Zaman kayışı kodları, kayışın profilini, hatvesini, uzunluğunu, genişliğini ve bazı üreticilerde diş sayısını tanımlamak için kullanılır. Ancak tüm markalar aynı kodlama sırasını kullanmadığı için bir kodu okurken yalnızca rakamlara bakmak yeterli değildir.
Genel olarak bir zaman kayışı kodunda şu bilgiler bulunabilir:
Örneğin:
HTD 5M 1000-15
gibi bir kod genel olarak:
HTD → Profil
5M → 5 mm hatve
1000 → Nominal hatve uzunluğu
15 → Kayış genişliği
şeklinde okunabilir.
Ancak kesin kodlama mutlaka üreticinin kataloğundan doğrulanmalıdır.
Profil genellikle kod içindeki harflerle ifade edilir.
Yaygın örnekler:
şeklindedir.
Örneğin:
T5
kodunda:
T → Profil ailesi
5 → Hatve
anlamına gelir.
HTD 5M, kavisli diş geometrisine sahip HTD profil ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
Burada:
HTD → Diş profili
5M → 5 mm hatve
bilgisini verir.
5M ifadesi kayış genişliği veya uzunluğu değildir.
Benzer şekilde:
HTD 8M
ifadesi:
HTD profil + 8 mm nominal hatve
anlamına gelir.
Bu kayış HTD 8M kasnakla kullanılmalıdır.
T5, trapez dişli T profil zaman kayışı ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
Burada:
T → Trapez profil
5 → 5 mm hatve
şeklinde okunur.
AT5, AT profil zaman kayışı ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
T5 ile AT5'in hatvesi aynı olabilir ancak diş geometrileri farklıdır.
Bu nedenle:
T5 ≠ AT5
olarak değerlendirilmelidir.
Birçok üreticide kayışın nominal hatve uzunluğu kod içerisinde milimetre olarak yer alabilir.
Örneğin:
HTD 5M 1000
kodunda 1000 değeri çoğu durumda yaklaşık:
1000 mm hatve uzunluğu
anlamına gelir.
Ancak bazı üreticiler uzunluğu:
ile ifade edebilir.
Bu nedenle kesin yorum üretici kodlama sistemine göre yapılmalıdır.
Hatve uzunluğu, kayışın teorik hatve çizgisi üzerinden çevresel uzunluğudur.
Zaman kayışlarında bu değer diş sayısı ile doğrudan ilişkilidir.
Temel ilişki:
Hatve Uzunluğu = Diş Sayısı × Hatve
şeklindedir.
Kayışın uzunluğu ve hatvesi biliniyorsa:
Diş Sayısı = Hatve Uzunluğu / Hatve
formülü kullanılabilir.
Örneğin:
Kayış uzunluğu = 1000 mm
Hatve = 5 mm
ise:
1000 / 5 = 200 diş
elde edilir.
Eğer 1000 değeri nominal hatve uzunluğunu ifade ediyorsa:
1000 / 5 = 200
olur.
Yani kayış yaklaşık:
200 diş
olur.
Kesin ürün kodu yine üretici kataloğundan doğrulanmalıdır.
Aynı yöntemle:
1600 / 8 = 200
diş elde edilir.
Dolayısıyla HTD 8M 1600 kayış, uzunluk gerçekten 1600 mm hatve uzunluğunu ifade ediyorsa 200 dişlidir.
T5 kayışta hatve 5 mm'dir.
Eğer 500 değeri hatve uzunluğuysa:
500 / 5 = 100 diş
olur.
Genişlik çoğu üreticide kodun sonunda veya ayrı bir bölümünde belirtilir.
Örneğin:
HTD 5M 1000-15
kodunda:
15
çoğu zaman 15 mm kayış genişliğini ifade edebilir.
Ancak bazı üreticiler:
gibi farklı formatlar kullanabilir.
Bu nedenle genişlik kodu üreticinin sistemine göre doğrulanmalıdır.
Genel olarak:
HTD → Profil
5M → 5 mm hatve
1000 → Yaklaşık 1000 mm hatve uzunluğu
15 → Yaklaşık 15 mm genişlik
anlamına gelebilir.
Bu durumda kayışın diş sayısı:
1000 / 5 = 200 diş
olur.
Üretici aynı mantığı kullanıyorsa:
AT5 → AT profil, 5 mm hatve
750 → 750 mm nominal hatve uzunluğu
25 → 25 mm genişlik
şeklinde okunabilir.
Diş sayısı:
750 / 5 = 150 diş
olur.
Evet.
Bazı üreticiler uzunluk yerine doğrudan diş sayısını kullanabilir.
Örneğin bir kodda:
200T
veya benzeri ifade:
200 diş
anlamına gelebilir.
Buradaki T harfi üreticiye göre “teeth” yani diş sayısı anlamında kullanılabilir; ancak T profil ile karıştırılmamalıdır.
Hayır.
Bu yüzden kod bağlamı önemlidir.
Örneğin:
T5
içindeki T profil ailesidir.
Ancak:
200T
gibi bir ifade üreticiye göre 200 diş anlamına gelebilir.
Kodun tamamı birlikte değerlendirilmelidir.
MXL klasik inç esaslı küçük hatveli zaman kayışı profilidir.
Bu tip kayışlarda uzunluk kodu farklı biçimde ifade edilebilir.
Örneğin bazı eski veya inç esaslı sistemlerde kod:
farklı kombinasyonlarla gösterebilir.
Bu nedenle MXL, XL, L ve H kodlarında üretici kataloğu özellikle önemlidir.
XL profil yaklaşık 5,08 mm hatveye sahiptir.
Kod içerisinde XL profil harflerinden önce veya sonra:
bilgileri bulunabilir.
Örneğin:
200XL
gibi bir kod bazı sistemlerde kayış uzunluğu serisini ifade edebilir.
Bu tip kodlar metrik T5 veya HTD kodlarından farklı mantıkla okunabilir.
Bazı üreticiler malzeme veya özel yapı için ek harfler kullanabilir.
Örneğin kodda:
gibi ifadeler yer alabilir.
Ancak bu gösterimler standart değildir.
Bir üreticide belirli harf başka bir anlam taşıyabilir.
Hayır.
HTD yalnızca diş profilini belirtir.
Kayış:
esaslı olabilir.
Malzeme ayrıca belirtilmelidir.
Bazı özel serilerde olabilir.
Örneğin üretici:
için ek seri kodu kullanabilir.
Ancak standart ölçü kodundan kord malzemesi her zaman anlaşılmaz.
Çift taraflı kayışlar için üreticiler:
gibi farklı ek kodlar kullanabilir.
Örneğin bazı sistemlerde:
D-HTD
veya benzeri ifade çift taraflı diş yapısını belirtebilir.
Kesin gösterim marka kataloğundan doğrulanmalıdır.
Açık uçlu poliüretan zaman kayışlarında:
öne çıkabilir.
Uzunluk ise rulo veya metre bazında ayrıca belirtilir.
Örneğin:
AT5 – 25 mm – Steel Cord
gibi bir ürün tanımı görülebilir.
Sonsuz kayışlarda genellikle:
Profil + Hatve + Çevre uzunluğu + Genişlik
bilgileri kullanılır.
Örneğin:
HTD 8M 1600-30
gibi.
Evet, kayış kodu kasnak seçiminde önemli başlangıç bilgisidir.
Örneğin kayış:
HTD 5M
ise kasnak da:
HTD 5M
profil olmalıdır.
Ardından kasnak:
uygulamaya göre seçilir.
Hayır.
Örneğin iki farklı kayış:
HTD 5M 1000
ve:
T5 1000
aynı nominal uzunluk ve hatve değerine yakın görünse bile diş profilleri farklıdır.
Bu nedenle uzunluk tek başına uyumluluk sağlamaz.
Kodda:
HTD 5M → HTD
T5 → T
AT10 → AT
RPP8 → RPP
XL → XL
profil bilgisini verir.
Bu profil mutlaka kasnakla eşleşmelidir.
Metrik profillerde çoğu zaman sayı doğrudan hatve bilgisidir.
Örneğin:
3M → 3 mm
5M → 5 mm
8M → 8 mm
T10 → 10 mm
AT5 → 5 mm
şeklinde okunabilir.
Eğer kodda hatve uzunluğu bulunuyorsa:
Diş Sayısı = Hatve Uzunluğu ÷ Hatve
formülü kullanılabilir.
Örneğin:
HTD 8M 1200
için:
1200 / 8 = 150 diş
olur.
Genişlik çoğu zaman kodun:
verilir.
Ancak örneğin:
-20
her markada kesin olarak 20 mm genişlik anlamına gelmeyebilir.
Üretici kataloğu kontrol edilmelidir.
Çünkü zaman kayışları için tüm markaların kullandığı tek ve değişmez bir ticari kodlama formatı yoktur.
Üreticiler:
farklı sırayla gösterebilir.
Bu nedenle kod okuma işleminde:
Profil standardı + Üretici kodlama sistemi
birlikte değerlendirilmelidir.
Kayış fiziksel olarak ölçülmelidir.
Belirlenmesi gereken bilgiler:
Mümkünse mevcut kasnağın profili de kontrol edilmelidir.
Birden fazla diş üzerinden ölçüm yapmak daha güvenilir olabilir.
Örneğin 10 diş aralığının toplam mesafesi ölçülür.
Toplam:
50 mm
ise:
50 / 10 = 5 mm
yaklaşık hatve bulunur.
Ardından diş geometrisine bakılarak T5, AT5 veya HTD 5M ayrımı yapılmalıdır.
Bir diş işaretlenir ve tüm çevre boyunca dişler sayılır.
Örneğin:
200 diş
ve:
5 mm hatve
varsa nominal hatve uzunluğu:
200 × 5 = 1000 mm
olur.
Kayışın iki yan kenarı arasındaki enine mesafe ölçülür.
Örneğin:
15 mm
gibi.
Ölçümde kenar aşınması varsa birkaç noktadan kontrol yapmak daha doğru olabilir.
| Örnek Kod | Genel Yorum |
|---|---|
| HTD 5M 1000-15 | HTD, 5 mm hatve, 1000 mm uzunluk, 15 mm genişlik |
| HTD 8M 1600-30 | HTD, 8 mm hatve, 1600 mm uzunluk, 30 mm genişlik |
| T5 500-10 | T profil, 5 mm hatve, 500 mm uzunluk, 10 mm genişlik |
| AT5 750-25 | AT profil, 5 mm hatve, 750 mm uzunluk, 25 mm genişlik |
Bu tablo genel kodlama mantığını gösterir. Kesin anlam için üretici kataloğu kontrol edilmelidir.
Pratik olarak:
Profil → Hatve → Uzunluk/Diş Sayısı → Genişlik → Malzeme/Özel Seri
şeklinde ilerlenebilir.
Yanlış ürün seçimi:
neden olabilir.
Özellikle benzer kodlar dikkatli karşılaştırılmalıdır.
Her ikisinde de “5” görülür.
Ancak:
T5 → Trapez profil
HTD 5M → Kavisli profil
anlamına gelir.
5 rakamı yalnızca hatveye işaret eder; profil uyumu sağlamaz.
İkisi de 5 mm hatveye sahip olabilir ancak profil geometrisi farklıdır.
Bu nedenle:
T5 kayış + AT5 kasnak
doğru değildir.
Üreticiye göre aynı ölçüyü farklı sıra ile ifade eden kodlar olabilir.
Ancak bunun otomatik olarak aynı ürün olduğu kabul edilmemelidir.
Kayışın:
bilgileri birlikte karşılaştırılmalıdır.
Tam olarak değil.
Aynı temel ölçü koduna sahip iki ürün:
ile üretilebilir.
Bu nedenle kritik uygulamalarda yalnızca ölçü kodu değil teknik özellikler de karşılaştırılmalıdır.
En güvenli tanım:
Profil + Hatve + Hatve uzunluğu veya diş sayısı + Genişlik + Malzeme/Seri
şeklindedir.
Örneğin:
HTD 5M – 1000 mm – 15 mm genişlik
gibi.
En sık yapılan hatalar:
Sipariş vermeden önce:
Profil nedir? → Hatve kaç mm? → Uzunluk nasıl tanımlanmış? → Diş sayısı kaç? → Genişlik kaç mm? → Kauçuk mu poliüretan mı? → Kord tipi önemli mi? → Tek mi çift taraflı? → Sonsuz mu açık uçlu? → Kasnak profiliyle uyumlu mu?
kontrol edilmelidir.
Genellikle koddan profil, hatve, uzunluk ve genişlik bilgileri çıkarılır. Kesin kod sırası üreticiye göre değişebilir.
HTD profil ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
T profil ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
AT profil ve 5 mm nominal hatve anlamına gelir.
1000 değeri hatve uzunluğuysa 1000 / 5 = 200 diş olur.
1600 değeri hatve uzunluğuysa 1600 / 8 = 200 diş olur.
Birçok üründe olabilir ancak tüm üreticiler aynı sistemi kullanmaz. Katalogdan doğrulanmalıdır.
HTD malzemeyi değil diş profilini ifade eder. Kauçuk veya farklı malzeme yapıları bulunabilir.
Profil, hatve, genişlik ve diş sayısı fiziksel olarak belirlenir. Hatve için birden fazla diş aralığı birlikte ölçülebilir.
Hayır. Hatveleri aynı olsa bile diş geometrileri farklıdır.
Zaman kayışı kodları, kayışın doğru şekilde tanımlanmasını sağlayan temel ölçü ve profil bilgilerini içerir.
Bir kod genel olarak:
Profil + Hatve + Uzunluk/Diş Sayısı + Genişlik + Özel Seri
şeklinde okunabilir.
Örneğin:
HTD 5M 1000-15
genel olarak:
HTD profil + 5 mm hatve + 1000 mm hatve uzunluğu + 15 mm genişlik
anlamına gelebilir.
Bu durumda teorik diş sayısı:
1000 / 5 = 200 diş
olur.
Ancak en önemli nokta, üreticilerin kodlama sırasının değişebileceğidir. Bu nedenle özellikle uzunluk ve genişlik rakamları teknik katalogdan doğrulanmalıdır.
Ayrıca:
T5 ≠ AT5 ≠ HTD 5M
olduğu unutulmamalıdır. Aynı hatve değeri, aynı diş profili anlamına gelmez.
Doğru kod okuma; zaman kayışının doğru kasnakla eşleşmesini, doğru uzunluk ve genişlikte ürün seçilmesini ve sipariş hatalarının azaltılmasını sağlar.
