PK kayış ölçülerini doğru okuyabilmek için kayış üzerindeki harf ve rakamların ne ifade ettiğini bilmek gerekir.
PK Poly-V kayışlarda sıkça:
4PK850
6PK1200
7PK1750
8PK1800
gibi kodlarla karşılaşılır.
Bu kodlarda genel olarak:
İlk sayı → kanal sayısını
PK → kayış profilini
Son sayı → nominal kayış uzunluğunu
ifade eder.
Örneğin:
6PK1200
kodu genel olarak 6 kanallı, PK profilli ve yaklaşık 1200 mm nominal uzunluğa sahip Poly-V kayış şeklinde okunur.
Ancak doğru ürün seçimi için yalnızca uzunluk değil; kanal sayısı, profil, kasnak yapısı ve üretici kodlama sistemi birlikte değerlendirilmelidir.
PK, Poly-V yani kanallı kayış ailesindeki profil türlerinden biridir.
PK profilinin nominal kanal adımı yaklaşık:
3,56 mm
değerindedir.
Kayışın iç yüzeyinde yan yana bulunan çok sayıda ince V kanalı, PK profil kasnağın oluklarına oturarak güç aktarımına yardımcı olur.
PK profil hakkında ayrıntılı bilgi için PK Kayış Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.
PK kayış kodlarını üç temel bölüme ayırabiliriz.
Örneğin:
6PK1200
kodunu ele alalım.
Burada:
6 → kanal sayısı
PK → profil tipi
1200 → nominal uzunluk
anlamına gelir.
Bu üç bilginin tamamı doğru kayış seçimi için önemlidir.
6PK1200 kodu adım adım şöyle okunur:
6: Kayışın 6 adet uzunlamasına V kanalına sahip olduğunu gösterir.
PK: Kanalların PK profil geometrisinde olduğunu belirtir.
1200: Kayışın üretici/standart kodlamasına göre yaklaşık 1200 mm nominal uzunluk sınıfını ifade eder.
Dolayısıyla 6PK1200 yalnızca “1200 mm kayış” değildir.
Doğru ürün tanımı:
6 kanallı PK profil, 1200 mm nominal uzunluklu Poly-V kayış
şeklindedir.
4PK ifadesi:
4 adet kanal + PK profil
anlamına gelir.
Örneğin:
4PK850
kodu:
4 kanal,
PK profil,
yaklaşık 850 mm nominal uzunluk
şeklinde yorumlanır.
5PK kayışta 5 adet PK kanalı bulunur.
Örneğin:
5PK1100
→ 5 kanallı
→ PK profil
→ yaklaşık 1100 mm nominal uzunluk
olarak okunabilir.
6PK, otomotiv ve endüstride oldukça yaygın bir kanal sayısıdır.
6PK kayışta tek bir gövde üzerinde 6 adet PK V kanalı bulunur.
Önemli nokta şudur:
6PK, 6 ayrı kayış anlamına gelmez.
Tek bir Poly-V kayış üzerinde 6 kanal vardır.
Aynı mantıkla:
7PK → 7 kanallı PK kayış
8PK → 8 kanallı PK kayış
anlamına gelir.
Kanal sayısı arttıkça kayışın toplam genişliği de artar.
Kayışın iç yüzeyine bakıldığında uzunlamasına uzanan V biçimli kanallar görülür.
Bu kanallar tek tek sayılır.
Örneğin:
4 kanal → 4PK
6 kanal → 6PK
8 kanal → 8PK
profili işaret eder.
Ancak kanal sayısı tek başına ürün kodunu belirlemez.
Uzunluk ve profil de bilinmelidir.
PK profilinin nominal kanal adımı yaklaşık:
3,56 mm
değerindedir.
Kanal adımı, yan yana iki kanalın aynı referans noktaları arasındaki merkez mesafedir.
Bu ölçü PK'yı diğer Poly-V profillerinden ayırır.
Örneğin:
PJ → yaklaşık 2,34 mm
PK → yaklaşık 3,56 mm
PL → yaklaşık 4,70 mm
PM → yaklaşık 9,40 mm
kanal adımına sahiptir.
Hayır.
Kanal adımı, iki komşu V profilinin merkezleri arasındaki mesafedir.
Tek bir kanalın fiziksel genişliği ise profil geometrisine bağlı başka bir ölçüdür.
Bu nedenle kumpasla yalnızca kanal boşluğunu ölçüp profil belirlemek hatalı olabilir.
En doğru yöntem birkaç kanalın toplam mesafesini ölçerek kanal adımını hesaplamaktır.
PK kayışın toplam genişliği kanal sayısıyla artar.
Örneğin genel olarak:
4PK → daha dar
6PK → daha geniş
8PK → daha geniş
bir kayıştır.
Ancak kesin toplam genişliği sadece:
kanal sayısı × 3,56 mm
şeklinde hesaplamak doğru değildir.
Çünkü kayışın iki kenarındaki bitiş geometrisi ve üretici toleransları da toplam genişliği etkiler.
Bu nedenle kesin genişlik üretici kataloğundan kontrol edilmelidir.
Her ikisi de PK profilinde olduğu için kanal adımları aynıdır.
Temel fark kanal sayısıdır.
| Özellik | 4PK | 6PK |
|---|---|---|
| Profil | PK | PK |
| Kanal sayısı | 4 | 6 |
| Kanal adımı | ~3,56 mm | ~3,56 mm |
| Toplam genişlik | Daha dar | Daha geniş |
Bu nedenle aynı uzunlukta olsalar bile 4PK ve 6PK birbirlerinin yerine kullanılmaz.
6PK'da 6, 8PK'da 8 kanal vardır.
Profil aynıdır ancak 8PK daha geniştir.
Örneğin:
6PK1200
ile
8PK1200
aynı nominal uzunlukta olabilir fakat kanal sayıları ve toplam genişlikleri farklıdır.
Dolayısıyla aynı kayış değildir.
Kodun sonunda bulunan sayı genellikle nominal uzunluğu ifade eder.
Örneğin:
6PK1200
kodundaki:
1200 → yaklaşık 1200 mm nominal uzunluk
anlamına gelir.
Benzer şekilde:
6PK1000
6PK1250
6PK1500
gibi farklı uzunluklar bulunabilir.
Çoğu standart PK kodlamasında son sayı milimetre cinsinden nominal uzunlukla ilişkilidir.
Ancak üreticilerin:
efektif uzunluk,
referans uzunluk,
özel katalog ölçüsü
gibi farklı tanımları bulunabilir.
Bu nedenle özellikle marka değiştirirken üretici katalog karşılığının kontrol edilmesi en güvenli yöntemdir.
Her iki kayış:
6 kanallı,
PK profilli
olabilir.
Temel fark nominal uzunluktur.
6PK1200 → yaklaşık 1200 mm
6PK1210 → yaklaşık 1210 mm
uzunluk sınıfındadır.
10 mm fark küçük görünse de bazı gergi sistemlerinde önemli olabilir.
Bu nedenle yaklaşık ölçüye göre değil doğru koda göre seçim yapılmalıdır.
Hayır.
Uzunlukları aynı nominal sınıfta olsa bile kanal sayıları farklıdır.
6PK1200 → 6 kanal
7PK1200 → 7 kanal
şeklindedir.
Toplam genişlikleri ve uygun kasnak yapıları farklıdır.
Kayışın üzerinde PK yazısı okunmuyorsa profil birkaç yöntemle doğrulanabilir.
Yaklaşık 3,56 mm kanal adımı PK profili işaret eder.
Mevcut kasnak PK profil ise kayışın da PK olması gerekir.
Makinenin parça listesi veya eski bakım kayıtları kontrol edilebilir.
Kayış kodu okunamıyorsa şu sıra izlenebilir:
Kanal sayısını sayın.
Kanal adımını ölçün.
Toplam genişliği ölçün.
Kayış çevre uzunluğunu belirleyin.
Kasnak profilini kontrol edin.
Bu bilgiler katalog değerleriyle karşılaştırılarak ürün tespit edilebilir.
Kayış sökülmüş durumdaysa esnek mezura dış çevre boyunca dolaştırılabilir.
Alternatif olarak kayış üzerinde bir başlangıç noktası işaretlenerek düz zemin üzerinde bir tam tur yuvarlanabilir.
Ancak ölçülen fiziksel çevrenin katalogdaki nominal uzunlukla küçük farklılıklar gösterebileceği unutulmamalıdır.
Özellikle kullanılmış kayışlarda aşınma ve çalışma kaynaklı boyutsal değişimler bulunabilir.
Kopmuş kayış düz zemine serilip uçtan uca ölçülebilir.
Bu yöntem yaklaşık uzunluğu belirlemek açısından oldukça pratiktir.
Ancak eski kayış çalışma sırasında uzamış olabileceğinden elde edilen değer katalog uzunluğuyla birebir aynı olmayabilir.
Kanal sayısı ve profil mutlaka ayrıca belirlenmelidir.
Eski kayışta:
aşınma,
kenar kaybı,
kanal deformasyonu,
çalışma kaynaklı boyutsal değişim
meydana gelebilir.
Bu nedenle örneğin 6PK kayışın genişliği yeni üründeki nominal katalog değerinden biraz düşük ölçülebilir.
Tek ölçüm değerine bakarak profil değiştirilmemelidir.
Evet.
Toplam kayış genişliği kumpasla ölçülebilir.
Ancak kumpas kayışı sıkıştırmamalıdır.
Profil tespitinde toplam genişlik tek başına yeterli değildir.
Kanal sayısı ve kanal adımıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Çünkü aynı PK profil ve uzunlukta birçok farklı genişlik bulunabilir.
Örneğin:
4PK1200
5PK1200
6PK1200
8PK1200
hepsi farklı kayışlardır.
Bu nedenle yalnızca 1200 mm uzunluğu bilmek doğru ürünü bulmaya yetmez.
Kasnak, kayış profilinin en önemli doğrulama noktalarından biridir.
PK kayış PK profil kasnakla kullanılmalıdır.
PJ veya PL profil kasnağın oluk adımları farklı olduğu için PK kayış doğru şekilde oturmaz.
Yanlış eşleşme:
kayışın kanallara oturmamasına,
aşınmaya,
kaymaya,
ses oluşmasına
neden olabilir.
En temel fark kanal adımıdır.
| Profil | Kanal Adımı |
|---|---|
| PJ | ~2,34 mm |
| PK | ~3,56 mm |
PJ kanalları daha sık ve daha küçüktür.
PK kanalları daha geniş aralıklıdır.
PK'nın kanal adımı yaklaşık 3,56 mm iken PL yaklaşık 4,70 mm'dir.
PL fiziksel olarak daha büyük profil geometrisine sahiptir.
Bu nedenle yalnızca kayışın genel genişliğine bakmak yerine kanal adımı ölçülmelidir.
PJ, PK, PL ve PM karşılaştırması için PJ, PK, PL ve PM Kayış Profilleri Arasındaki Farklar yazımızı inceleyebilirsiniz.
Otomotivde en güvenilir yöntem mevcut kayışın tam kodunu okumaktır.
Örneğin:
6PK1750
gibi.
Kod okunamıyorsa aracın:
marka,
model,
motor tipi,
üretim yılı
bilgilerine göre üretici kataloglarından doğru kayış bulunmalıdır.
Sadece eski kayışın mezura ölçüsüne göre otomotiv kayışı seçmek önerilmez.
En doğru ürün için tam kod verilmelidir.
Örneğin:
6PK1200
Bu tek kod içerisinde:
6 kanal,
PK profil,
1200 nominal uzunluk
bilgisi bulunur.
Kod bilinmiyorsa:
kanal sayısı,
nominal veya ölçülen uzunluk,
kanal adımı,
toplam genişlik,
kullanım yeri
bilgileri paylaşılmalıdır.
Yaygın hatalar şunlardır:
Sadece uzunluğa bakmak
6PK ile 8PK'yı aynı sanmak
Kanal sayısını yanlış saymak
PK ile PJ'yi karıştırmak
PK ile PL'yi karıştırmak
Toplam genişlikten tek başına profil çıkarmak
Kanal adımı yerine kanal boşluğunu ölçmek
Kullanılmış kayışın ölçüsünü nominal değer kabul etmek
Kasnak profilini kontrol etmemek
| Kod Bölümü | Anlamı |
|---|---|
| 6 | Kanal sayısı |
| PK | Poly-V profil tipi |
| 1200 | Nominal uzunluk |
| 3,56 mm | PK profilin yaklaşık kanal adımı |
6 → 6 kanal
PK → PK Poly-V profil
1200 → yaklaşık 1200 mm nominal uzunluk
Sonuç:
6 kanallı PK profil 1200 mm nominal Poly-V kayış
8 → 8 kanal
PK → PK profil
1750 → yaklaşık 1750 mm nominal uzunluk
Sonuç:
8 kanallı PK profil 1750 mm nominal Poly-V kayış
4 → 4 kanal
PK → PK profil
850 → yaklaşık 850 mm nominal uzunluk
şeklinde okunur.
Hayır.
Klasik V-kayışlarında A, B, BX veya XPA gibi profil kodları ve farklı uzunluk referansları kullanılır.
PK Poly-V kayışta ise kod içerisinde kanal sayısı açıkça yer alır.
Bu nedenle iki ürün grubunun kodlama mantığı birbirine karıştırılmamalıdır.
Hayır.
PK kayışta kanal sayısı kayışın enine genişliğini belirler.
Triger kayışında ise:
diş adımı,
diş sayısı,
kayış genişliği
gibi farklı ölçüler kullanılır.
Dolayısıyla 6PK ifadesindeki “6” triger kayışındaki diş sayısıyla ilişkili değildir.
Yanlış ölçüde PK kayış:
gergi sisteminin çalışma aralığını bozabilir,
kasnağa yanlış oturabilir,
kayabilir,
ses yapabilir,
kenar aşınması oluşturabilir,
rulmanlara aşırı yük bindirebilir.
Bu nedenle profil + kanal sayısı + uzunluk üçlüsü birlikte doğru olmalıdır.
PK kayış ölçülerini okumak oldukça kolaydır ancak kodun bütün bölümlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Örneğin:
6PK1200
kodunda:
6 → kanal sayısını
PK → yaklaşık 3,56 mm kanal adımına sahip Poly-V profilini
1200 → nominal uzunluğu
ifade eder.
Bu nedenle yalnızca “1200 mm kayış” veya yalnızca “6PK kayış” demek çoğu durumda yeterli değildir.
Doğru ürün için:
kanal sayısı + PK profil + nominal uzunluk
birlikte belirlenmelidir.
Kayış üzerindeki yazı silinmişse kanal sayısı, kanal adımı, toplam genişlik ve çevre uzunluğu ölçülerek mevcut kasnak profiliyle birlikte değerlendirilmelidir.
6 kanallı, PK profilli ve yaklaşık 1200 mm nominal uzunluğa sahip Poly-V kayışı ifade eder.
Tek bir kayış üzerinde 6 adet PK V kanalı bulunduğunu belirtir.
Yaklaşık 3,56 mm'dir.
Profil aynıdır ancak 6PK'da 6, 8PK'da 8 kanal vardır. 8PK daha geniştir.
Hayır. Uzunlukları aynı nominal sınıfta olsa da kanal sayıları ve toplam genişlikleri farklıdır.
Genellikle milimetre cinsinden nominal kayış uzunluğunu ifade eder.
Kumpasla kayışın toplam enine genişliği ölçülebilir. Ancak profil tespitinde kanal sayısı ve kanal adımı da kontrol edilmelidir.
Kanal sayısı sayılır, yaklaşık 3,56 mm kanal adımı doğrulanır, toplam genişlik ve çevre uzunluğu ölçülür ve kasnak profili kontrol edilir.
PJ yaklaşık 2,34 mm, PK yaklaşık 3,56 mm kanal adımına sahiptir.
Hayır. Profil, kanal sayısı ve nominal uzunluk birlikte doğru olmalıdır.
