<p>SKF dana gözü rulmanları; radyal, açısal temaslı ve eksenel yüklerin taşınması için farklı ürün ailelerinde sunulan küresel kaymalı rulmanlardır.</p> <p>GE, GEH, GEM, GEG ve GEC gibi radyal seri kodları; rulmanın standart, ağır, uzatılmış iç bilezikli veya büyük ölçülü bir yapıda olduğunu gösterebilir.</p> <p>SKF ürün gamında ağır statik, alternatif ve darbeli yükler için çelik/çelik kayma yüzeyli bakım gerektiren rulmanların yanında, yeniden yağlama gerektirmeyen PTFE veya kompozit yüzeyli seçenekler de bulunur.</p> <p>ES, 2RS, 2LS, TX ve TXE gibi son ekler rulmanın kayma yüzeyi, bakım ihtiyacı veya conta yapısı hakkında bilgi verebilir. Bu ekler SKF ürün tanımlarına göre değerlendirilmelidir. Başka üreticilerde aynı harflerin anlamları farklı olabilir. <strong>Üreticiye göre değişebilir.</strong></p> <p>Doğru SKF mafsallı rulman seçimi için ürün koduyla birlikte iç çap, dış çap, genişlik, yük kapasitesi, kayma yüzeyi, conta yapısı, yağlama talimatı ve çalışma sıcaklığı kontrol edilmelidir.</p> <p>Yüksek tonajlı, darbeli veya güvenlik açısından kritik sistemlerde rulman seçimi SKF teknik kataloğu ve uygulamaya ait mühendislik hesabı üzerinden doğrulanmalıdır.</p>

<p>GE, GEG, GAC, GACZ, PHS ve POS kodları ürünün temel yapısını hızlı biçimde anlamaya yardımcı olur.</p> <p><strong>GE</strong>, standart radyal dana gözü rulmanı; <strong>GEG</strong>, çoğunlukla daha geniş veya uzatılmış iç bilezikli radyal rulmanı ifade eder.</p> <p><strong>GAC</strong>, metrik ölçülü açısal temaslı mafsallı rulmanlarda; <strong>GACZ</strong> ise birçok üreticide inç ölçülü açısal temaslı serilerde kullanılır.</p> <p><strong>PHS</strong>, dişi dişli; <strong>POS</strong> ise erkek dişli rot başını tanımlar.</p> <p>Koddaki sayı metrik serilerde çoğunlukla iç bilezik delik çapını ifade eder. Ancak inç ölçülü serilerde sayı yaklaşık milimetre karşılığı veya üreticiye ait ölçü sınıfı olabilir.</p> <p>ES, UK, S, T, F, 2RS, 2LS, L ve LH gibi ekler kayma yüzeyi, bakım özelliği, conta veya diş yönü hakkında bilgi verebilir. Bununla birlikte bu son eklerin anlamları bütün markalarda tamamen aynı değildir.</p> <p><strong>Üreticiye göre değişebilir.</strong> Bu nedenle rulman veya rot başı sipariş edilirken yalnızca ürün kodu değil; iç çap, dış çap, genişlik, diş ölçüsü, diş yönü, kayma yüzeyi ve yük kapasitesi birlikte kontrol edilmelidir.</p>  

<p>Dana gözü rulmanlarda PTFE astar, iç ve dış bilezik arasında düşük sürtünmeli ve kendinden yağlayıcı bir kayma yüzeyi oluşturur. Bu sayede rulman çoğunlukla düzenli gresleme yapılmadan çalışabilir.</p> <p>PTFE astarın başlıca avantajları; düşük sürtünme, bakım ihtiyacının azalması, düzgün ilk hareket, yağlayıcı sızıntısının önlenmesi ve bakım erişimi zor bağlantılarda kullanılabilmesidir.</p> <p>Ancak PTFE astar aşınmaz veya sınırsız dayanıklı bir malzeme değildir. Aşırı yük, yüksek kayma hızı, darbe, yüksek sıcaklık, kirlenme, kenar yükü ve yanlış montaj astarın hızlı biçimde zarar görmesine neden olabilir.</p> <p>PTFE astarlı rulmanlar genel olarak yeniden yağlanmamalıdır. Üretici açıkça izin vermiyorsa kayma yüzeyine gres uygulanması transfer filmi oluşumunu ve sürtünme davranışını olumsuz etkileyebilir.</p> <p>Doğru ürün seçimi yapılırken yalnızca rulman ölçüsü değil; yük kapasitesi, p-v çalışma sınırı, salınım açısı, sıcaklık, ortam şartları ve üreticinin bakım talimatları birlikte değerlendirilmelidir.</p> <p>Seri kodları ve son eklerin anlamları üreticiye göre değişebileceğinden rulmanın PTFE astarlı olup olmadığı mutlaka ilgili markanın güncel teknik kataloğundan doğrulanmalıdır.</p>

<p>Dana gözü rulman ile burç arasında seçim yapılırken temel olarak bağlantının hareket geometrisi değerlendirilmelidir.</p> <p>Bağlantı yalnızca tek eksen etrafında dönüyor veya salınıyor, pim ve yuva eksenleri doğru biçimde hizalanabiliyor ve kompakt bir yapı isteniyorsa burç ekonomik ve dayanıklı bir çözüm olabilir.</p> <p>Bağlantıda açı değişimi, küçük eksen kaçıklığı, gövde esnemesi veya hidrolik silindirde yan yük riski varsa dana gözü rulman daha uygun olabilir. Küresel kayma yüzeyi, iç bileziğin bağlantı pimine göre hizalanmasını sağlayarak kenar yüklerini azaltabilir.</p> <p>Her iki ürün de yüksek yükler için üretilebilir. Bu nedenle doğru seçim yalnızca katalog yük kapasitesine göre yapılmamalıdır. Yük yönü, hareket açısı, pim çapı, yataklama genişliği, yüzey basıncı, yağlama, sıcaklık, kirlenme ve bakım imkânı birlikte değerlendirilmelidir.</p> <p>Burç için tasarlanmış bir bağlantıya doğrudan dana gözü rulman veya dana gözü rulman için tasarlanmış bir bağlantıya doğrudan burç takılması doğru değildir. Böyle bir değişiklik yapılacaksa yuva geometrisi, bağlantı kulağı dayanımı, pim yapısı ve hareket açısı yeniden hesaplanmalıdır.</p> <p>Doğru ürün seçimi; pim, yuva ve bağlantı parçalarının ömrünü uzatabilir, boşluk oluşumunu azaltabilir ve makinenin daha dengeli çalışmasına yardımcı olabilir.</p>

<p>Dana gözü rulmanlarda yük kapasitesi hesabı, katalogdaki C veya C₀ değerini gerçek yüke bölmekten daha kapsamlı bir işlemdir.</p> <p>İlk olarak bağlantıya gelen gerçek kuvvet belirlenmeli, yük radyal ve eksenel bileşenlerine ayrılmalı ve darbe etkileri hesaba katılmalıdır. Daha sonra eşdeğer dinamik yük P ve eşdeğer statik yük P₀ hesaplanmalıdır.</p> <p>Hareketli uygulamalarda C/P oranı, spesifik yatak yükü, kayma hızı, p-v çalışma bölgesi ve temel çalışma ömrü birlikte kontrol edilmelidir. Hareketsiz veya darbeli uygulamalarda ise C₀/P₀ statik emniyet katsayısı önem kazanır.</p> <p>Rulmanın yük kapasitesinin yeterli olması, bağlantının tamamının güvenli olduğu anlamına gelmez. Pim, yuva, bağlantı kulağı, kaynaklar ve sabitleme elemanlarının dayanımı da ayrıca hesaplanmalıdır.</p> <p>Farklı rulman üreticileri yük kapasitelerini farklı yöntemlerle tanımlayabilir. Bu nedenle markalar arasında yalnızca C veya C₀ değerine bakılarak doğrudan karşılaştırma yapılmamalıdır.</p> <p>Yüksek tonajlı, darbeli, insan taşıyan veya güvenlik açısından kritik sistemlerde nihai rulman seçimi; makine üreticisi, rulman üreticisi veya yetkin bir makine mühendisi tarafından doğrulanmalıdır.</p>

<p>Dana gözü rulmanlarda boşluk; kayma yüzeyinin doğal veya hızlanmış aşınması, yetersiz yağlama, aşırı yük, darbe, yanlış seri seçimi, pim aşınması, yuva ovalleşmesi, hatalı montaj ve mekanizma hizasızlığı gibi birçok farklı nedenden oluşabilir.</p> <p>Bağlantıda hissedilen her boşluk doğrudan rulmanın arızalandığını göstermez. Boşluk rulmanın içerisinde olabileceği gibi iç bilezik ile pim, dış bilezik ile yuva veya pim ile bağlantı kulağı arasında da meydana gelebilir.</p> <p>Bu nedenle arıza tespitinde rulman, pim, yuva, bağlantı kulağı, sabitleme elemanları ve mekanizmanın genel hizası birlikte incelenmelidir.</p> <p>Çelik-çelik mafsallı rulmanlarda uygun gres ve düzenli yağlama, boşluk oluşumunu yavaşlatan en önemli bakım uygulamalarından biridir. Bakım gerektirmeyen PTFE veya kompozit yüzeyli ürünlerde ise yük, sıcaklık, hareket hızı ve darbe sınırlarına uyulmalıdır.</p> <p>Boşluk yapan rulmanın yalnızca yenisiyle değiştirilmesi her zaman kalıcı çözüm değildir. Aşınmış pim veya ovalleşmiş yuva onarılmadan yapılan rulman değişimi, yeni ürünün kısa sürede tekrar boşluk yapmasına neden olabilir.</p> <p>Doğru rulman serisinin seçilmesi, uygun pim ve yuva toleranslarının kullanılması, düzenli bakım yapılması ve bağlantı boşluğunun periyodik olarak ölçülmesi rulmanın servis ömrünü önemli ölçüde artırabilir.</p>

<p>Radyal mafsallı rulman ile açısal mafsallı rulman arasındaki temel fark, rulmanın taşımak üzere tasarlandığı yük yönüdür.</p> <p>Radyal mafsallı rulmanlar öncelikle pim eksenine dik yönde oluşan yüksek radyal yükleri taşır. GE, GEG ve GEEW gibi seriler bu grubun yaygın örnekleridir.</p> <p>Açısal temaslı mafsallı rulmanlar ise radyal yükle birlikte belirgin eksenel kuvvetlerin bulunduğu bağlantılarda kullanılır. GAC ve üreticiye bağlı olarak GE…SX veya GE…SW gibi seriler bu grupta değerlendirilebilir.</p> <p>Tek sıralı açısal mafsallı rulman genellikle yüksek eksenel yükü bir yönde taşır. Eksenel yük iki yönde oluşuyorsa rulmanların O veya X düzeninde çift olarak kullanılması gerekebilir.</p> <p>Doğru seçim için yalnızca rulman ölçüsü veya seri kodu yeterli değildir. Radyal ve eksenel yüklerin büyüklüğü, yük yönü, salınım açısı, montaj düzeni, pim ve yuva toleransları, bakım ihtiyacı ve üretici katalog değerleri birlikte değerlendirilmelidir.</p> <p>Seri kodlarındaki harflerin ve son eklerin anlamı üreticiye göre değişebileceğinden ürün seçimi mutlaka ilgili markanın güncel teknik kataloğu üzerinden doğrulanmalıdır.</p>

<p>Vinç ve kaldırma sistemlerinde dana gözü rulmanlar; bom kaldırma silindirleri, destek ayakları, platform mekanizmaları, dengeleme kolları ve açısal hareket bulunan pimli bağlantılarda önemli görevler üstlenir.</p> <p>Küresel kayma yüzeyleri sayesinde küçük eksen kaçıklıklarını karşılayan bu rulmanlar, hidrolik silindir millerindeki yan yükü, pimlerdeki tek taraflı aşınmayı ve bağlantı noktalarındaki kenar basıncını azaltabilir.</p> <p>Doğru rulman seçimi yapılırken yalnızca vincin kaldırma kapasitesi veya rulmanın iç çapı yeterli değildir. Bağlantıya gelen gerçek yük, bom açısı, kaldıraç oranı, darbe yükleri, salınım açısı, yuva toleransı, pim yapısı, çalışma çevrimi ve dış ortam şartları birlikte değerlendirilmelidir.</p> <p>Ağır, darbeli ve düzenli bakım yapılabilen bağlantılarda çelik-çelik GE…ES tipi rulmanlar avantaj sağlayabilir. Bakım erişiminin zor olduğu ve çalışma şartlarının uygun bulunduğu sistemlerde ise PTFE veya kompozit yüzeyli bakım gerektirmeyen ürünler değerlendirilebilir.</p> <p>Rulman değişimi sırasında pim, yuva, bağlantı kulağı, hidrolik silindir ve mekanizma hizası mutlaka kontrol edilmelidir. Aşınmış pim veya ovalleşmiş yuva, yeni rulmanın kısa sürede yeniden boşluk yapmasına ve kaldırma sisteminde güvenlik riski oluşmasına neden olabilir.</p>