veya kauçuk esaslı temas contası bulunduğunu ifade eder.
2LS ise bazı üreticilerde iki tarafta ağır hizmet tipi veya özel dudaklı conta bulunduğunu gösterebilir.
Contaların temel görevleri şunlardır:
RS, 2RS, LS ve 2LS tanımları marka standardına göre değişebileceğinden conta malzemesi ve çalışma sıcaklığı katalogdan kontrol edilmelidir.
Rot başlarında L veya LH çoğunlukla sol yönlü vida dişini ifade eder.
Kodda sol diş işareti bulunmuyorsa ürün çoğunlukla sağ dişli olabilir. Ancak sipariş verilmeden önce diş yönü mutlaka doğrulanmalıdır.
Sol ve sağ dişli rot başları özellikle;
birlikte kullanılabilir.
Hayır. İki farklı markanın üzerinde aynı temel kodun bulunması ürünlerin bütün özelliklerinin aynı olduğu anlamına gelmez.
Aşağıdaki değerler farklı olabilir:
Özellikle güvenlik açısından kritik uygulamalarda yalnızca ürün koduna göre marka değişimi yapılmamalıdır.
Doğru ürün seçimi için katalogda aşağıdaki ölçüler kontrol edilmelidir:
| Ölçü | Açıklama |
|---|---|
| d | İç bilezik delik çapı |
| D | Rulman dış çapı |
| B | İç bilezik genişliği |
| C | Dış bilezik genişliği |
| dk | Küresel kayma yüzeyi çapı |
| α | İzin verilen salınım veya eğiklik açısı |
| M | Rot başı vida ölçüsü |
| L | Toplam bağlantı uzunluğu |
Yalnızca iç çapın uygun olması, ürünün mevcut yuvaya veya bağlantı koluna uyacağı anlamına gelmez.
GE, GEG, GAC, GACZ, PHS ve POS kodları ürünün temel yapısını hızlı biçimde anlamaya yardımcı olur.
GE, standart radyal dana gözü rulmanı; GEG, çoğunlukla daha geniş veya uzatılmış iç bilezikli radyal rulmanı ifade eder.
GAC, metrik ölçülü açısal temaslı mafsallı rulmanlarda; GACZ ise birçok üreticide inç ölçülü açısal temaslı serilerde kullanılır.
PHS, dişi dişli; POS ise erkek dişli rot başını tanımlar.
Koddaki sayı metrik serilerde çoğunlukla iç bilezik delik çapını ifade eder. Ancak inç ölçülü serilerde sayı yaklaşık milimetre karşılığı veya üreticiye ait ölçü sınıfı olabilir.
ES, UK, S, T, F, 2RS, 2LS, L ve LH gibi ekler kayma yüzeyi, bakım özelliği, conta veya diş yönü hakkında bilgi verebilir. Bununla birlikte bu son eklerin anlamları bütün markalarda tamamen aynı değildir.
Üreticiye göre değişebilir. Bu nedenle rulman veya rot başı sipariş edilirken yalnızca ürün kodu değil; iç çap, dış çap, genişlik, diş ölçüsü, diş yönü, kayma yüzeyi ve yük kapasitesi birlikte kontrol edilmelidir.
GE kodu genellikle standart radyal mafsallı rulman serisini ifade eder. Kodun arkasındaki sayı çoğunlukla nominal iç çapı gösterir.
GE radyal mafsallı rulmanı, 20 çoğunlukla 20 mm iç çapı, ES ise birçok üreticide bakım gerektiren çelik-çelik kayma yüzeyini ifade eder.
GEG serisi çoğunlukla daha geniş veya uzatılmış iç bileziğe sahiptir. Aynı iç çaptaki GE ve GEG ürünlerin genişlik ve yük kapasiteleri farklı olabilir.
GAC, radyal ve tek yönde eksenel birleşik yükleri taşıyabilen açısal temaslı mafsallı rulman serisini ifade eder.
Z harfi birçok katalogda inç ölçü sistemindeki açısal temaslı mafsallı rulman serisini ayırt eder. Üretici kataloğundan doğrulanmalıdır.
Her ikisi de açısal temaslı mafsallı rulmandır. GAC çoğunlukla metrik, GACZ ise çoğunlukla inç ölçülerde üretilir.
PHS serisi genellikle gövdesinde iç vida bulunan dişi dişli rot başıdır.
POS serisi genellikle dışarı uzanan vidalı sapa sahip erkek dişli rot başıdır.
12 sayısı çoğunlukla iç bilezik delik çapının 12 mm olduğunu gösterir. Gövde diş ölçüsü ve diş adımı ayrıca kontrol edilmelidir.
POS erkek dişli rot başını, 16 ürün ölçüsünü, L ise birçok üreticide sol yönlü dişi ifade eder.
Birçok markada bu şekilde kullanılır ancak ayrıntılı tasarım, yağlama kanalı ve yüzey özellikleri üreticiye göre değişebilir.
Bazı üreticiler UK kodunu bakım gerektirmeyen PTFE veya kompozit yüzeyler için kullanır. Kesin kayma yüzeyi katalogdan doğrulanmalıdır.
Temel ölçüler uyumlu olabilir ancak boşluk, yük kapasitesi, kayma yüzeyi ve conta yapısı farklı olabilir. Teknik katalog karşılaştırması yapılmadan değişim önerilmez.
