Tapa Nasıl Seçilir?
Tapa Nasıl Seçilir?
Tapa seçimi yapılırken yalnızca deliğin çapına bakmak yeterli değildir. Endüstriyel bir tapanın doğru seçilebilmesi için diş standardı, diş ölçüsü, basınç, sıcaklık, akışkan, tapa malzemesi ve sızdırmazlık yöntemi birlikte değerlendirilmelidir.
Yanlış tapa seçimi;
- Yağ veya hava kaçağına,
- Gövde dişinin bozulmasına,
- Tapanın gevşemesine,
- Basınç altında tapanın yerinden çıkmasına,
- O-ring veya contanın kısa sürede bozulmasına
neden olabilir.
En temel seçim mantığı:
doğru ölçü + doğru diş + doğru malzeme + doğru sızdırmazlık + uygun çalışma şartları
şeklinde özetlenebilir.
Tapa Seçerken Hangi Bilgiler Gereklidir?
Doğru tapa seçimi için mümkünse şu bilgiler bilinmelidir:
- Tapanın kullanım amacı
- Diş standardı
- Diş çapı
- Diş adımı
- Dişin konik veya paralel olması
- Çalışma basıncı
- Çalışma sıcaklığı
- Kullanılan akışkan
- Gövde malzemesi
- Sızdırmazlık yöntemi
- Tapa uzunluğu
- Montaj alanı
Bu bilgiler belirlenmeden yalnızca eski tapaya benzer bir ürün seçmek güvenilir değildir.
1. Önce Tapanın Görevi Belirlenmelidir
İlk soru:
Tapa neyi kapatacak?
Çünkü farklı görevler için farklı tapa tipleri kullanılır.
Örneğin:
- Kullanılmayan port → kör tapa
- Yağ boşaltma noktası → yağ boşaltma tapası
- Redüktör havalandırması → havalandırma tapası
- Metal partikül toplama → manyetik tapa
- Hidrolik port → basınca uygun hidrolik tapa
- Makine işleme deliği → gövde tapası
Aynı ölçüde olsalar bile görevleri farklı olabilir.
2. Kör Tapa Ne Zaman Seçilir?
Kullanılmayan bir:
- Hidrolik port,
- Pnömatik port,
- Gövde deliği,
- Boru bağlantısı
tamamen kapatılacaksa kör tapa kullanılabilir.
Kör tapa içinden akış geçmez.
Ancak havalandırılması gereken bir bağlantının kör tapa ile kapatılması doğru değildir.
3. Yağ Tapası Ne Zaman Seçilir?
Redüktör, motor, şanzıman veya diferansiyelde:
- Yağ doldurmak,
- Yağı boşaltmak,
- Yağ seviyesini kontrol etmek
için yağ tapaları kullanılır.
Bu tapalarda özellikle:
- Sızdırmazlık pulu,
- O-ring,
- Tapa boyu
önemlidir.
4. Manyetik Tapa Ne Zaman Tercih Edilir?
Redüktör veya şanzıman yağındaki demir esaslı aşınma partiküllerinin toplanması isteniyorsa manyetik tapa tercih edilebilir.
Özellikle yağ boşaltma noktasında kullanılması bakım açısından avantaj sağlayabilir.
Ancak mıknatısın içeride dönen parçaya temas etmeyecek uzunlukta olması gerekir.
5. Havalandırma Tapası Ne Zaman Kullanılır?
Redüktör veya kapalı yağlı gövde çalışırken içerideki hava ısınıp genleşiyorsa havalandırma tapası kullanılabilir.
Havalandırma tapasının yerine standart kör tapa takılması:
iç basınç artışı → yağ keçesi ve conta kaçakları
oluşturabilir.
6. Diş Standardı Nasıl Belirlenir?
Tapa seçiminde en kritik konulardan biri diş standardıdır.
Yaygın dişler:
- Metrik
- BSPP
- BSPT
- NPT
olarak sıralanabilir.
Bunların birbirinden doğru şekilde ayrılması gerekir.
7. Metrik Tapa Nasıl Seçilir?
Metrik tapa genellikle:
M çap × diş adımı
şeklinde tanımlanır.
Örneğin:
M16 × 1,5
ifadesinde:
- 16 mm nominal çap,
- 1,5 mm diş adımı
bulunur.
Sadece “M16 tapa” demek bazı uygulamalarda yeterli olmayabilir.
8. BSP Tapa Nasıl Seçilir?
BSP sisteminde iki temel yapı vardır:
BSPP
Paralel dişlidir.
BSPT
Konik dişlidir.
Diş çapları benzer görünse de sızdırmazlık yöntemleri farklı olabilir.
9. NPT Tapa Nasıl Seçilir?
NPT konik Amerikan boru dişidir.
Tapa ilerledikçe dişler daha fazla sıkışır.
Sızdırmazlık için uygulamaya göre:
- Uygun PTFE bant,
- Diş sızdırmazlık ürünü
kullanılabilir.
10. BSP ile NPT Tapa Birbirinin Yerine Kullanılır mı?
Hayır.
Bazı ölçülerde birbirine yakın görünseler de:
- Diş açısı,
- Diş formu,
- Diş adımı
farklı olabilir.
Tapanın birkaç tur dönmesi doğru eşleşme olduğu anlamına gelmez.
11. Diş Çapı Nasıl Ölçülür?
Dış dişli tapa kumpasla ölçülebilir.
Ancak boru dişlerinde ölçülen dış çap, nominal isimle birebir aynı olmayabilir.
Bu nedenle:
- Çap,
- Adım,
- Diş standardı
birlikte değerlendirilmelidir.
12. Diş Adımı Nasıl Ölçülür?
En doğru yöntemlerden biri:
diş tarağı
kullanmaktır.
Diş tarağı yoksa belirli sayıdaki diş arasındaki toplam mesafe ölçülerek yaklaşık adım hesaplanabilir.
Ancak hassas seçimde mastar tercih edilmelidir.
13. Konik veya Düz Diş Nasıl Anlaşılır?
Konik dişte tapa çapı uçtan arkaya doğru değişir.
Paralel dişte ise çap boyunca yaklaşık olarak aynıdır.
Özellikle:
- BSPP ile BSPT,
- BSPT ile NPT
ayrımında dikkat edilmelidir.
14. Tapa Uzunluğu Neden Önemlidir?
Tapanın yalnızca dişi değil, boyu da önemlidir.
Çok uzun tapa:
- Yağ kanalını kapatabilir,
- İç parçaya temas edebilir,
- Akış kesitini daraltabilir.
Çok kısa tapa ise yeterli diş kavraması sağlamayabilir.
15. Tapa İçeri Fazla Girerse Ne Olur?
Özellikle:
- Hidrolik blok,
- Gövde yağ kanalı,
- Mil yağlama kanalı
uygulamalarında fazla uzun tapa iç akışı engelleyebilir.
Bu nedenle eski tapanın uzunluğu da ölçülmelidir.
16. Tapa Baş Tipi Nasıl Seçilir?
Yaygın baş tipleri:
- Alyan başlı,
- Dış altıgen,
- Tornavida yuvalı,
- Gömme başlı
olabilir.
Seçim montaj alanına göre yapılır.
17. Alyan Başlı Tapa Ne Zaman Tercih Edilir?
Dar alanlarda ve tapanın gövdeden fazla dışarı taşmaması isteniyorsa avantajlıdır.
Özellikle:
- Hidrolik blok,
- Makine gövdesi
üzerinde yaygındır.
18. Altıgen Başlı Tapa Ne Zaman Tercih Edilir?
Bakım sırasında sık sökülüp takılan:
- Yağ boşaltma,
- Yağ dolum
noktalarında avantajlıdır.
Lokma veya anahtarla rahatça sökülebilir.
19. Tapa Malzemesi Nasıl Seçilir?
Yaygın malzemeler:
- Çelik
- Paslanmaz çelik
- Pirinç
- Alüminyum
- Plastik
- Kauçuk
olabilir.
Malzeme uygulamanın:
- Basınç,
- sıcaklık,
- kimyasal,
- mekanik dayanım
ihtiyacına göre seçilmelidir.
20. Çelik Tapa Ne Zaman Seçilir?
Özellikle:
- Hidrolik sistem,
- Redüktör,
- Makine gövdesi,
- Basınçlı port
uygulamalarında yaygındır.
Yüksek mekanik dayanımı önemli avantajdır.
21. Paslanmaz Tapa Ne Zaman Seçilir?
Korozyon riskinin yüksek olduğu:
- Kimya,
- Gıda,
- Deniz,
- Nemli ortam
uygulamalarında değerlendirilebilir.
Ancak paslanmaz kalitesi ortam şartlarına göre seçilmelidir.
22. Pirinç Tapa Ne Zaman Kullanılır?
Pirinç tapalar:
- Su,
- Pnömatik,
- Bazı düşük ve orta basınçlı sistemlerde
yaygın olabilir.
Kolay işlenebilirlik ve korozyon direnci avantaj sağlar.
23. Alüminyum Tapa Ne Zaman Kullanılır?
Özellikle:
- Alüminyum gövdeler,
- Düşük ağırlık
gereken sistemlerde kullanılabilir.
Ancak aşırı sıkma sonucu diş hasarı riski vardır.
24. Plastik Tapa Ne Zaman Seçilir?
Plastik tapa çoğunlukla:
- Nakliye,
- Depolama,
- Toz koruması,
- Basınçsız delik kapatma
için uygundur.
Standart plastik koruma tapasının yüksek basınçlı hidrolik sistemde kullanılması doğru değildir.
25. Kauçuk Tapa Ne Zaman Kullanılır?
Kauçuk tapa özellikle:
- Gövde deliği,
- Panel,
- Koruma açıklığı
gibi sabit bölgelerde kullanılabilir.
Esnekliği sayesinde deliğe sıkışarak oturur.
Ancak standart kauçuk tapa da yüksek basınçlı bağlantı tapası değildir.
26. Tapa Seçiminde Çalışma Basıncı Neden Önemlidir?
Basınç yükseldikçe tapa dışarı doğru yüklenir.
Bu durumda:
- Diş dayanımı,
- Tapa malzemesi,
- Gövde malzemesi,
- Sızdırmazlık
kritik hale gelir.
Özellikle hidrolikte tapa basınç sınıfı mutlaka kontrol edilmelidir.
27. Metal Tapa Her Basınca Dayanır mı?
Hayır.
Metal olması tek başına yeterli değildir.
Örneğin ince kesitli veya düşük dayanımlı tapa yüksek hidrolik basınç için uygun olmayabilir.
Üretici basınç değeri esas alınmalıdır.
28. Basınç Darbeleri de Hesaba Katılmalı mıdır?
Evet.
Hidrolik sistemlerde yalnızca normal çalışma basıncı değil:
- Ani basınç pikleri,
- Darbeler
de tapayı etkiler.
Bu nedenle güvenlik payı önemlidir.
29. Tapa Seçiminde Sıcaklık Neden Önemlidir?
Sıcaklık:
- Metal veya plastik gövdeyi,
- O-ring'i,
- Contayı,
- Diş sızdırmazlık ürününü
etkileyebilir.
Çoğu zaman metal tapa sağlam kalsa bile O-ring sıcaklık nedeniyle bozulabilir.
30. Yüksek Sıcaklıkta Hangi Tapa Kullanılır?
Uygulamaya göre metal tapa:
- FKM O-ring,
- Yüksek sıcaklık contasına
sahip olabilir.
Plastik tapalarda ise malzemenin sıcaklık sınırı özellikle kontrol edilmelidir.
31. Tapa Seçiminde Akışkan Neden Önemlidir?
Tapa:
- Mineral yağ,
- Hidrolik yağ,
- Su,
- Yakıt,
- Kimyasal
ile temas edebilir.
Tapa malzemesi kadar:
- O-ring,
- Conta,
- Sızdırmazlık ürünü
de akışkanla uyumlu olmalıdır.
32. Mineral Yağ İçin Hangi Tapa Seçilir?
Birçok uygulamada:
- Çelik tapa,
- NBR O-ring
kombinasyonu kullanılabilir.
Ancak sıcaklık ve basınç ayrıca kontrol edilmelidir.
33. Yüksek Sıcaklıklı Yağ İçin Hangi Sızdırmazlık Kullanılır?
NBR yerine FKM / Viton gibi daha yüksek sıcaklığa dayanıklı elastomerler değerlendirilebilir.
Kesin seçim yağ türü ve sıcaklıkla birlikte yapılmalıdır.
34. Su İçin Hangi Tapa Malzemesi Kullanılır?
Uygulamaya göre:
- Pirinç,
- Paslanmaz,
- Uygun plastik
kullanılabilir.
Korozyon şartları dikkate alınmalıdır.
35. Kimyasal Sistemlerde Tapa Nasıl Seçilir?
Kimyasalın:
- Metal malzemeye,
- O-ring'e,
- Sızdırmazlık ürününe
etkisi ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
“Paslanmaz her kimyasala dayanır” yaklaşımı doğru değildir.
36. Sızdırmazlık Tipi Nasıl Seçilir?
Başlıca sızdırmazlık yöntemleri:
- O-ring,
- Bakır pul,
- Alüminyum pul,
- Bonded seal,
- Konik diş,
- PTFE / sıvı diş sızdırmazlığı
olarak sıralanabilir.
Diş tipine göre doğru yöntem kullanılmalıdır.
37. O-Ringli Tapa Ne Zaman Tercih Edilir?
Özellikle düz dişli:
- Metrik,
- BSPP
tapalarda yaygındır.
Diş mekanik bağlantıyı, O-ring ise sızdırmazlığı sağlar.
38. NBR O-Ring Ne Zaman Kullanılır?
Genellikle:
- Mineral yağ,
- Hidrolik yağ,
- Gres
uygulamalarında yaygındır.
Normal sıcaklık şartlarında ekonomik bir seçenektir.
39. FKM / Viton O-Ring Ne Zaman Kullanılır?
Daha yüksek:
- Sıcaklık,
- Yağ ve kimyasal dayanımı
gerektiğinde değerlendirilebilir.
Ancak akışkan uyumluluğu kontrol edilmelidir.
40. Bakır Pullu Tapa Ne Zaman Seçilir?
Özellikle:
- Motor yağ tapası,
- Redüktör boşaltma tapası
gibi metal yüzeye oturan bağlantılarda kullanılabilir.
Pul ezilerek sızdırmazlık sağlar.
41. Bonded Seal Ne Zaman Kullanılır?
Düz dişli hidrolik tapalarda yaygın bir çözümdür.
Metal pul:
- Mekanik desteği,
elastomer bölüm:
- Sızdırmazlığı
sağlar.
42. Konik Dişli Tapada Conta Gerekir mi?
Her zaman ayrı conta kullanılmaz.
Konik dişler kendi sıkışması üzerinden sızdırmazlığa katkı sağlar.
Ancak uygulamaya göre uygun diş sızdırmazlık ürünü gerekebilir.
43. O-Ringli Tapaya Teflon Bant Sarılır mı?
Çoğu durumda gerekmez.
O-ring zaten ana sızdırmazlık elemanıdır.
Ek PTFE bant:
- Sıkma torkunu değiştirebilir,
- Sisteme parça kaçmasına
neden olabilir.
44. Hidrolik Sistemde PTFE Bant Kullanılır mı?
Konik dişli bazı bağlantılarda kullanılabilir.
Ancak bant parçalarının kopup:
- Valf,
- Orifis,
- Pompa
içine girmemesi gerekir.
Bu nedenle uygun sıvı diş sızdırmazlık ürünleri tercih edilebilir.
45. Tapa Seçiminde Gövde Malzemesi Neden Önemlidir?
Çelik tapa:
- Çelik,
- Döküm,
- Alüminyum
gövdeye takılabilir.
Ancak gövde dayanımı farklıdır.
Özellikle alüminyum gövdede aşırı tork diş sıyırabilir.
46. Çelik Tapa Alüminyum Gövdeye Takılır mı?
Evet, birçok uygulamada takılabilir.
Ancak çelik tapa alüminyumdan daha serttir.
Aşırı sıkmada hasar çoğunlukla gövde dişinde oluşur.
47. Galvanik Korozyon Dikkate Alınmalı mıdır?
Nem veya elektrolit bulunan ortamlarda farklı metaller arasında galvanik korozyon oluşabilir.
Özellikle:
- Alüminyum,
- Paslanmaz,
- Pirinç
kombinasyonlarında ortam şartları değerlendirilmelidir.
48. Tapanın Sıkma Torku Nasıl Seçilir?
Tek bir tapa torku yoktur.
Tork:
- Diş çapına,
- Diş tipine,
- Tapa malzemesine,
- Gövde malzemesine,
- Sızdırmazlık sistemine
göre değişir.
Mümkünse üretici değeri kullanılmalıdır.
49. Tapa Fazla Sıkılırsa Ne Olur?
Aşırı tork:
- Diş sıyırabilir,
- Gövde çatlatabilir,
- O-ring'i ezebilir,
- Tapa başını bozabilir.
Daha sıkı her zaman daha iyi sızdırmazlık anlamına gelmez.
50. Tapa Az Sıkılırsa Ne Olur?
Yetersiz sıkma:
- Yağ kaçağı,
- Hava kaçağı,
- Titreşimle gevşeme,
- Tapanın yerinden çıkması
oluşturabilir.
51. Titreşimli Sistemde Tapa Nasıl Seçilir?
Titreşim yüksekse:
- Doğru tork,
- Uygun diş sabitleyici,
- Mekanik kilitleme
gerekebilir.
Ancak üretici önerisi dışında rastgele güçlü diş sabitleyici kullanılmamalıdır.
52. Tapa Tekrar Sökülecekse Nelere Dikkat Edilir?
Bakım noktalarında:
- Alyan veya altıgen baş,
- Değiştirilebilir O-ring/pul,
- Orta veya düşük mukavemetli uygun sabitleme
tercih edilebilir.
Kalıcı pres tapa servis noktası için uygun olmayabilir.
53. Pres Tapa Ne Zaman Tercih Edilir?
Üretim sırasında açılmış ve daha sonra servis gerektirmeyen:
- Yağ kanalı,
- İşleme deliği
kalıcı olarak kapatılacaksa kullanılabilir.
54. Vidalı Tapa Ne Zaman Daha Avantajlıdır?
Bakım veya kontrol için tekrar açılması gerekebilecek bağlantılarda avantajlıdır.
Örneğin:
- Yağ boşaltma,
- Yağ seviye,
- Servis portu.
55. Tapa Ölçüsü Eski Tapadan Nasıl Alınır?
Eski tapa varsa:
- Diş dış çapı,
- Diş adımı,
- Diş uzunluğu,
- Toplam uzunluk,
- Baş tipi,
- Sızdırmazlık elemanı
kontrol edilmelidir.
Eski O-ring veya pulun ölçüsü de not edilmelidir.
56. Eski Tapa Yoksa Nasıl Seçilir?
Port üzerinden:
- İç çap ölçülür.
- Diş adımı belirlenir.
- Diş standardı tespit edilir.
- Delik derinliği ölçülür.
- Sızdırmazlık yüzeyi incelenir.
Gerekirse diş mastarı kullanılmalıdır.
57. Sadece Kumpasla Tapa Seçilir mi?
Her zaman hayır.
Özellikle BSP ve NPT gibi boru dişlerinde yalnızca çap yeterli değildir.
Diş tarağı ve standart tablosu gerekebilir.
58. Tapa Başının Dışarı Taşması Önemli midir?
Evet.
Özellikle:
- Dönen parçaya yakın,
- Kapak altında,
- Dar makine gövdesinde
baş yüksekliği önemlidir.
Bu nedenle alyan gömme tapa tercih edilebilir.
59. Tapa Seçerken Servis Kolaylığı Düşünülmeli midir?
Evet.
Yağ değişimi gibi sık açılacak bir noktada:
- Sağlam anahtar yüzeyi,
- Kolay erişim
önemlidir.
Çok küçük alyan başı ağır bakım ortamında dezavantajlı olabilir.
60. Tapa Seçerken Korozyon Riski Düşünülmeli midir?
Evet.
Özellikle:
- Açık hava,
- Deniz,
- Kimya,
- Gıda
ortamında uygun:
- Kaplama,
- Paslanmaz malzeme,
- Pirinç
değerlendirilebilir.
Tapa Seçim Tablosu
| Çalışma Şartı | Genel Yaklaşım |
|---|---|
| Kullanılmayan port | Kör tapa |
| Yağ boşaltma | Yağ tapası |
| Yağ seviye kontrolü | Seviye tapası |
| Redüktör havalandırması | Havalandırma tapası |
| Metal partikül toplama | Manyetik tapa |
| Yüksek basınç | Basınç sınıflı metal tapa |
| Normal hidrolik yağ | Çelik + uygun NBR sızdırmazlık |
| Yüksek sıcaklık | Metal + uygun FKM sızdırmazlık |
| Korozyonlu ortam | Paslanmaz / uygun alaşım |
| Nakliye koruması | Plastik/kauçuk koruma tapası |
| Kalıcı işleme deliği | Pres/genleşme tapa |
Diş Tipine Göre Tapa Seçimi
| Diş Tipi | Genel Sızdırmazlık Yaklaşımı |
|---|---|
| Metrik düz diş | O-ring / pul / bonded seal |
| BSPP | O-ring / bonded seal |
| BSPT | Konik diş + uygun sızdırmazlık |
| NPT | Konik diş + uygun sızdırmazlık |
Tapa Malzemesine Göre Seçim
| Tapa Malzemesi | Genel Kullanım |
|---|---|
| Karbon çelik | Hidrolik, makine, redüktör |
| Paslanmaz çelik | Korozyon ve kimya |
| Pirinç | Su ve pnömatik |
| Alüminyum | Hafif sistemler |
| Plastik | Nakliye ve koruma |
| Kauçuk | Basınçsız esnek delik kapatma |
Tapa Seçiminde En Sık Yapılan Hatalar
- Sadece çap ölçerek tapa seçmek
- BSP ve NPT'yi karıştırmak
- Metrik dişi boru dişine zorlamak
- Tapa uzunluğunu kontrol etmemek
- Basınç sınıfını dikkate almamak
- O-ring malzemesini akışkana göre seçmemek
- Plastik nakliye tapasını çalışma tapası olarak kullanmak
- O-ringli tapaya gereksiz PTFE bant sarmak
- Aşırı sıkma yapmak
- Alüminyum gövdede çelik tapayı fazla torklamak
- Havalandırma tapasını kör tapa ile değiştirmek
- Hasarlı gövde dişine yalnızca yeni tapa takmak
Tapa Seçimi İçin Pratik Kontrol Listesi
Tapa sipariş etmeden önce şu sorular cevaplanmalıdır:
- Tapa nerede kullanılacak?
- Körleme mi, yağ boşaltma mı, havalandırma mı?
- Diş standardı nedir?
- Diş ölçüsü ve adımı nedir?
- Düz mü konik mi?
- Tapa uzunluğu ne olmalıdır?
- Çalışma basıncı nedir?
- Çalışma sıcaklığı nedir?
- Hangi akışkanla temas edecek?
- Gövde hangi malzemeden?
- O-ring, pul veya bonded seal gerekiyor mu?
- Tapa tekrar sökülecek mi?
Bu bilgiler doğru tapayı belirlemeyi büyük ölçüde kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular
Tapa nasıl seçilir?
Tapanın kullanım amacı, diş standardı, çap ve adımı, basınç, sıcaklık, akışkan, malzeme ve sızdırmazlık yöntemi birlikte değerlendirilerek seçilir.
Tapa ölçüsü nasıl belirlenir?
Diş çapı, diş adımı, tapa uzunluğu ve diş standardı ölçülmelidir. Yalnızca dış çap yeterli değildir.
BSP ile NPT tapa nasıl ayırt edilir?
Diş açısı, adımı ve koniklik kontrol edilmelidir. Diş mastarı veya uygun standart tablosu kullanılabilir.
Hidrolik sistemde hangi tapa kullanılmalıdır?
Sistem basıncına uygun, doğru diş standardında ve uygun sızdırmazlık elemanına sahip hidrolik tapa kullanılmalıdır.
O-ringli tapaya teflon bant sarılır mı?
Çoğu durumda gerekmez. Ana sızdırmazlığı O-ring sağlar.
Plastik tapa hidrolikte kullanılır mı?
Sevkiyat ve koruma için kullanılabilir; gerçek çalışma basıncı için yalnızca basınç sınıfı belirtilmiş ürün kullanılmalıdır.
Tapa uzunluğu neden önemlidir?
Çok uzun tapa iç yağ veya hidrolik kanalını kapatabilir; çok kısa tapa ise yeterli diş kavraması sağlamayabilir.
Tapa neden yeni olduğu halde kaçırır?
Yanlış diş standardı, uygun olmayan O-ring veya pul, hasarlı gövde yüzeyi ya da yanlış sıkma torku nedeniyle olabilir.
Metal tapa her basınca dayanır mı?
Hayır. Üretici basınç sınıfı mutlaka kontrol edilmelidir.
Tapa sıkma torku nasıl belirlenir?
Diş tipi, çap, tapa ve gövde malzemesi ile sızdırmazlık yöntemine göre değişir. Üretici tork değeri esas alınmalıdır.
Sonuç
Doğru tapa seçimi, yalnızca deliğe uyan bir parçayı bulmak değildir. Güvenilir bir bağlantı için tapanın hem geometrik hem de çalışma şartları açısından sisteme uygun olması gerekir.
Doğru seçimde temel kriterler:
diş standardı + ölçü + uzunluk + basınç + sıcaklık + akışkan + sızdırmazlık
olarak özetlenebilir.
Özellikle en sık yapılan hata, birbirine benzer görünen:
BSP + NPT + metrik
dişlerin karıştırılmasıdır. Yanlış tapa birkaç tur vidalansa bile gövde dişini bozabilir ve güvenilir sızdırmazlık sağlayamaz.
Ayrıca tapanın kullanım amacı da mutlaka dikkate alınmalıdır. Bir havalandırma tapasının yerine kör tapa, bir plastik sevkiyat tapasının yerine çalışma tapası veya yanlış uzunlukta bir gövde tapasının kullanılması ciddi sistem problemlerine yol açabilir.
Düz dişli bağlantılarda uygun:
- O-ring,
- Bakır pul,
- Bonded seal
kullanılırken konik dişlerde farklı bir sızdırmazlık yöntemi gerekebilir.
Doğru tapa seçilmesi ve üreticiye uygun torkla monte edilmesi; yağ, hava ve basınç kaçaklarını azaltmaya, gövde dişlerini korumaya, iç yağlama kanallarının doğru çalışmasını sağlamaya ve makinenin daha güvenilir çalışmasına yardımcı olur.
