Keçe Kaçırıyorsa Ne Yapılmalıdır?

Keçeler; mil, rulman yatağı, redüktör, motor, pompa ve çeşitli makine sistemlerinde yağ veya gresin dışarı çıkmasını önlemek amacıyla kullanılan önemli sızdırmazlık elemanlarıdır. Normal çalışma şartlarında keçe, hareketli mil ile gövde arasında sızdırmazlık sağlar.

Ancak zaman içerisinde keçeden yağ kaçırma, keçenin terlemesi veya belirgin yağ sızıntısı meydana gelebilir.

Keçe kaçırıyorsa ilk yapılması gereken işlem doğrudan keçeyi değiştirmek değildir. Öncelikle sızıntının gerçekten keçeden kaynaklandığı doğrulanmalı ve keçenin neden kaçırdığı belirlenmelidir. Aksi halde yeni takılan keçe de kısa süre içerisinde tekrar sızdırabilir.

Keçe Kaçırıyorsa İlk Ne Yapılmalıdır?

Öncelikle sızıntının bulunduğu bölge temizlenmeli ve yağın nereden geldiği tespit edilmelidir.

Yağ;

• Keçe dudağı ile mil arasından,

• Keçenin dış çapı ile yuva arasından,

• Başka bir conta veya bağlantı noktasından,

• Gövdedeki çatlak veya hasarlı bölgeden

geliyor olabilir.

Bu nedenle yağ görülen her durumda sorunun doğrudan keçeden kaynaklandığı düşünülmemelidir.

Sızıntının keçe bölgesinden geldiği doğrulandıktan sonra keçe, mil yüzeyi, yuva, çalışma sıcaklığı, basınç ve montaj koşulları birlikte kontrol edilmelidir.

Keçe Neden Yağ Kaçırır?

Keçe kaçağının birçok farklı nedeni olabilir.

1. Keçe Aşınmış Olabilir

Keçe dudağı çalışma sırasında mil yüzeyiyle sürekli temas eder.

Uzun çalışma süresi sonucunda keçe dudağı aşınabilir, sertleşebilir veya elastikiyetini kaybedebilir.

Aşınmış keçe dudağı mile yeterli şekilde temas edemez ve yağın dışarı çıkmasına neden olabilir.

Bu durumda keçenin değiştirilmesi gerekebilir.

2. Keçe Sertleşmiş veya Çatlamış Olabilir

Sıcaklık, çalışma süresi, kullanılan yağ veya kimyasallar keçe malzemesinin özelliklerini değiştirebilir.

Keçe zaman içerisinde:

• Sertleşebilir,

• Elastikiyetini kaybedebilir,

• Çatlayabilir,

• Gevrekleşebilir.

Özellikle yüksek sıcaklıkta çalışan sistemlerde yanlış keçe malzemesi kullanılması keçenin kısa sürede bozulmasına neden olabilir.

Çalışma koşullarına bağlı olarak NBR yerine FKM / Viton gibi farklı keçe malzemelerinin değerlendirilmesi gerekebilir.

3. Milde Keçe Kanalı Oluşmuş Olabilir

Eski keçe uzun süre aynı bölgede çalıştığında mil üzerinde halka şeklinde bir aşınma kanalı meydana gelebilir.

Yeni keçe takılsa bile keçe dudağı bu kanalın üzerine denk gelirse düzgün temas sağlanamayabilir.

Bu durumda:

Eski keçe değiştirilir → yeni keçe aynı aşınmış yüzeyde çalışır → yağ kaçağı devam eder.

Bu nedenle keçe değiştirirken mil üzerindeki keçe izi ve aşınma kanalı mutlaka kontrol edilmelidir.

4. Mil Yüzeyi Çizilmiş Olabilir

Keçenin çalıştığı yüzeyde çizik, çapak, pas veya başka bir yüzey hasarı bulunması sızdırmazlığı bozabilir.

Özellikle mil ekseni doğrultusunda ilerleyen çizikler yağın keçe dudağının altından geçmesine yardımcı olabilir.

Yeni keçe takılmadan önce mil yüzeyi dikkatlice incelenmelidir.

5. Yanlış Ölçüde Keçe Kullanılmış Olabilir

Keçenin iç çapı, dış çapı ve kalınlığı uygulamaya uygun olmalıdır.

Yanlış ölçüde kullanılan bir keçe:

• Mile yeterince basmayabilir,

• Mile gereğinden fazla basabilir,

• Yuvada gevşek kalabilir,

• Doğru montaj derinliğine oturmayabilir.

Bu nedenle eski keçenin üzerindeki kodun okunması veya keçe ölçülerinin doğru şekilde alınması önemlidir.

6. Keçe Ters Takılmış Olabilir

Standart yağ keçelerinde sızdırmazlık dudağının yönü önemlidir.

Keçenin ana sızdırmazlık dudağı genel olarak tutulmak istenen akışkanın bulunduğu tarafa doğru konumlandırılır.

Keçenin ters monte edilmesi yağın dışarı çıkmasına neden olabilir.

Bu nedenle montajdan önce keçenin çalışma yönü belirlenmelidir.

7. Keçe Montaj Sırasında Zarar Görmüş Olabilir

Yeni bir keçe bile yanlış montaj nedeniyle ilk çalıştırmadan itibaren kaçırabilir.

Montaj sırasında:

• Keçe dudağının kesilmesi,

• Yayın yerinden çıkması,

• Keçenin yamuk takılması,

• Keçenin dış yüzeyinin zarar görmesi,

• Mil üzerindeki keskin kenarların dudağı kesmesi

sızıntıya neden olabilir.

Bu nedenle keçe montajında uygun montaj aparatı kullanılması önemlidir.

8. Keçe Yuvaya Eğri Takılmış Olabilir

Keçe yuvasına dik ve düzgün şekilde oturmalıdır.

Keçe eğri takılırsa dudağın mil üzerindeki temas basıncı çevre boyunca eşit olmayabilir.

Aynı zamanda keçenin dış çapı ile yuva arasından da sızıntı meydana gelebilir.

Keçenin yuva yüzeyine düzgün ve eksene dik şekilde monte edildiği kontrol edilmelidir.

9. Mil Salgısı Fazla Olabilir

Mil dönerken merkezden kaçık hareket ediyorsa keçe dudağı bu hareketi sürekli takip etmek zorunda kalır.

Aşırı mil salgısı durumunda keçe dudağı bazı noktalarda mile yeterince temas edemeyebilir.

Sonuç olarak yağ kaçağı meydana gelebilir.

Özellikle yeni keçe takılmasına rağmen kısa sürede tekrar kaçak oluşuyorsa mil salgısı kontrol edilmelidir.

10. Mil ile Keçe Yuvası Eksenel Olarak Hizalı Olmayabilir

Mil ile keçe yuvasının merkezleri birbirinden kaçık olduğunda keçe dudağı mil çevresine eşit şekilde basamaz.

Bir tarafta yüksek, diğer tarafta düşük temas basıncı oluşabilir.

Bu durum hem sızıntıya hem de keçenin düzensiz aşınmasına neden olabilir.

11. Sistem Basıncı Fazla Olabilir

Her keçe aynı basınç altında çalışmak üzere tasarlanmaz.

Standart keçelerin kullanılabileceği basınç sınırlarının üzerine çıkılması durumunda keçe dudağı normal çalışma konumunu kaybedebilir ve yağ kaçırmaya başlayabilir.

Sistemde normalden yüksek basınç oluşuyorsa yalnızca keçeyi değiştirmek yerine basıncın neden yükseldiği de araştırılmalıdır.

12. Havalandırma Sistemi Tıkanmış Olabilir

Özellikle redüktör ve benzeri kapalı sistemlerde havalandırmanın düzgün çalışması önemlidir.

Sistem ısındığında içerideki hava ve yağ genleşebilir. Havalandırma elemanı tıkalıysa gövde içerisinde basınç yükselerek yağı keçeden dışarı doğru zorlayabilir.

Bu durumda keçe sağlam olmasına rağmen yağ kaçağı görülebilir.

Keçe sürekli kaçırıyorsa redüktör veya gövde havalandırması da kontrol edilmelidir.

13. Yağ Seviyesi Fazla Olabilir

Sisteme gereğinden fazla yağ doldurulması da keçe bölgesindeki çalışma koşullarını değiştirebilir.

Özellikle dönen parçaların yağı yoğun şekilde çalkaladığı sistemlerde aşırı yağ seviyesi sızıntıyı artırabilir.

Bu nedenle yağ seviyesi üreticinin belirlediği aralıkta tutulmalıdır.

14. Çalışma Sıcaklığı Çok Yüksek Olabilir

Yüksek sıcaklık keçe malzemesinin sertleşmesine ve elastikiyetini kaybetmesine neden olabilir.

Aynı zamanda yağın viskozitesi düşebilir ve daha kolay sızmasına yol açabilir.

Keçe kaçağı sistem ısındıktan sonra başlıyorsa çalışma sıcaklığı özellikle kontrol edilmelidir.

Yeni Keçe Takıldığı Halde Neden Yağ Kaçırır?

Yeni takılan bir keçenin kısa sürede yağ kaçırması çoğu zaman sorunun yalnızca eski keçede olmadığını gösterir.

Yeni keçe kaçırıyorsa şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Keçe ölçüsü doğru mu?

• Keçe doğru yönde mi takıldı?

• Keçe yuvasına düzgün oturdu mu?

• Keçe dudağı montaj sırasında zarar gördü mü?

• Keçenin yayı yerinde mi?

• Mil yüzeyi düzgün mü?

• Milde eski keçe kanalı var mı?

• Mil salgısı fazla mı?

• Keçe yuvası ile mil hizalı mı?

• Sistem basıncı normal mi?

• Havalandırma açık mı?

• Çalışma sıcaklığı uygun mu?

• Kullanılan keçe malzemesi akışkana uygun mu?

Bu kontroller yapılmadan sürekli yeni keçe takmak sorunun tekrar etmesine neden olabilir.

Keçe Kaçırıyorsa Değiştirilmeli mi?

Keçenin dudağı aşınmış, sertleşmiş, çatlamış veya fiziksel olarak zarar görmüşse genellikle değiştirilmesi gerekir.

Ancak değişim öncesinde kaçağın kök nedeni belirlenmelidir.

Örneğin mil üzerinde derin bir keçe kanalı varsa yalnızca keçeyi değiştirmek yeterli olmayabilir.

Aynı şekilde sistemde aşırı basınç varsa yeni keçe de kısa sürede kaçırabilir.

Keçe Değiştirirken Mil Nasıl Kontrol Edilmelidir?

Eski keçe çıkarıldıktan sonra keçenin çalıştığı mil yüzeyi temizlenmelidir.

Mil üzerinde:

• Keçe izi,

• Aşınma kanalı,

• Çizik,

• Çapak,

• Pas,

• Korozyon,

• Darbe izi,

• Pürüzlü yüzey

olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Özellikle tırnakla hissedilebilen belirgin bir aşınma kanalı varsa yeni keçenin aynı yüzey üzerinde çalıştırılması sızıntının devam etmesine neden olabilir.

Mil Aşınmışsa Ne Yapılmalıdır?

Aşınmanın seviyesine ve uygulamaya göre farklı çözümler değerlendirilebilir.

Keçenin Çalışma Konumu Değiştirilebilir

Montaj alanı uygunsa keçe farklı bir derinlikte konumlandırılarak dudağın milin aşınmamış bölümünde çalışması sağlanabilir.

Mil Tamir Bileziği Kullanılabilir

Uygun uygulamalarda aşınmış bölgenin üzerine mil tamir bileziği takılarak keçe için yeni bir çalışma yüzeyi oluşturulabilir.

Mil Yüzeyi Onarılabilir

Mil yüzeyi uygun yöntemlerle yeniden işlenebilir veya onarılabilir. İşlem sonrasında mil ölçüsünün ve yüzey kalitesinin keçe için uygun olması gerekir.

Mil Değiştirilebilir

Aşınmanın veya yüzey hasarının çok ilerlediği durumlarda milin değiştirilmesi gerekebilir.

Keçe Kaçağı Nasıl Tespit Edilir?

Keçe bölgesinin tamamen temizlenmesi kaçağın kaynağını belirlemeyi kolaylaştırır.

Makine kısa süre çalıştırıldıktan sonra yağın ilk olarak hangi noktada ortaya çıktığı gözlemlenebilir.

Yağ keçe dudağının bulunduğu mil çevresinden geliyorsa mil-keçe temas bölgesi incelenmelidir.

Yağ keçenin dış çevresinden geliyorsa keçe yuvası, dış çap ve montaj durumu kontrol edilmelidir.

Bu ayrım arızanın kaynağını belirlemede oldukça önemlidir.

Keçe Kaçırmasını Önlemek İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?

Keçe sızıntısı riskini azaltmak için:

• Doğru ölçüde keçe seçilmeli,

• Akışkana uygun keçe malzemesi kullanılmalı,

• Çalışma sıcaklığı dikkate alınmalı,

• Keçe doğru yönde monte edilmeli,

• Keçe yuvasına dik takılmalı,

• Keçe dudağı montaj sırasında korunmalı,

• Mil yüzeyi kontrol edilmeli,

• Mil salgısı ve hizalama kontrol edilmeli,

• Keçe dudağı kuru çalıştırılmamalı,

• Sistem basıncı kontrol edilmeli,

• Havalandırma sistemi açık tutulmalı,

• Yağ seviyesi doğru ayarlanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Keçe yağ kaçırıyorsa ne yapılmalıdır?

Öncelikle sızıntının gerçekten keçeden geldiği doğrulanmalıdır. Ardından keçe, mil yüzeyi, keçe yuvası, montaj yönü, mil salgısı, sistem basıncı ve çalışma sıcaklığı kontrol edilmelidir.

Yağ kaçıran keçe mutlaka değiştirilmeli mi?

Keçe aşınmış veya zarar görmüşse değiştirilmelidir. Ancak kaçağın nedeni mil aşınması, yüksek basınç veya yanlış montaj ise yalnızca keçe değişimi sorunu çözmeyebilir.

Yeni keçe neden yağ kaçırır?

Yanlış ölçü, ters montaj, keçe dudağının montaj sırasında zarar görmesi, milde aşınma kanalı, mil salgısı, yüksek basınç veya uygun olmayan çalışma şartları yeni keçenin kaçırmasına neden olabilir.

Keçe ters takılırsa yağ kaçırır mı?

Evet. Keçenin sızdırmazlık dudağının yanlış yönde konumlandırılması sızdırmazlığın bozulmasına neden olabilir.

Milde keçe kanalı varsa yeni keçe takılır mı?

Kanal çok hafifse yüzey değerlendirilerek kullanılabilir. Belirgin aşınmalarda keçenin çalışma konumunun değiştirilmesi, mil yüzeyinin onarılması veya mil tamir bileziği kullanılması gerekebilir.

Redüktör keçesi neden sürekli yağ kaçırır?

Keçe aşınmasının yanında mil yüzeyi, mil salgısı, fazla yağ seviyesi, yüksek çalışma sıcaklığı, tıkalı havalandırma ve gövde içerisindeki yüksek basınç kontrol edilmelidir.

Keçe dış çapından yağ kaçırır mı?

Evet. Keçenin yuvaya uygun oturmaması, yuva yüzeyinin hasarlı olması veya montaj problemi keçenin dış çapı ile gövde arasından sızıntıya neden olabilir.

Keçe sıcakken neden yağ kaçırır?

Sıcaklık yükseldiğinde yağın viskozitesi düşebilir, sistem iç basıncı artabilir ve keçe malzemesinin çalışma özellikleri değişebilir. Bu nedenle bazı kaçaklar makine çalışma sıcaklığına ulaştığında daha belirgin hale gelebilir.

Sonuç

Keçe kaçırıyorsa yalnızca keçeyi değiştirmek her zaman doğru çözüm değildir. Öncelikle sızıntının kaynağı ve keçenin neden sızdırdığı belirlenmelidir.

Aşınmış veya sertleşmiş keçe, yanlış ölçü, hatalı montaj, milde keçe kanalı, çizilmiş mil yüzeyi, mil salgısı, eksen kaçıklığı, yüksek sıcaklık, fazla yağ seviyesi, tıkalı havalandırma veya sistemdeki yüksek basınç yağ kaçağına neden olabilir.

Özellikle yeni keçe takıldığı halde kaçak devam ediyorsa, mil yüzeyi ve sistemin çalışma koşulları ayrıntılı olarak kontrol edilmelidir.

Doğru keçe seçimi, uygun montaj ve kaçağa neden olan temel problemin giderilmesi, sızdırmazlığın uzun süre korunmasını sağlar.