Rulman milden çıkmıyor problemi, bakım ve rulman değişimi sırasında sık karşılaşılan sorunlardan biridir. Rulman iç bileziği ile mil arasındaki sıkı geçme, pas, korozyon, yüzey deformasyonu veya uzun süreli çalışma nedeniyle rulman mile oldukça güçlü şekilde tutunabilir.
Böyle bir durumda rulmana kontrolsüz şekilde çekiçle vurmak veya yanlış noktadan kuvvet uygulamak hem rulmana hem de mile ciddi zarar verebilir.
Doğru sökme yöntemi; rulmanın boyutuna, mile geçme şekline, rulmanın tekrar kullanılıp kullanılmayacağına ve sıkışmanın nedenine göre belirlenmelidir.
Bu rehberde mile sıkışmış rulmanın neden çıkmadığını, mekanik çektirme, hidrolik sistemler ve kontrollü termal yöntemlerle nasıl sökülebileceğini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.
Bir rulmanın milden çıkmamasının en yaygın nedeni iç bilezik ile mil arasındaki sıkı geçmedir. Ancak özellikle uzun süre çalışan makinelerde farklı nedenler de etkili olabilir.
İlk yapılması gereken rulmana daha fazla kuvvet uygulamak değil, bağlantının neden sıkıştığını belirlemektir.
Öncelikle aşağıdaki noktalar kontrol edilmelidir:
Bu soruların cevapları doğru sökme yönteminin belirlenmesine yardımcı olur.
Standart bir sıkı geçmeli rulmanın sökülmesinde genel işlem sırası şu şekilde olabilir:
Sökme sırasında kullanılabilecek ekipmanlar için Rulman Sökme Aparatları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Rulman çektirmeleri, mile sıkı geçme ile monte edilmiş rulmanların sökülmesinde kullanılan temel ekipmanlardan biridir.
Çektirme ayakları mümkün olduğunca sökme kuvvetinin aktarılması gereken bileziğe yerleştirilir. Merkez vidası mil ucuna hizalanır ve kuvvet kontrollü şekilde artırılır.
Çektirmenin eksenden kaçık yerleştirilmesi rulmanın eğilmesine ve mil üzerinde daha fazla sıkışmasına neden olabilir.
Çektirme çeşitleri ve doğru kullanım alanları için Rulman Çektirmeleri içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Rulman sökümünün en önemli kurallarından biri kuvvetin doğru bileziğe uygulanmasıdır.
Eğer rulmanın iç bileziği mile sıkı geçme ile bağlıysa sökme kuvveti mümkün olduğunca iç bileziğe uygulanmalıdır.
Kuvvet dış bilezikten uygulanıp bilyalar veya makaralar üzerinden iç bileziğe aktarılırsa yuvarlanma yollarında kalıcı hasar oluşabilir.
Bu durum özellikle rulmanın tekrar kullanılacağı uygulamalarda büyük önem taşır.
Rulmana doğrudan çelik çekiçle vurulması önerilmez.
Kontrolsüz darbeler:
Özellikle sertleştirilmiş rulman çeliğine doğrudan darbe uygulamak güvenli bir sökme yöntemi değildir.
Çektirme bulunmadığında uygulanabilecek yöntem rulmanın bağlantı şekline göre değişir. Ancak tornavida, levye veya çekiç kullanarak rulmanı rastgele zorlamak doğru değildir.
Uygun uygulamalarda ayırıcı plakalar, mekanik presler veya hidrolik sistemlerden yararlanılabilir.
Özellikle rulmanın arkasında çektirme ayağının girebileceği boşluk yoksa rulman ayırıcı kullanılması gerekebilir.
Rulman ile mil omuzu arasındaki boşluğun çok az olduğu durumlarda standart çektirme ayakları rulmanın arkasına giremeyebilir.
Bu durumda ince kenarlı bir rulman ayırıcı iç bileziğin arkasına yerleştirilebilir. Ayırıcıya bağlanan uygun çektirme veya hidrolik sistem sayesinde kuvvet doğrudan iç bileziğe yakın bölgeden uygulanabilir.
Bu yöntem özellikle küçük montaj boşluklarında oldukça kullanışlıdır.
Evet. Büyük rulmanlarda mekanik çektirme ile gerekli kuvveti oluşturmak zor olabilir.
Hidrolik çektirmeler yüksek sökme kuvvetinin daha kontrollü uygulanmasını sağlar.
Özellikle ağır sanayi, büyük elektrik motorları, redüktörler, konveyörler ve büyük fan sistemlerinde hidrolik çektirmeler önemli avantaj sağlayabilir.
Mil ve rulman makine dışına alınabiliyorsa uygun pres kullanılarak rulman sökülebilir.
Bu işlem sırasında rulman doğru şekilde desteklenmeli ve pres kuvveti mil ekseni boyunca uygulanmalıdır.
Rulmanın tekrar kullanılacağı durumlarda kuvvetin yuvarlanma elemanları üzerinden aktarılmamasına özellikle dikkat edilmelidir.
Pas ve korozyon, rulman ile mil arasında mekanik kilitlenmeye neden olabilir.
Bu durumda görünür yüzeylerdeki pas ve kir temizlenebilir. Uygulamaya uygun penetran ürünler bağlantı bölgesine uygulanabilir.
Ancak penetran ürün kullanmak sıkı geçmeyi ortadan kaldırmaz. Özellikle yüksek geçme kuvveti bulunan rulmanlarda yine uygun mekanik veya hidrolik sökme ekipmanı gerekir.
Kontrollü termal yöntemler özellikle büyük veya çok sıkı geçmeli iç bileziklerin sökülmesinde kullanılabilir.
Temel amaç iç bileziğin kontrollü olarak genleşmesini sağlayarak mil ile arasındaki sıkı geçmeyi azaltmaktır.
Ancak rulmanın tamamını kontrolsüz şekilde ısıtmak veya açık alev kullanmak doğru değildir.
Isıtma yöntemleri hakkında daha fazla bilgi için Endüksiyonlu Rulman Isıtıcı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Rulmanın pürmüz veya kaynak alevi ile doğrudan ısıtılması önerilmez.
Kontrolsüz ve bölgesel yüksek sıcaklık:
Termal sökme gerekiyorsa sıcaklığın kontrol edilebildiği uygun ekipman kullanılmalıdır.
Metal sıcaklığı yükseldiğinde genleşir. Rulmanın iç bileziği mile göre kontrollü ve hızlı şekilde ısıtılabilirse iç çap geçici olarak büyür.
Böylece mil ile iç bilezik arasındaki sıkı geçme azalabilir ve sökme kuvveti düşebilir.
Ancak mil de aynı oranda ısıtılırsa istenen çap farkı oluşmayabilir. Bu nedenle kontrollü ve doğru noktaya uygulanan ısı önemlidir.
Konik delikli rulman doğrudan mile değil germe manşonuna monte edilmiş olabilir.
Bu durumda standart silindirik mile sıkı geçmeli rulmanın sökme yöntemi uygulanmamalıdır. Öncelikle kilit somunu ve kilit pulu bağlantısı kontrol edilmeli, ardından rulman ile germe manşonu arasındaki konik sıkı geçme çözülmelidir.
Bu problem hakkında ayrıntılı bilgi için Germe Manşonu Çıkmıyor içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Konik mil üzerindeki rulmanlarda sökme işlemi silindirik milden farklıdır.
Rulman konik yüzey üzerinde ters yönde hareket ettirildiğinde sıkı geçme azalır. Büyük rulmanlarda hidrolik yağ enjeksiyonu gibi yöntemler sökme işlemini önemli ölçüde kolaylaştırabilir.
Uygulanacak yöntem rulman ve mil tasarımına göre belirlenmelidir.
Rulmanın iç bileziği mil üzerinde kayarak dönmüşse mil yüzeyinde aşınma, malzeme transferi ve çapak oluşabilir.
Bu deformasyonlar rulmanın sökülmesini zorlaştırabilir.
Böyle bir durumda yalnızca rulmanın değiştirilmesi yeterli olmayabilir. Mil yüzeyi de ölçülmeli ve hasar açısından kontrol edilmelidir.
Rulmanın bir tarafı diğer tarafından daha fazla ilerliyorsa sökme kuvveti eksenden kaçık uygulanıyor olabilir.
İşleme devam etmek rulmanın mil üzerinde çapraz sıkışmasına neden olabilir.
Çektirme yeniden merkezlenmeli ve ayakların eşit yük taşıdığı kontrol edilmelidir.
Evet. Yeni rulman takılmadan önce mil yüzeyi mutlaka kontrol edilmelidir.
Aşağıdaki noktalar incelenmelidir:
Hasarlı bir mil üzerine yeni rulman takılması yeni rulmanın da kısa sürede arızalanmasına neden olabilir.
Rulmanın tekrar kullanılıp kullanılamayacağı sökme yöntemine ve rulmanın durumuna bağlıdır.
Sökme kuvveti bilyalar veya makaralar üzerinden aktarılmışsa rulmanda görünmeyen yuvarlanma yolu hasarları oluşabilir.
Rulman tekrar kullanılacaksa sökümden sonra ses, boşluk, yüzey, kafes ve yuvarlanma yolları dikkatle kontrol edilmelidir.
| Durum | Uygun Sökme Yöntemi |
|---|---|
| Küçük / orta rulman | Mekanik çektirme |
| Rulmanın arkasında az boşluk | Rulman ayırıcı + çektirme |
| Büyük ve sıkı geçmeli rulman | Hidrolik çektirme |
| Mil ve rulman makine dışında | Uygun pres |
| Çok sıkı iç bilezik | Uygun kontrollü termal yöntem |
| Konik bağlantı | Uygun mekanik / hidrolik yöntem |
| Germe manşonlu rulman | Manşon bağlantısına uygun sökme yöntemi |
Sıkı geçme, pas, korozyon, mil deformasyonu, çapak veya yanlış montaj nedeniyle rulman milden çıkmayabilir.
Rulmanın bağlantı tipine göre mekanik çektirme, rulman ayırıcı, hidrolik çektirme, pres veya uygun kontrollü termal yöntem kullanılabilir.
Doğrudan çelik çekiçle vurulması önerilmez. Darbe rulmana ve mile zarar verebilir.
Uygulamaya göre pres, ayırıcı veya hidrolik ekipman kullanılabilir. Tornavida, levye veya kontrolsüz darbeler güvenli alternatifler değildir.
Görünür korozyon temizlenebilir ve uygun penetran ürün kullanılabilir. Ardından bağlantıya uygun mekanik veya hidrolik sökme ekipmanı uygulanmalıdır.
Bazı sıkı geçmeli uygulamalarda kontrollü termal sökme yöntemi kullanılabilir. Açık alevle kontrolsüz ısıtma önerilmez.
İç bilezik mile sıkı geçmeyle bağlıysa sökme kuvvetinin doğrudan bu bileziğe uygulanması, kuvvetin bilya veya makaralar üzerinden geçmesini ve rulmanın zarar görmesini önlemeye yardımcı olur.
Mil yüzeyindeki küçük çapakların giderilmesi gerekebilir ancak rulman oturma çapını değiştirecek kontrolsüz zımparalama yapılmamalıdır. Mil ölçüsü tolerans içerisinde tutulmalıdır.
Sıkışmış rulmanda uygulanacak kuvvet arttıkça doğru ekipman seçiminin önemi de artar.
Küçük ve orta rulmanlarda Rulman Çektirmeleri, erişimin sınırlı olduğu uygulamalarda ayırıcı aparatlar ve büyük rulmanlarda hidrolik sistemler tercih edilebilir.
Farklı ekipmanların kullanım alanlarını karşılaştırmak için Rulman Sökme Aparatları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Rulman milden çıkmıyor problemi çoğunlukla sıkı geçme, korozyon, mil yüzeyindeki deformasyon veya yanlış montaj nedeniyle ortaya çıkar. Böyle bir durumda kontrolsüz kuvvet uygulamak yerine öncelikle rulmanın mile nasıl bağlandığı belirlenmelidir.
Küçük ve orta rulmanlarda uygun mekanik çektirmeler, büyük rulmanlarda hidrolik ekipmanlar ve gerekli özel uygulamalarda kontrollü termal yöntemler kullanılabilir.
En önemli noktalardan biri sökme kuvvetini sıkı geçmenin bulunduğu rulman bileziğine uygulamaktır. Böylece kuvvetin bilyalar veya makaralar üzerinden aktarılması ve rulmanın zarar görmesi önlenebilir.
Doğru sökme ekipmanları hakkında daha fazla bilgi için Rulman Sökme Aparatları ve Rulman Çektirmeleri içeriklerimizi inceleyebilirsiniz.
