Dana Gözü Rulmanlarda Yağlama Kanalları Ne İşe Yarar?

Dana gözü rulmanlarda (spherical plain bearings) uzun ömürlü ve güvenilir çalışma için doğru yağlama büyük önem taşır. Özellikle çelik-çelik temas yüzeyine sahip bakım gerektiren mafsallı rulmanlarda, gresin temas yüzeyine eşit şekilde ulaşmasını sağlayan yağlama kanalları (grease grooves) ve yağlama delikleri (grease holes) kritik bir göreve sahiptir.

Bu kanallar sayesinde gres yalnızca rulmanın dışına değil, doğrudan yük taşıyan kayma yüzeyine ulaştırılır. Böylece sürtünme azalır, aşınma yavaşlar ve rulmanın servis ömrü uzar.

Yağlama Kanalı Nedir?

Yağlama kanalı; iç veya dış bilezik üzerinde açılan ve gresin çalışma yüzeyine kontrollü şekilde dağılmasını sağlayan özel oluklardır.

Bu kanallar genellikle:

• Çevresel gres kanalı
• Boyuna gres kanalı
• Yağlama deliği (grease hole)

ile birlikte çalışır.

Gres tabancasıyla verilen yağ, önce gres deliğine ulaşır, ardından kanal boyunca ilerleyerek küresel temas yüzeyine dağılır.

Yağlama Kanalları Neden Kullanılır?

Yağlama kanallarının temel amacı, yağlayıcının tüm temas yüzeyine homojen şekilde ulaşmasını sağlamaktır.

Başlıca avantajları:

• Gresin çalışma yüzeyine ulaşmasını kolaylaştırır.
• Sürtünmeyi azaltır.
• Aşınmayı yavaşlatır.
• Isı oluşumunu sınırlar.
• Korozyona karşı korumaya yardımcı olur.
• Gresin rulman içinde daha dengeli dağılmasını sağlar.
• Servis ömrünü uzatabilir.

Yağlama Kanalı Olmayan Rulmanlar Var mıdır?

Evet, ancak bu durum rulmanın tasarımına bağlıdır.

• Bakım gerektiren çelik-çelik dana gözü rulmanların büyük çoğunluğunda gres kanalı ve yağlama deliği bulunur.
• PTFE astarlı bakım gerektirmeyen modellerde ise genellikle yağlama kanalı bulunmaz veya bulunsa bile kullanılmaz; çünkü bu rulmanlar harici gresleme için tasarlanmamıştır.

Bu nedenle ürün seçerken yalnızca kanalın varlığına değil, rulmanın bakım konseptine de dikkat edilmelidir.

Yağlama Kanalı Nasıl Çalışır?

Yağlama işlemi şu şekilde gerçekleşir:

1. Gres, gresörlük veya yağlama deliğinden rulmana verilir.
2. Gres, iç veya dış bilezikteki yağlama kanalına ulaşır.
3. Kanal boyunca ilerleyerek küresel kayma yüzeyine yayılır.
4. Hareket sırasında ince bir yağ filmi oluşturur.
5. Bu film metal yüzeylerin doğrudan temasını azaltır.

Doğru yağlama sayesinde sürtünme ve aşınma önemli ölçüde azalır.

Yağlama Kanalı Tıkanırsa Ne Olur?

Kir, eski gres veya yabancı parçacıklar zamanla yağlama kanalını tıkayabilir.

Bunun sonucunda:

• gres çalışma yüzeyine ulaşamaz,
• kuru çalışma başlar,
• sürtünme artar,
• sıcaklık yükselir,
• aşınma hızlanır,
• boşluk oluşabilir.

Bu nedenle bakım sırasında eski gresin dışarı atılması ve uygun miktarda yeni gres uygulanması önemlidir.

Her Gres Aynı Mıdır?

Hayır.

Kullanılacak gres;

• çalışma sıcaklığı,
• yük,
• hız,
• nem,
• toz,
• kimyasal ortam

gibi faktörlere göre seçilmelidir.

Yanlış gres kullanımı, doğru tasarlanmış bir yağlama kanalının avantajlarını azaltabilir.

Yağlama Kanalı ile PTFE Astar Birlikte Kullanılır mı?

Bazı özel tasarımlarda mümkün olsa da, genel olarak PTFE astarlı bakım gerektirmeyen dana gözü rulmanlarda harici yağlama amaçlanmaz.

Bu nedenle üretici talimatı dışında PTFE astarlı rulmanlara gres uygulanması önerilmez.

Sonuç

Yağlama kanalları, bakım gerektiren dana gözü rulmanların en önemli tasarım özelliklerinden biridir. Gresin çalışma yüzeyine doğru şekilde ulaşmasını sağlayarak sürtünmeyi azaltır, aşınmayı geciktirir ve rulmanın ömrünü uzatır. Ancak en iyi sonucu elde etmek için doğru gres seçimi, uygun yağlama aralıkları ve üretici tavsiyelerine uyulması gerekir.

Makparsan olarak bakım gerektiren ve bakım gerektirmeyen dana gözü rulmanlar konusunda ürün seçimi, teknik destek ve uygulamaya uygun çözümler sunuyoruz.

Sık Sorulan Sorular (FAQ)

Yağlama kanalı ne işe yarar?

Gresin rulmanın çalışma yüzeyine eşit şekilde ulaşmasını sağlayarak sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır.

Her dana gözü rulmanda yağlama kanalı bulunur mu?

Hayır. Çelik-çelik bakım gerektiren modellerde yaygın olarak bulunurken, PTFE astarlı bakım gerektirmeyen modellerde genellikle kullanılmaz.

Yağlama kanalı tıkanırsa ne olur?

Gres çalışma yüzeyine ulaşamaz, bu da sürtünmenin artmasına ve erken aşınmaya neden olabilir.

PTFE astarlı rulmanlara gres basılır mı?

Genellikle hayır. Üretici aksi belirtmedikçe bakım gerektirmeyen PTFE astarlı rulmanlara ilave gres uygulanması önerilmez.

Gres kanalı rulmanın ömrünü uzatır mı?

Doğru yağlama ile birlikte kullanıldığında, temas yüzeyinin korunmasına yardımcı olarak servis ömrünün uzamasına katkı sağlar.