Dana gözü rulmanlar (Spherical Plain Bearings), farklı mil çapları, yük kapasiteleri ve çalışma koşullarına uygun olarak birçok farklı seri ve ölçüde üretilmektedir. Doğru rulmanın seçilebilmesi için yalnızca iç çapın bilinmesi yeterli değildir. Seri kodu, dış çap, genişlik, bakım tipi ve çalışma prensibi birlikte değerlendirilmelidir.
Bu rehberde dana gözü rulmanlarda kullanılan ölçü sistemini, seri kodlarını ve en yaygın ürün gruplarını detaylı olarak inceleyeceğiz.
Bir dana gözü rulmanın temel ölçüleri uluslararası standartlara göre tanımlanır.
En önemli ölçüler şunlardır:
Üretici kataloglarında bu ölçüler standart çizimlerle gösterilir.
İç çap, rulmanın bağlanacağı mil çapını ifade eder.
Örneğin;
GE20ES
kodundaki 20, çoğu üreticide 20 mm mil çapını ifade eder.
Mil çapının yanlış seçilmesi;
oluşturabilir.
Dış çap, rulmanın bağlanacağı gövde ölçüsünü belirler.
Aynı iç çapa sahip iki farklı seri farklı dış çapa sahip olabilir.
Bu nedenle yalnızca iç çap kontrol edilerek rulman siparişi verilmemelidir.
İç bilezik genişliği;
etkileyen önemli ölçülerden biridir.
Dış bilezik genişliği gövde bağlantısı açısından önemlidir.
Özellikle mevcut yuva içerisine yeni rulman takılırken kontrol edilmelidir.
Her üretici küçük farklılıklar kullansa da genel kod yapısı benzerdir.
Örneğin;
GE30ES
şeklindeki bir kod şu şekilde yorumlanabilir.
GE
→ Radyal dana gözü rulman
30
→ 30 mm iç çap
ES
→ Çelik / çelik temas yüzeyi ve standart seri özellikleri
Seri sonundaki harfler üreticiye göre küçük farklılıklar gösterebilir.
Bu nedenle teknik katalog kontrolü önerilir.
GE serisi en yaygın kullanılan radyal mafsallı rulman grubudur.
Özellikleri;
uygulamalarıdır.
Yaygın ölçüler:
GEG serisi daha ağır hizmet tipi uygulamalar için geliştirilmiştir.
Avantajları;
olarak özetlenebilir.
GEEW serileri özellikle ağır sanayi uygulamalarında tercih edilir.
Daha geniş dış bilezik yapısı sayesinde yüksek yük taşıyabilir.
GAC serileri açısal temaslı mafsallı rulman grubudur.
Radyal yük ile birlikte belirli seviyede eksenel yük taşıyabilir.
Hidrolik sistemlerde oldukça yaygındır.
GACZ serileri üreticiye göre farklı tasarım özelliklerine sahip olabilir.
OEM makine üreticilerinde sık kullanılmaktadır.
ES ifadesi çoğu üreticide;
anlamına gelir.
Ancak üretici katalogları arasında küçük farklılıklar bulunabilir.
UK uzantılı seriler bazı üreticilerde;
gibi özellikleri ifade edebilir.
Sipariş öncesinde üretici katalogları incelenmelidir.
DO kodu bulunan seriler üreticiye göre;
özellikler taşıyabilir.
Kod anlamları marka bazında değişiklik gösterebilir.
Dana gözü rulmanlarla birlikte en çok kullanılan ürün grupları rod end bearings yani rot başlarıdır.
En yaygın seriler;
olarak karşımıza çıkar.
PHS serisi erkek dişli rot başlarıdır.
İçerisinde dana gözü rulman bulunur.
Makine bağlantılarında kullanılır.
POS serisi dişi dişli rot başıdır.
Mekanik bağlantı sistemlerinde yaygın olarak tercih edilir.
Sadece kod yeterli değildir.
Aşağıdaki ölçüler mutlaka kontrol edilmelidir.
Eski rulmanın kodu silinmiş olabilir.
Bu durumda;
ve üretici kataloğuyla karşılaştırılmalıdır.
Dana gözü rulmanlar çoğunlukla ISO standartlarına göre üretilmektedir.
Bu nedenle farklı markalarda ölçüler büyük oranda birbirini karşılayabilir.
Ancak;
değerleri değişebilir.
Evet.
SKF, INA, NTN, IKO, KOYO, RBC gibi üreticiler aynı temel serileri kullanırken;
farklılık gösterebilir.
Bu nedenle yalnızca seri adı değil tam ürün kodu kontrol edilmelidir.
Dana gözü rulmanlarda doğru kodun okunması ve ölçülerin doğru belirlenmesi, rulmanın güvenli çalışması için büyük önem taşır.
İç çap, dış çap, genişlik, seri tipi ve malzeme yapısı birlikte değerlendirilmeli; yalnızca eski rulmanın dış görünüşüne göre seçim yapılmamalıdır.
Makparsan'da GE, GEG, GEEW, GAC, GACZ, PHS ve POS başta olmak üzere farklı dana gözü rulman serileri için teknik destek alabilir, uygulamanıza uygun ürünü güvenle belirleyebilirsiniz.
GE, radyal dana gözü rulman serisini; 20, 20 mm iç çapı; ES ise standart çelik/çelik ve yağlanabilir yapıdaki seriyi ifade eder. Kodun tam anlamı üreticiye göre değişebilir.
İç çap (d), dış çap (D), iç bilezik genişliği (B) ve dış bilezik genişliği (C) birlikte değerlendirilmelidir.
GEG serisi, GE serisine göre daha ağır yükler için güçlendirilmiş bir yapıya sahiptir ve daha yüksek yük kapasitesi sunar.
Hayır. PHS serisi erkek dişli, POS serisi ise dişi dişli rot başı (rod end) tasarımına sahiptir.
Çoğu zaman evet. Ancak son ekler, boşluk sınıfı, PTFE kaplama, yağlama kanalları ve yük kapasiteleri üreticiye göre farklılık gösterebilir.
