Kör Kasnak Nedir?

Kör kasnak, merkez göbeği kullanılacağı milin nihai çapına göre henüz işlenmemiş olan ve sonradan istenilen uygun mil ölçüsüne göre işlenebilen kasnak türüdür.

Piyasada özellikle V-kayışı kasnaklarında kullanılan kör kasnaklar, farklı mil çaplarına uyarlanabilmeleri sayesinde makine imalatı, bakım ve yedek parça uygulamalarında önemli esneklik sağlar.

Kör kasnak denildiğinde kasnağın merkezinin mutlaka tamamen dolu olması gerektiği düşünülmemelidir.

Kasnak:

• Tamamen kör göbekli,

• Küçük pilot delikli,

• İşleme payı bırakılmış merkez delikli

olarak üretilebilir.

Temel özellik, mevcut merkez deliğinin nihai mil bağlantısı için hazır olmamasıdır.

Kör Kasnak Ne Demek?

Makine sektöründe “kör” ifadesi, parçanın bağlantı bölgesinin son kullanılacak ölçüye göre henüz işlenmemiş olduğunu ifade etmek için kullanılabilir.

Kör kasnakta:

• V-kayışı kanalları,

• Dış çap,

• Kasnak gövdesi,

• Göbek

hazır olabilir.

Ancak merkez göbek kullanılacak mil ölçüsüne göre son işlemden geçirilmemiştir.

Örneğin bir kör kasnak uygun göbek ölçülerine sahipse daha sonra:

30 mm

veya:

40 mm

mile göre işlenebilir.

Bu nedenle aynı kasnak gövdesi farklı makine uygulamalarına uyarlanabilir.

Kör Kasnak Tamamen Deliksiz midir?

Her zaman değil.

Bu, kör kasnaklarla ilgili en sık karşılaşılan yanlış anlaşılmalardan biridir.

Bazı kör kasnakların merkezinde hiç delik bulunmayabilir.

Bazılarında ise küçük bir pilot delik bulunur.

Dolayısıyla ortasında delik bulunan bir kasnak da kör kasnak olabilir.

Burada belirleyici olan:

Kasnağın deliği nihai mil çapına göre işlenmiş mi?

sorusudur.

Eğer mevcut delik yalnızca daha sonraki talaşlı işlem için hazırlanmışsa kasnak hâlâ kör kasnak olarak değerlendirilebilir.

Pilot Delikli Kör Kasnak Nedir?

Pilot delik, kasnağın göbeğinde üretim sırasında bırakılan küçük başlangıç deliğidir.

Bu deliğin amacı:

• Sonraki tornalama işlemini kolaylaştırmak,

• Merkezleme işlemine yardımcı olmak,

• Talaşlı imalat sürecini kolaylaştırmak

olabilir.

Pilot deliğin çapı kasnağın kullanılacağı mil çapını ifade etmez.

Örneğin 20 mm pilot deliği bulunan bir kör kasnak:

“20 mm mile hazır kasnak”

anlamına gelmeyebilir.

Kasnağın göbeği daha sonra teknik sınırlar içerisinde daha büyük bir ölçüye işlenebilir.

Kör Kasnak Ne İşe Yarar?

Kör kasnağın temel amacı tek bir kasnak gövdesinin farklı mil çaplarına uyarlanabilmesini sağlamaktır.

Endüstride çok sayıda farklı mil çapı bulunur.

Örneğin aynı özellikteki kasnağa:

• 25 mm,

• 30 mm,

• 35 mm,

• 40 mm,

• 45 mm

mil bağlantısı gerekebilir.

Her mil çapı için ayrı kasnak üretmek veya stoklamak yerine uygun bir kör kasnak kullanılabilir ve göbeği ihtiyaç duyulan ölçüye göre işlenebilir.

Kör Kasnak Nasıl Kullanılır?

Kör kasnak satın alındığında ilk olarak kullanılacak makinenin mil ölçüsü belirlenir.

Daha sonra genel olarak:

1. Mil çapı ölçülür.

2. Gerekli geçme toleransı belirlenir.

3. Kasnağın göbek ölçüsü kontrol edilir.

4. Kasnak torna tezgâhında merkezlenir.

5. Göbek deliği gerekli çapa işlenir.

6. Gerekiyorsa kama yuvası açılır.

7. Kasnak mile monte edilir.

8. Kasnak salgısı kontrol edilir.

9. Diğer kasnakla hizalama yapılır.

10. V-kayışı gerginliği ayarlanır.

Bu işlemlerin uygun teknik ekipmana sahip kişiler tarafından yapılması önemlidir.

Kör Kasnak Nasıl Delinir?

Kör kasnağın merkez deliğinin hazırlanması yalnızca matkapla delik açmak olarak düşünülmemelidir.

Kasnak göbeğinin mil üzerinde düzgün merkezlenmesi gerektiğinden işlem genellikle torna tezgâhında gerçekleştirilir.

Burada amaç yalnızca doğru çapı elde etmek değildir.

Deliğin:

• Doğru çapta,

• Doğru toleransta,

• Kasnak ekseniyle eş merkezli

olması gerekir.

Kör Kasnak Neden Tornada İşlenir?

Kasnak yüksek devirde dönen bir güç aktarma elemanıdır.

Merkez deliği kasnak eksenine göre kaçık işlenirse kasnak mil üzerinde eksantrik dönebilir.

Bunun sonucunda:

• Kasnak salgısı,

• Titreşim,

• Kayış gerginliğinde değişim,

• Gürültü,

• Rulman yüklerinde artış

oluşabilir.

Torna tezgâhı kasnak göbeğinin kontrollü ve eş merkezli işlenmesini sağlar.

Kör Kasnak Deliği Nasıl Ölçülendirilir?

Deliğin ölçüsü yalnızca milin nominal çapına bakılarak rastgele belirlenmemelidir.

Örneğin:

40 mm mil

için delik açılacaksa bağlantının istediği geçme toleransı da dikkate alınmalıdır.

Mil-kasnak bağlantısında kullanılacak tolerans:

• Uygulamaya,

• Yüke,

• Devir sayısına,

• Bağlantı yöntemine

göre belirlenmelidir.

Bu nedenle hassas bağlantılarda yalnızca kumpas ölçümüyle işlem yapılması yeterli olmayabilir.

Kör Kasnağa Kama Yuvası Açılır mı?

Evet.

Kamalı bağlantı kullanılacaksa merkez deliği işlendikten sonra kasnağın göbeğine uygun kama yuvası açılabilir.

Kama yuvası:

• Mil kama yuvasıyla,

• Kullanılacak kamayla,

• Mil çapıyla

uyumlu olmalıdır.

Yanlış kama yuvası bağlantıda boşluk veya montaj problemi oluşturabilir.

Kör Kasnakta Kama Ne İşe Yarar?

Kama, milin dönme hareketini kasnağa aktarmaya yardımcı olan mekanik bağlantı elemanıdır.

Genel bağlantı:

Mil → Kama → Kasnak

şeklinde düşünülebilir.

Kama mil ve kasnak göbeğindeki karşılıklı yuvalara yerleşir.

Böylece mil döndüğünde kasnak da döner ve V-kayışı üzerinden güç aktarımı gerçekleştirilebilir.

Kör Kasnak Mile Nasıl Sabitlenir?

Kama tork aktarımında görev yaparken kasnağın mil üzerinde eksenel konumunun da korunması gerekebilir.

Makine tasarımına bağlı olarak:

• Setskur,

• Somun,

• Segman,

• Mil omuzu,

• Eksenel sabitleme elemanları

kullanılabilir.

Bağlantı yöntemi kasnağın ve makinenin tasarımına göre belirlenmelidir.

Kör Kasnak Her Mil Çapına Açılabilir mi?

Hayır.

Her kör kasnağın işlenebileceği maksimum delik çapı vardır.

Bu sınırı özellikle:

• Göbek dış çapı,

• Göbek et kalınlığı,

• Kama yuvası için gereken malzeme,

• Kasnak tasarımı

belirler.

Örneğin küçük göbekli bir kasnağı çok büyük mil çapına göre işlemek göbek et kalınlığını tehlikeli seviyede azaltabilir.

Bu nedenle satın alma öncesinde maksimum işlenebilir delik çapı kontrol edilmelidir.

Kasnak Deliği Fazla Büyütülürse Ne Olur?

Göbek gereğinden fazla işlenirse:

• Et kalınlığı azalabilir,

• Göbek çatlayabilir,

• Kama yuvası için yeterli malzeme kalmayabilir,

• Kasnağın taşıyabileceği yük azalabilir.

Bu nedenle:

“Göbekte yer olduğu sürece deliği büyütebiliriz.”

yaklaşımı doğru değildir.

Kasnak üreticisinin teknik sınırları dikkate alınmalıdır.

Kör Kasnak ile Hazır Delikli Kasnak Arasındaki Fark Nedir?

Hazır delikli kasnağın merkez deliği belirli bir mil ölçüsüne göre hazırlanmıştır.

Örneğin:

30 mm delikli kasnak

uygun şartlarda 30 mm mil bağlantısı için kullanılabilir.

Kör kasnakta ise nihai delik henüz hazırlanmamıştır.

Temel fark:

Kör kasnak → Sonradan mile göre işlenir.

Hazır delikli kasnak → Belirli mil ölçüsüne hazırlanmıştır.

Kör Kasnak ile Burçlu Kasnak Arasındaki Fark Nedir?

Burçlu kasnaklarda kasnak ile mil arasında genellikle Taper Bush gibi ayrı bir burç bulunur.

Kör kasnakta ise göbek doğrudan mile göre işlenir.

Özellik	Kör Kasnak	Taper Bush Kasnak
Mil bağlantısı	Doğrudan	Konik burç üzerinden
Taper Bush	Yok	Var
Göbek işleme	Genellikle gerekli	Genellikle gerekli değil
Mil çapına uyarlama	Tornalama ile	Burç değiştirerek
Kama yuvası	Sonradan açılabilir	Burçta bulunabilir
Montaj süresi	İşleme gerektirebilir	Genellikle daha kısa
Sökme kolaylığı	Bağlantıya bağlı	Genellikle daha kolay
Özel ölçü esnekliği	Yüksek	Standart burç seçenekleriyle sınırlı

Kör Kasnak ile Burçsuz Kasnak Aynı Şey midir?

Her kör kasnak burçsuz bir bağlantıya hazırlanıyor olabilir ancak “kör” ve “burçsuz” ifadeleri tam olarak aynı özelliği anlatmaz.

Kör, göbeğin nihai mil ölçüsüne göre henüz işlenmediğini;

Burçsuz, kasnak ile mil arasında ayrı bir konik burç kullanılmadığını

ifade eder.

Bu nedenle terminolojide iki özelliği ayrı değerlendirmek daha doğrudur.

Kör V-Kayışı Kasnağı Nedir?

Kör V-kayışı kasnağı, V-kayışlarıyla güç aktarımında kullanılan ve merkez göbeği nihai mil ölçüsüne göre işlenmemiş kasnaktır.

Kasnak üzerinde kullanılan kayış profiline uygun:

• A,

• B,

• C,

• SPA,

• SPB,

• SPC

gibi farklı kanal profilleri bulunabilir.

Ayrıca kasnak tek veya çok oluklu olabilir.

Kör Kasnak Ölçüleri Nelerdir?

Kör kasnak seçerken yalnızca dış çap dikkate alınmamalıdır.

Önemli ölçüler:

• Kasnak çapı

• Hatve çapı

• Oluk sayısı

• Kayış profili

• Toplam genişlik

• Göbek çapı

• Göbek uzunluğu

• Pilot delik çapı

• Maksimum işlenebilir delik çapı

olarak sıralanabilir.

Özellikle göbek çapı ve maksimum delik ölçüsü, kasnağın kullanılacak mile uygun hale getirilip getirilemeyeceğini belirler.

Kör Kasnak Seçimi Nasıl Yapılır?

Doğru kör kasnak seçiminde şu bilgiler birlikte değerlendirilmelidir:

1. Kullanılacak V-kayışı profili

Kasnak kanalı kayış profiline uygun olmalıdır.

2. Kasnak çapı

İstenen devir oranına göre belirlenmelidir.

3. Oluk sayısı

Aktarılacak güç ve kayış sayısına uygun olmalıdır.

4. Mil çapı

Kasnağın göbeği bu çap için işlenebilir olmalıdır.

5. Maksimum işlenebilir delik

Mil çapından yeterli olmalıdır.

6. Çalışma devri ve güç

Kasnak mekanik olarak uygulamaya uygun olmalıdır.

Kör Kasnağın Avantajları Nelerdir?

Kör kasnakların başlıca avantajları:

• Farklı mil çaplarına uyarlanabilmesi

• Özel mil ölçülerinde kullanılabilmesi

• Özel kama yuvası açılabilmesi

• Makine imalatında esneklik sağlaması

• Aynı kasnak gövdesinin farklı uygulamalara hazırlanabilmesi

• Taper Bush gerektirmemesi

olarak sıralanabilir.

Kör Kasnağın Dezavantajları Nelerdir?

Başlıca dezavantajı montaj öncesinde talaşlı işlem gerektirmesidir.

Bu işlem:

• Torna,

• Kama yuvası açma,

• Ölçüm,

• İşçilik

gerektirebilir.

Ayrıca hatalı işleme sonucunda kasnak salgılı çalışabilir veya tamamen kullanılamaz hale gelebilir.

Kör Kasnak Nerelerde Kullanılır?

Kör kasnaklar:

• Elektrik motorlarında

• Fanlarda

• Pompalarda

• Konveyörlerde

• Kompresörlerde

• Tarım makinelerinde

• İmalat makinelerinde

• Özel makine projelerinde

• Endüstriyel güç aktarım sistemlerinde

kullanılabilir.

Özellikle standart dışı veya farklı mil çaplarının bulunduğu uygulamalarda tercih edilebilir.

Kör Kasnak İşlendikten Sonra Ne Kontrol Edilmelidir?

Talaşlı işlem tamamlandıktan sonra:

• İç çap,

• Geçme toleransı,

• Kama yuvası,

• Radyal salgı,

• Eksenel salgı,

• Göbek et kalınlığı

kontrol edilmelidir.

Yüksek devirli uygulamalarda balans da önem kazanır.

Kör Kasnak İşlendikten Sonra Balans Bozulur mu?

İşlem doğru ve eş merkezli yapılırsa etkisi sınırlı olabilir. Ancak hatalı merkezleme veya kasnaktan dengesiz malzeme kaldırılması balansı etkileyebilir.

Özellikle:

• Büyük çaplı,

• Ağır,

• Yüksek devirli

kasnaklarda balans kontrolü önemlidir.

Kör Kasnak Alırken Yapılan Hatalar

En yaygın hatalar şunlardır:

• Kör kasnağı tamamen deliksiz kasnak sanmak

• Pilot deliği nihai mil ölçüsü sanmak

• Yalnızca kasnak dış çapına bakmak

• Kayış profilini kontrol etmemek

• Oluk sayısını yanlış seçmek

• Maksimum işlenebilir deliği kontrol etmemek

• Göbek et kalınlığını dikkate almamak

• Kama ölçüsünü hesaba katmamak

• İşleme sonrasında salgı kontrolü yapmamak

Sık Sorulan Sorular

Kör kasnak nedir?

Kör kasnak, merkez göbeği kullanılacak milin nihai ölçüsüne göre henüz işlenmemiş ve daha sonra uygun mil çapına göre hazırlanabilen kasnaktır.

Kör kasnak ne demek?

“Kör”, kasnağın göbek kısmının nihai mil bağlantısına göre henüz son işlemden geçirilmemiş olduğunu ifade eder.

Kör kasnağın ortası delik olur mu?

Olabilir. Bazı kör kasnaklarda küçük bir pilot delik bulunur. Bu delik kasnağın belirli bir mil çapına hazır olduğu anlamına gelmez.

Pilot delikli kasnak kör kasnak mıdır?

Evet. Pilot delik yalnızca sonraki işleme için bırakılmışsa ürün kör kasnak olarak değerlendirilebilir.

Kör kasnak nasıl açılır?

Kasnak göbeği genellikle torna tezgâhında mil çapı ve gerekli toleransa göre işlenir. Gerekiyorsa daha sonra kama yuvası açılır.

Kör kasnak her mile göre işlenebilir mi?

Hayır. Kasnağın göbek çapı, et kalınlığı ve maksimum işlenebilir delik ölçüsü buna sınır getirir.

Kör kasnağa kama yuvası açılır mı?

Evet. Kamalı bağlantı kullanılacaksa mile ve kama standardına uygun yuva açılabilir.

Kör kasnak ile Taper Bush kasnak arasındaki fark nedir?

Kör kasnak doğrudan mil ölçüsüne göre işlenir. Taper Bush kasnakta ise kasnak ile mil arasında değiştirilebilir konik burç kullanılır.

Kör kasnak ile hazır delikli kasnak arasındaki fark nedir?

Kör kasnak henüz nihai mil çapına göre işlenmemiştir. Hazır delikli kasnak ise belirli bir mil ölçüsüne göre hazırlanmıştır.

Kör kasnak alırken hangi ölçü önemlidir?

Kayış profili, kasnak çapı ve oluk sayısının yanında özellikle göbek çapı ve maksimum işlenebilir delik çapı kontrol edilmelidir.

Sonuç

Kör kasnak, göbek kısmı kullanılacak milin nihai çapına göre henüz işlenmemiş ve ihtiyaç duyulan mil ölçüsüne göre sonradan hazırlanabilen kasnak türüdür.

Kör kasnakların mutlaka tamamen deliksiz olması gerekmez. Üzerlerinde pilot delik bulunabilir. Önemli olan bu deliğin nihai mil bağlantısı için hazırlanmış olmamasıdır.

Kullanım süreci genel olarak:

Kasnağı seç → Mil çapını belirle → Maksimum işlenebilir deliği kontrol et → Göbeği doğru toleransta tornala → Gerekiyorsa kama yuvası aç → Kasnağı monte et → Salgı, balans ve hizalamayı kontrol et

şeklindedir.

Kör kasnaklar özellikle özel mil çaplarına uyarlanabilmeleri nedeniyle makine imalatı ve bakım uygulamalarında esnek bir çözüm sunar.

Ancak doğru ürün seçiminde yalnızca dış çap değil; V-kayışı profili, oluk sayısı, göbek çapı, maksimum işlenebilir delik, mil çapı, çalışma devri ve aktarılacak güç birlikte değerlendirilmelidir.