Yağ Keçesinde İç Çap, Dış Çap ve Kalınlık Nedir?

Yağ keçeleri, dönen mil ile sabit gövde arasında sızdırmazlık sağlamak için kullanılan önemli makine elemanlarıdır. Doğru yağ keçesi seçebilmek için keçenin temel ölçülerini doğru anlamak gerekir.

Yağ keçeleri genellikle üç ana ölçü ile tanımlanır:

İç çap × dış çap × kalınlık

Örneğin:

35 × 52 × 7 mm

bir yağ keçesinde:

• 35 mm → iç çap

• 52 mm → dış çap

• 7 mm → kalınlık

anlamına gelir.

Bu üç ölçünün her biri farklı bir yüzeyle ilişkilidir. İç çap mil ölçüsünü, dış çap keçe yuvasını, kalınlık ise keçenin eksenel genişliğini ve montaj alanını ifade eder.

Bu nedenle yağ keçesi siparişinde yalnızca “35'lik keçe” demek çoğu zaman yeterli değildir.

Yağ Keçesinde İç Çap Nedir?

Yağ keçesinin iç çapı, keçenin üzerinde çalışacağı milin nominal çapını ifade eder.

Örneğin:

30 × 47 × 7

ölçüsündeki bir keçede ilk değer olan 30 mm, nominal mil çapıdır.

Bu keçe genel olarak 30 mm çapındaki bir mil üzerinde çalışmak üzere tasarlanır.

Keçenin ana sızdırmazlık dudağı mil yüzeyine temas eder ve mil dönerken yağın dışarı çıkmasını engellemeye yardımcı olur.

Yağ Keçesinin İç Çapı Neden Mil Çapına Göre Belirlenir?

Çünkü yağ keçesinin çalışan kısmı doğrudan mil yüzeyidir.

İç çap yanlış seçilirse sızdırmazlık dudağının mil üzerindeki temas kuvveti değişir.

İç Çap Gereğinden Büyükse

Keçe dudağı mile yeterince temas etmeyebilir.

Bunun sonucunda:

• Yağ kaçağı,

• Gres kaçağı,

• Dış ortam kirleticilerinin girişinin kolaylaşması

gibi problemler oluşabilir.

İç Çap Gereğinden Küçükse

Keçe dudağı mile gereğinden fazla baskı uygulayabilir.

Bu durumda:

• Sürtünme artabilir,

• Keçe sıcaklığı yükselebilir,

• Dudak hızla aşınabilir,

• Mil yüzeyi aşınabilir,

• Keçe ömrü kısalabilir.

Bu nedenle iç çap seçimi hassas yapılmalıdır.

Keçenin İç Deliği Neden Mil Çapından Küçük Görünebilir?

Yeni bir yağ keçesinin dudağını kumpasla ölçtüğünüzde nominal mil çapından daha küçük bir değer görebilirsiniz.

Bu çoğu zaman normaldir.

Çünkü sızdırmazlık dudağı mile belirli bir ön yük uygulayacak şekilde tasarlanmıştır.

Örneğin 30 mm mil için üretilmiş bir keçenin serbest durumdaki dudak çapı 30 mm'den daha küçük görünebilir.

Bu nedenle:

Keçenin nominal iç çapını belirlemek için yalnızca dudak açıklığını ölçmek doğru değildir.

En güvenilir referans mil çapıdır.

Yağ Keçesinde Dış Çap Nedir?

Yağ keçesinin dış çapı, keçenin makine gövdesindeki yuvasına oturan dış ölçüsüdür.

Örneğin:

35 × 52 × 7

ölçüsündeki keçede ikinci sayı olan 52 mm, nominal keçe yuvası çapını ifade eder.

Keçenin dış çevresi yuva içerisine belirli bir sıkılıkla monte edilir.

Bu bölüm aynı zamanda keçenin gövde içerisinde sabit kalmasını sağlar.

Yağ Keçesinin Dış Çapı Neden Önemlidir?

Yağ keçesi mil ile birlikte dönmemelidir.

Keçenin dış çapı gövdedeki yuvada sabit kalır.

Dış çap doğru değilse keçe:

• Yuvada gevşek kalabilir,

• Gövde içerisinde dönebilir,

• Dış çevresinden yağ kaçırabilir,

• Yerinden hareket edebilir.

Bu nedenle dış çap da iç çap kadar önemlidir.

Keçe Dış Çapı Küçük Olursa Ne Olur?

Keçe yuvasına göre dış çap yetersizse gerekli montaj sıkılığı oluşmayabilir.

Bunun sonucunda:

Gevşek keçe → yuvada hareket → dış çap sızıntısı → keçe arızası

oluşabilir.

Keçe çalışma sırasında yuvadan çıkmaya bile başlayabilir.

Keçe Dış Çapı Büyük Olursa Ne Olur?

Gereğinden büyük keçe yuvaya zorla monte edilirse:

• Keçe gövdesi deforme olabilir,

• Metal destek zarar görebilir,

• Kauçuk dış yüzey kesilebilir,

• Keçe yuvaya eğri oturabilir,

• Keçe yuvası zarar görebilir.

Bu nedenle keçeyi zorla yuvaya sokmak doğru değildir.

Yağ Keçesinde Kalınlık Nedir?

Keçenin kalınlığı, eksen yönündeki toplam genişliğidir.

Örneğin:

40 × 62 × 8

ölçüsünde son sayı olan 8 mm, yağ keçesinin kalınlığıdır.

Bu ölçü bazı kullanıcılar tarafından diğer iki çap kadar önemli görülmese de doğru montaj açısından kritik olabilir.

Keçe Kalınlığı Neyi Etkiler?

Keçe kalınlığı:

• Keçenin yuvaya ne kadar gireceğini,

• Mil üzerinde hangi noktada çalışacağını,

• Komşu parçalarla mesafesini,

• Montaj derinliğini

etkileyebilir.

Bu nedenle aynı iç ve dış çapa sahip fakat farklı kalınlıktaki iki keçenin her zaman birbirinin yerine kullanılabileceği düşünülmemelidir.

Örneğin 30x47x7 ile 30x47x8 Arasındaki Fark Nedir?

İki keçenin:

• İç çapı aynı: 30 mm

• Dış çapı aynı: 47 mm

olmasına rağmen kalınlıkları farklıdır.

Birincisi:

30 × 47 × 7

İkincisi:

30 × 47 × 8

olduğunda ikinci keçe 1 mm daha kalındır.

Bu küçük fark:

• Keçenin yuvaya tam oturmamasına,

• Mil üzerinde farklı bölgede çalışmasına,

• Başka bir parçaya temas etmesine

neden olabilir.

Bu nedenle montaj alanı kontrol edilmeden farklı kalınlık kullanılmamalıdır.

Yağ Keçesi Ölçü Sırası Nasıldır?

Yağ keçelerinde yaygın ölçü sırası:

İç çap × dış çap × kalınlık

şeklindedir.

Örneğin:

25 × 47 × 7

şu şekilde okunur:

Ölçü	Anlamı
25 mm	İç çap / mil çapı
47 mm	Dış çap / yuva çapı
7 mm	Keçe kalınlığı

Sipariş verirken sayı sırasının karıştırılmaması önemlidir.

40x62x8 Yağ Keçesi Ne Demek?

40 × 62 × 8 mm yağ keçesi:

• 40 mm nominal mil çapına,

• 62 mm nominal keçe yuvasına,

• 8 mm keçe kalınlığına

sahiptir.

Ancak bu kod yalnızca temel ölçüyü ifade eder.

Aynı ölçüde:

• NBR,

• FKM / Viton,

• Tek dudaklı,

• Çift dudaklı,

• Metal dışlı,

• Kauçuk dışlı

keçeler bulunabilir.

Dolayısıyla ölçü doğru ürün seçiminin yalnızca bir bölümüdür.

Yağ Keçesinde İç Çap Nasıl Ölçülür?

En doğru yöntem keçenin çalışacağı mili ölçmektir.

Mil çapı:

• Kumpas,

• Mikrometre

ile ölçülebilir.

Özellikle hassas uygulamalarda mikrometre daha doğru sonuç verir.

Mil üzerinde eski keçe kanalı varsa ölçüm aşınmamış bölgeden alınmalıdır.

Yağ Keçesinde Dış Çap Nasıl Ölçülür?

Eski keçe mevcutsa dış çap kumpasla ölçülebilir.

Ancak kullanılmış keçe:

• Ezilmiş,

• Şişmiş,

• Deforme olmuş

olabileceği için en güvenilir yöntem keçe yuvasının çapını da kontrol etmektir.

Yuva çapı birkaç farklı yönden ölçülmelidir.

Bu şekilde ovalleşme veya aşınma fark edilebilir.

Yağ Keçesi Kalınlığı Nasıl Ölçülür?

Kalınlık, kumpasın dış ölçüm çeneleriyle keçenin iki yan yüzeyi arasından ölçülebilir.

Keçede kıvrılmış veya hasarlı kenar varsa ölçüm sağlam bölgeden yapılmalıdır.

Eski keçe çok deforme olmuşsa:

• Yuva derinliği,

• Teknik resim,

• Makine kataloğu

ile doğrulama yapılabilir.

Eski Keçenin Üzerindeki Ölçüler Nasıl Okunur?

Keçenin üzerinde örneğin:

TC 35 52 7 NBR

yazabilir.

Bu işaretlemede çoğu durumda:

• 35 → iç çap

• 52 → dış çap

• 7 → kalınlık

• NBR → malzeme

• TC → keçe tipi

olarak okunabilir.

Ancak TC gibi tip kodları üreticilere göre farklılık gösterebildiği için katalog kontrolü yapılmalıdır.

İç Çap ile Mil Çapı Tamamen Aynı mıdır?

Nominal olarak ilişkilidir ancak keçenin gerçek sızdırmazlık dudağı çapı ile mil çapının fiziksel olarak birebir aynı olması gerekmez.

Örneğin:

30 mm iç çaplı yağ keçesi

30 mm nominal mil için tasarlanmıştır.

Fakat keçe dudağı mile ön yük uygulayabilmesi için serbest halde biraz daha küçük olabilir.

Bu nedenle keçe dudağını ölçüp “bu 29 mm keçe” şeklinde değerlendirmek hatalı olabilir.

Dış Çap ile Yuva Çapı Tamamen Aynı mıdır?

Nominal olarak eşleştirilir.

Örneğin 52 mm dış çaplı bir yağ keçesi 52 mm nominal yuvada kullanılmak üzere tasarlanabilir.

Ancak keçenin gerçek dış ölçüsünde montaj sıkılığı sağlayacak tolerans bulunabilir.

Özellikle kauçuk dışlı keçelerde ölçüm nominal değerden küçük farklılık gösterebilir.

Bu nedenle üretim toleransı ile nominal ölçü birbirine karıştırılmamalıdır.

Keçe Kalınlığı Yuva Derinliği ile Aynı Olmak Zorunda mı?

Hayır.

Yuva derinliği 10 mm iken 7 mm kalınlığında keçe kullanılabilir.

Keçenin:

• Yuva dibine,

• Yuva ağzına,

• Belirli bir ara konuma

monte edilmesi tasarıma bağlıdır.

Bu nedenle sadece yuva derinliğini ölçüp aynı kalınlıkta keçe seçmek doğru değildir.

Keçe Kalınlığı ile Mildeki Çalışma Noktası Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Keçe kalınlığı ve montaj derinliği, sızdırmazlık dudağının mil üzerinde nerede çalışacağını belirler.

Bu özellikle aşınmış millerde önemlidir.

Eski keçe mil üzerinde kanal oluşturmuşsa uygun tasarımlarda yeni keçe biraz farklı konumda monte edilerek dudağın sağlam yüzeyde çalışması sağlanabilir.

Ancak bu işlem montaj alanı uygun olmadan yapılmamalıdır.

Milde Keçe Kanalı Varsa İç Çap Değiştirilir mi?

Hayır.

Örneğin nominal 40 mm mil keçe bölgesinde aşınarak 39,8 mm olmuşsa 39 mm veya daha küçük keçe seçmek doğru bir çözüm değildir.

Nominal ölçü halen 40 mm'dir.

Doğru çözüm uygulamaya göre:

• Mil yüzeyini onarmak,

• Mil tamir bileziği kullanmak,

• Keçeyi farklı çalışma noktasına taşımak,

• Mili değiştirmek

olabilir.

Yağ Keçesi Ölçülerinde Tolerans Neden Vardır?

Keçenin:

• Mile uygun ön yük uygulaması,

• Yuvada sıkı şekilde tutulması,

• Üretim farklılıklarının kontrol edilmesi

için toleranslar kullanılır.

Bu nedenle nominal 50 mm olarak tanımlanan bir parçanın ölçümü her zaman tam 50,000 mm çıkmayabilir.

Özellikle hassas uygulamalarda üretici toleransları dikkate alınmalıdır.

Yağ Keçesi Ölçüsü İnç Olabilir mi?

Evet.

Bütün yağ keçeleri metrik değildir.

Özellikle:

• Amerikan makinelerinde,

• Eski ithal ekipmanlarda,

• İnç sistemine göre tasarlanmış makinelerde

inç yağ keçeleri kullanılabilir.

Örneğin:

25,4 mm = 1 inç

mil anlamına gelebilir.

Bu durumda 25 mm keçe kullanmak doğru değildir.

Metrik ve İnç Yağ Keçesi Nasıl Ayırt Edilir?

Ölçümde aşağıdaki gibi değerler görülmesi inç sistemini düşündürebilir:

• 12,70 mm = 1/2 inç

• 19,05 mm = 3/4 inç

• 25,40 mm = 1 inç

• 31,75 mm = 1 1/4 inç

• 38,10 mm = 1 1/2 inç

Ölçüyü en yakın metrik değere yuvarlayarak keçe seçmek erken arızaya neden olabilir.

Aynı Ölçüdeki Bütün Yağ Keçeleri Aynı mıdır?

Hayır.

Örneğin:

35 × 52 × 7

ölçüsünde birçok farklı yağ keçesi olabilir.

Farklılıklar:

• NBR veya FKM malzeme,

• Tek veya çift dudak,

• Metal veya kauçuk dış çap,

• Yaylı veya yaysız yapı,

• Basınç kapasitesi,

• Hız kapasitesi

şeklinde olabilir.

Bu nedenle keçe siparişinde yalnızca üç ölçü vermek bazı uygulamalarda yeterli değildir.

Ölçüden Sonra Hangi Bilgiler Kontrol Edilmelidir?

Yağ keçesinin iç çapı, dış çapı ve kalınlığı belirlendikten sonra şu bilgiler kontrol edilmelidir:

1. Keçe malzemesi,

2. Tek veya çift dudak yapısı,

3. Çalışma sıcaklığı,

4. Mil devri,

5. Çevresel hız,

6. Sistem basıncı,

7. Kullanılan yağ veya kimyasal,

8. Mil yüzey kalitesi,

9. Ortamın toz ve kir seviyesi.

Böylece yalnızca fiziksel olarak yuvaya uyan değil, çalışma şartlarına da uygun bir keçe seçilebilir.

Yağ Keçesi Ölçüsünde Yapılan En Yaygın Hatalar Nelerdir?

En sık görülen hatalar:

• İç çapı keçe dudağından yanlış ölçmek,

• Mil çapını kontrol etmemek,

• Aşınmış mil kanalını nominal çap kabul etmek,

• Dış çapı yaklaşık almak,

• Kalınlığı önemsememek,

• Yuva derinliğini doğrudan keçe kalınlığı sanmak,

• İnç ve metrik ölçüleri karıştırmak,

• Aynı ölçüdeki bütün keçeleri aynı ürün kabul etmek.

Bu hatalar yeni keçe takıldıktan sonra tekrar yağ kaçağına neden olabilir.

Yağ Keçesi Sipariş Ederken Ölçü Nasıl Söylenmelidir?

Örneğin:

35 × 52 × 7 NBR çift dudaklı yağ keçesi

şeklinde sipariş vermek yalnızca:

35'lik keçe

demekten çok daha doğrudur.

Mümkünse:

• Ölçü,

• Keçe tipi,

• Malzeme,

• Çalışma koşulları

birlikte belirtilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yağ keçesinde iç çap nedir?

Keçenin üzerinde çalıştığı nominal mil çapını ifade eder. Ölçü kodundaki ilk sayıdır.

Yağ keçesinde dış çap nedir?

Keçenin makine gövdesindeki yuvasına oturan nominal dış ölçüdür. Ölçü kodundaki ikinci sayıdır.

Yağ keçesinde kalınlık nedir?

Keçenin eksen yönündeki genişliğidir ve ölçü kodundaki üçüncü sayıdır.

35x52x7 yağ keçesi ne demek?

35 mm iç çap, 52 mm dış çap ve 7 mm kalınlık anlamına gelir.

Keçenin iç çapı neden mil çapından küçük görünür?

Sızdırmazlık dudağı mile ön yük uygulamak üzere tasarlandığı için serbest halde nominal mil çapından daha küçük görünebilir.

Keçe dış çapı neden yuva çapından farklı ölçülebilir?

Keçenin yuvada sıkı oturabilmesi için üretim toleransı bulunabilir. Özellikle kauçuk dışlı keçelerde küçük ölçüm farkları görülebilir.

Yağ keçesi kalınlığı farklı kullanılabilir mi?

Montaj alanı ve sistem tasarımı uygunsa bazı uygulamalarda mümkün olabilir ancak otomatik olarak birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Mil aşınmışsa daha küçük iç çaplı keçe kullanılır mı?

Hayır. Nominal mil çapına uygun keçe kullanılmalı ve aşınmış mil yüzeyi ayrıca onarılmalıdır.

Yağ keçesi ölçüsü hangi sırayla yazılır?

Genellikle iç çap × dış çap × kalınlık şeklinde yazılır.

Sonuç

Yağ keçesinde iç çap, dış çap ve kalınlık, doğru keçe seçiminde kullanılan üç temel ölçüdür.

Kısaca:

İç çap → mil çapını

Dış çap → keçe yuvasını

Kalınlık → keçenin eksenel genişliğini ve montaj konumunu

ifade eder.

Örneğin:

40 × 62 × 8

ölçüsündeki bir yağ keçesi 40 mm nominal mil, 62 mm nominal yuva ve 8 mm keçe kalınlığı için tanımlanır.

Ancak keçe seçiminde yalnızca bu üç ölçüyü bilmek yeterli değildir. Aynı ölçüde farklı malzeme, dudak yapısı, sıcaklık, hız ve basınç özelliklerine sahip keçeler bulunabilir.

Ayrıca eski keçe değiştirilirken mil yüzeyi, keçe kanalı ve yuva durumu da kontrol edilmelidir.

Doğru iç çap, dış çap ve kalınlığın belirlenmesi; montaj hatalarının, erken keçe aşınmasının ve tekrarlayan yağ kaçaklarının önlenmesine yardımcı olur.